Ramy windsorskie

W pigułce

Protokół w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej to część umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE. Wprowadził on warunki pozwalające zapobiec powstaniu twardej granicy na wyspie Irlandii.

W następstwie nieprzewidzianych praktycznych wyzwań związanych z wdrażaniem protokołu UE i Wielka Brytania uzgodniły zawarty w ramach windsorskich zestaw rozwiązań, które są odpowiedzią na trudności, jakie obywatele i przedsiębiorstwa w Irlandii Północnej napotkali w związku z brexitem.

Rozwiązania przewidziane w ramach windsorskich są wdrażane jako część umowy brexitowej. Zarówno ramy windsorskie, jak i protokół zostały uzgodnione i ratyfikowane przez UE i Wielką Brytanię.

Ramy windsorskie

Czemu służą ramy windsorskie?

Od samego początku UE miała świadomość, że mogą wystąpić nieprzewidziane wyzwania praktyczne związane z wdrażaniem protokołu, dlatego zaproponowała m.in. zestaw zindywidualizowanych środków, które miały zwiększyć jego elastyczność. Te specjalne środki stanowią odpowiedź na trudności, z jakimi w wyniku brexitu borykają się w praktyce obywatele i firmy w Irlandii Północnej.

Po intensywnych dyskusjach i kontaktach z zainteresowanymi stronami UE i Wielka Brytania wspólnie starały się znaleźć kompleksowe, przekrojowe i definitywne rozwiązanie tych praktycznych trudności. Zwieńczeniem tych wysiłków było osiągnięcie przez Komisję Europejską i brytyjski rząd w lutym 2023 r. porozumienia politycznego co do zasady dotyczącego tzw. ram windsorskich.

Nowe rozwiązania, mające przynieść trwałą pewność i przewidywalność wszystkim społecznościom w Irlandii Północnej, opierają się na ramach umowy brexitowej, których integralną częścią jest protokół.

• Nowy kierunek działań dla Protokołu w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej: porozumienie polityczne co do zasady dotyczące ram windsorskich (Komisja Europejska, komunikat prasowy z 27 lutego 2023)
• Nowy kierunek działań dla Protokołu w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej: porozumienie polityczne co do zasady dotyczące ram windsorskich – pytania i odpowiedzi (Komisja Europejska, 27 lutego 2023)

Zakres ram windsorskich

Wspólne rozwiązania na mocy ram windsorskich obejmują ustalenia, które szanują integralność zarówno Wielkiej Brytanii, jak i unijnego jednolitego rynku oraz chronią porozumienie wielkopiątkowe we wszystkich jego aspektach. Ustalenia te obejmują:

• cła – ułatwienia dla zaufanych przedsiębiorców
• VAT i akcyzę – unikanie niezamierzonych skutków unijnych przepisów o VAT i akcyzie mających zastosowanie do Irlandii Północnej
• kwestie rolno-spożywcze (przepisy sanitarne i fitosanitarne) – ułatwienie przywozu towarów detalicznych do Irlandii Północnej
• leki – zapewnienie zaopatrzenia Irlandii Północnej w nowe leki
• pomoc państwa – wyjaśnienie, kiedy pomoc państwa ma zastosowanie do dotacji, które mają rzeczywisty i bezpośredni związek z Irlandią Północną
• podróż ze zwierzętami domowymi – ułatwienie takich podróży w ruchu między Irlandią Północą a Wielką Brytanią.

Przepisy ułatwiają przemieszczanie niektórych towarów z Wielkiej Brytanii do Irlandii Północnej. Jednocześnie wprowadzono zabezpieczenia, aby chronić jednolity rynek UE.

Rola Rady

Ze swojej strony w marcu 2023 r. Rada przyjęła dwie decyzje dotyczące ram windsorskich. Decyzje te łącznie pozwoliły UE wyrazić zgodę na główne zmiany w protokole w sprawie Irlandii Północnej i sprawniej prowadzić współpracę z Wielką Brytanią na forum wyspecjalizowanych grup roboczych.

W maju 2023 r. Rada przyjęła trzy rozporządzenia mające na celu wdrożenie wspólnych rozwiązań uzgodnionych z Wielką Brytanią.

• Nowe podejście do protokołu w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej: Rada zgadza się na główne aspekty ram windsorskich (komunikat prasowy z 21 marca 2023)
• Stosunki UE–Wielka Brytania: UE podejmuje dalsze kroki w celu wdrożenia ram windsorskich (komunikat prasowy z 30 maja 2023)

Protokół w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej

Czym jest protokół w sprawie Irlandii Północnej?

Protokół w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej (zwany też „protokołem w sprawie Irlandii Północnej”) to część umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE. Zapobiegł on powstaniu twardej granicy na wyspie Irlandii, po tym jak 31 stycznia 2020 r. Wielka Brytania formalnie wystąpiła z UE.

Protokół uwzględnia wyjątkową sytuację wyspy Irlandii. Został uzgodniony między Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Wielka Brytania) a Unią Europejską (UE) jako stabilne i trwałe rozwiązanie mające chronić zarówno gospodarkę całej wyspy i porozumienie wielkopiątkowe we wszystkich jego aspektach, jak i integralność jednolitego rynku UE.

Kto go podpisał?

W imieniu Unii Europejskiej – ówczesny przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

W imieniu Wielkiej Brytanii – ówczesny premier Boris Johnson. UE i Wielka Brytania ratyfikowały protokół w ramach umowy brexitowej, za zgodą Parlamentu Europejskiego.

Kiedy go podpisano?

Umowę o wystąpieniu i załączony do niej Protokół w sprawie Irlandii / Irlandii Północnej podpisano 24 stycznia 2020 r.

Protokół stosuje się od 1 stycznia 2021 r.