Στρατιωτικές και μη στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις

Τι είναι η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας;

Η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) θεσπίστηκε με την υπογραφή της Συνθήκης της Λισαβόνας το 2009 και διαδέχθηκε την Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ).

Η ΚΠΑΑ αποτελεί πλαίσιο συνεργασίας στον τομέα της άμυνας και της διαχείρισης κρίσεων. Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να θέτουν στη διάθεση της ΕΕ μη στρατιωτικές και στρατιωτικές ικανότητες για την εφαρμογή της ΚΠΑΑ.

Αποφάσεις που αφορούν την ΚΠΑΑ λαμβάνονται από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ομοφωνία. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας είναι αρμόδια να προτείνει αποφάσεις στον τομέα της ΚΠΑΑ.

• Η κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)

Αντίδραση σε συγκρούσεις και κρίσεις

Η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να αναπτύσσει μη στρατιωτικές και στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων με εκτελεστικές εντολές, αξιοποιώντας τις επιχειρησιακές ικανότητες των κρατών μελών της ΕΕ.

Τα είδη των καθηκόντων που μπορούν να εκτελούνται στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ είναι τα εξής:

αποστολές ανθρωπιστικού χαρακτήρα και αποστολές διάσωσης

πρόληψη συγκρούσεων

καθήκοντα των δυνάμεων μάχης για τη διαχείριση κρίσεων

κοινές δράσεις αφοπλισμού

καθήκοντα παροχής μη στρατιωτικών και στρατιωτικών συμβουλών και βοήθειας

καθήκοντα σταθεροποίησης έπειτα από συγκρούσεις

Μέσω των αποστολών και των επιχειρήσεών της, η ΕΕ αποσκοπεί στην αντίδραση σε συγκρούσεις και κρίσεις, στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των εταίρων και, εν τέλει, στην προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών της.

Από το 2003, η ΕΕ έχει δρομολογήσει περισσότερες από 40 αποστολές και επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Σήμερα διενεργούνται 22 αποστολές και επιχειρήσεις ΚΠΑΑ:

• 13 μη στρατιωτικές αποστολές
• 8 στρατιωτικές αποστολές/επιχειρήσεις
• 1 μη στρατιωτική-στρατιωτική αποστολή/πρωτοβουλία

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και αποστολές χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτεί μέρος των κοινών εξόδων των μη στρατιωτικών αποστολών

• Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη

Σύμφωνο μη στρατιωτικής ΚΠΑΑ

Στις 22 Μαΐου 2023 το Συμβούλιο ενέκρινε νέο σύμφωνο μη στρατιωτικής ΚΠΑΑ. Με το σύμφωνο επιδιώκεται να ενδυναμωθεί η μη στρατιωτική πλευρά της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας και να ενισχυθούν η αποτελεσματικότητα, ο αντίκτυπος, η ευελιξία και η στιβαρότητα των μη στρατιωτικών αποστολών. Το νέο σύμφωνο βασίζεται στο πρώτο σύμφωνο, το οποίο εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2018.

• Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας: Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με τη μη στρατιωτική ΚΠΑΑ (δελτίο Τύπου, 11 Δεκεμβρίου 2023)
• Η ΕΕ ενισχύει τις μη στρατιωτικές αποστολές της (δελτίο Τύπου, 22 Μαΐου 2023)

Όργανα λήψης αποφάσεων στον τομέα της ΚΠΑΑ

Τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν θεσπίσει μόνιμες πολιτικές, στρατιωτικές και μη στρατιωτικές δομές για να επιτρέψουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει πλήρως τις ευθύνες της όσον αφορά τη διαχείριση κρίσεων και να διαδραματίσει τον ρόλο της ως παγκόσμιου παράγοντα ασφάλειας.

Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων

Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων (ΣΕΥ) υπό τη σύνθεσή του για θέματα άμυνας φέρνει σε επαφή τους υπουργούς Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στις συνόδους του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων προεδρεύει η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας. Την Ύπατη Εκπρόσωπο επικουρεί η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).

• Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων
• Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας

Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας

Η Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ) απαρτίζεται από τους πρέσβεις των κρατών μελών· πρόεδρός της είναι εκπρόσωπος της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας.

Η ΕΠΑ παρακολουθεί τη διεθνή κατάσταση όσον αφορά τις πτυχές που καλύπτονται από την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και συμβάλλει στον καθορισμό πολιτικών στον τομέα αυτό. Ασκεί, υπό την ευθύνη του Συμβουλίου και της Ύπατης Εκπροσώπου, τον πολιτικό έλεγχο και τη στρατηγική καθοδήγηση των επιχειρήσεων διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ.

• Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας

Στρατιωτική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Στρατιωτική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUMC) αποτελεί το ανώτατο στρατιωτικό όργανο στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Απαρτίζεται από τους αρχηγούς των σωμάτων άμυνας των κρατών μελών, που εκπροσωπούνται τακτικά από τους οικείους μόνιμους στρατιωτικούς αντιπροσώπους.

Η EUMC διευθύνει όλες τις στρατιωτικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της ΕΕ και παρέχει στην Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας στρατιωτικές συμβουλές και συστάσεις.

• Στρατιωτική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επιτροπή Πολιτικής Διαχείρισης Κρίσεων

Η Επιτροπή Πολιτικής Διαχείρισης Κρίσεων (CIVCOM) είναι το συμβουλευτικό όργανο της Επιτροπής Πολιτικής και Ασφάλειας που ασχολείται με τη μη στρατιωτική διαχείριση κρίσεων, ιδίως όσον αφορά τη μη στρατιωτική ΚΠΑΑ. Αυτό περιλαμβάνει την κατάρτιση εγγράφων σχεδιασμού για νέες αποστολές και την ανάπτυξη σχετικών στρατηγικών και πολιτικών παράλληλα με τις δυνατότητες μη στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων.

• Επιτροπή Πολιτικής Διαχείρισης Κρίσεων

Πολιτικοστρατιωτική Ομάδα

Η Πολιτικοστρατιωτική Ομάδα (PMG) διεξάγει προπαρασκευαστικές εργασίες στον τομέα της ΚΠΑΑ για την Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας. Καλύπτει τις πολιτικές πτυχές των στρατιωτικών και πολιτικοστρατιωτικών υποθέσεων της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η σχεδίαση, οι ικανότητες και οι επιχειρήσεις και αποστολές.

Ειδικότερα, είναι υπεύθυνη για τις εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες και άλλους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ, καθώς και για τις ασκήσεις.

• Πολιτικοστρατιωτική Ομάδα

Δείτε επίσης:

• Η άμυνα της ΕΕ σε αριθμούς
• Στρατηγική πυξίδα για την ασφάλεια και την άμυνα
• Στρατιωτική στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία
• Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ
• Αποστολές και επιχειρήσεις της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης)