ΕΕ και προστασία ανηλίκων στο διαδίκτυο

Δράση της ΕΕ για προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνεργάζονται για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, τηρώντας τις αξίες και τις αρχές της ΕΕ.

Ορισμένες από τις πιο πρόσφατες πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν:

• κανόνες για την πάταξη της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο
• πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η οποία καταπολεμά το επιβλαβές περιεχόμενο στο διαδίκτυο
• εφαρμογή για την εξακρίβωση της ηλικίας σε επίπεδο ΕΕ
• συμπεράσματα σχετικά με ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον

Νέοι κανόνες κατά της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο

Oι αντιπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ έχουν συμφωνήσει επί της θέσης του Συμβουλίου σχετικά με κανονισμό για την πρόληψη και την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών στο διαδίκτυο. Με την έγκριση του νέου νομοθετήματος οι ψηφιακές εταιρείες θα υποχρεώνονται να αποτρέπουν τη διάδοση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και την άγρα παιδιών.

Οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών θα είναι υποχρεωμένοι να αποσύρουν υλικό και να αποκλείουν την πρόσβαση σε περιεχόμενο ή —στην περίπτωση μηχανών αναζήτησης— να διαγράφουν αποτελέσματα αναζητήσεων. Με τον κανονισμό θεσπίζεται επίσης ένας νέος οργανισμός της ΕΕ, το Κέντρο της ΕΕ κατά της Σεξουαλικής Κακοποίησης Παιδιών, ο οποίος θα στηρίζει τα κράτη μέλη και τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών για την εφαρμογή του νομοθετήματος.

• Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών: Καθορισμός της θέσης του Συμβουλίου σχετικά με το νομοθέτημα για την προστασία των παιδιών από τη διαδικτυακή κακοποίηση (δελτίο Τύπου, 26 Νοεμβρίου 2025)

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν επίσης αυστηρότερους κανόνες ποινικού δικαίου για τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η καταβολή πληρωμής για πρόσβαση σε ζωντανή μετάδοση σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών θα τιμωρείται. Επιπλέον, ποινικό αδίκημα θα θεωρούνται ο σχεδιασμός ή η προσαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) για την παραγωγή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, καθώς και η διανομή τέτοιων συστημάτων. Η επικαιροποίηση αυτή ήταν αναγκαία δεδομένης της αυξανόμενης εμφάνισης βαθυπαραποιημένου (deepfake) υλικού ή υλικού κακοποίησης που παράγεται από ΤΝ.

• Καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών: Συμφωνία της ΕΕ για αυστηρότερους κανόνες ποινικού δικαίου και ενισχυμένη στήριξη των θυμάτων (δελτίο Τύπου, 22 Ιουνίου 2026)

Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες: Καταπολέμηση του επιβλαβούς διαδκτυακού περιεχομένου

Η ΕΕ έχει επίσης εκδώσει την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες προκειμένου να συμβάλει στην καταπολέμηση της διάδοσης επιβλαβούς διαδικτυακού περιεχομένου, το οποίο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική και συναισθηματική ευημερία και ανάπτυξη των ανηλίκων.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες υποχρεώνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να θέσουν σε εφαρμογή μέτρα για την καλύτερη προστασία των χρηστών και την αφαίρεση επιβλαβούς περιεχομένου, όπως περιεχόμενο κυβερνοεκφοβισμού, ρητορικής μίσους ή πώλησης παράνομων προϊόντων.

• Πώς καταπολεμά η ΕΕ το επιβλαβές περιεχόμενο στο διαδίκτυο

Μέριμνα για την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο θα υπάρξει και με την αναθεώρηση της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων. Τον Μάιο του 2025 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα όπου παραθέτει τα θέματα στα οποία επιθυμεί να επικεντρωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα οποία περιλαμβάνεται ένα τμήμα που αφορά την προστασία των ανηλίκων.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση του νομικού πλαισίου για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων και τις υπηρεσίες πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο

Ενωσιακή μέθοδος για την εξακρίβωση της ηλικίας

Η ΕΕ έχει δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή εφαρμογή εξακρίβωσης της ηλικίας για να βοηθήσει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών τους όταν πραγματοποιείται πρόσβαση σε ιστοτόπους που υπόκεινται σε περιορισμούς ηλικίας.

Οι χρήστες πρέπει να τηλεφορτώνουν την εφαρμογή, να ολοκληρώνουν την εγκατάστασή της με το διαβατήριο ή την ταυτότητά τους και μέσω αυτής να αποδεικνύουν την ηλικία τους κατά την πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες. Η εφαρμογή έχει σχεδιαστεί ώστε να τηρεί τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας της ιδιωτικής ζωής στον κόσμο, καθώς επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους ανώνυμα, χωρίς να κοινοποιούν άλλες προσωπικές πληροφορίες.

• Μέθοδος της ΕΕ για την εξακρίβωση της ηλικίας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Συμπεράσματα σχετικά με ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον

Στα συμπεράσματα που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2025, το Συμβούλιο παρακινούσε σε μέτρα που να διασφαλίζουν ότι η χρήση ψηφιακών εργαλείων από παιδιά και εφήβους θα γίνεται με ασφαλή και υγιή τρόπο, χωρίς να διακυβεύεται η ψυχική τους υγεία.

Τα μέτρα περιλαμβάνουν:

• στενή συνεργασία με βασικούς ενδιαφερομένους για την οικοδόμηση ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος
• ευαισθητοποίηση των γονέων για τους κινδύνους που ενέχει το ψηφιακό περιβάλλον και τα οφέλη της όψιμης ή της βαθμιαίας εξοικείωσης με τα ψηφιακά εργαλεία
• εκστρατείες για τον μιντιακό και τον ψηφιακό γραμματισμό παιδιών και εφήβων
• καλύτερο σχεδιασμό των ψηφιακών προϊόντων για την προώθηση της ασφάλειας και της ιδιωτικότητας
• ενίσχυση των μηχανισμών υποβολής αναφορών που συμβάλλουν στην καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης στο διαδίκτυο

• Το Συμβούλιο ζητά περισσότερες προσπάθειες να προστατευθεί η ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων στην ψηφιακή εποχή (δελτίο Τύπου, 20 Ιουνίου 2025)

Δραστηριότητες ανηλίκων στο διαδίκτυο

Το διαδίκτυο είναι πλέον σημαντικό στοιχείο της καθημερινότητας όλων, ιδίως των νέων. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα παιδιά ηλικίας 9 και 15 ετών περνούν κατά μέσο όρο 3 ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το 2024 το 98% των ατόμων ηλικίας 16-17 ετών στην ΕΕ έκανε καθημερινή χρήση του διαδικτύου, έναντι ποσοστού 88% του συνολικού πληθυσμού. Στις δημοφιλέστερες διαδικτυακές δραστηριότητες για άτομα ηλικίας 16-17 ετών περιλαμβάνονται:

• ανταλλαγή άμεσων μηνυμάτων
• παρακολούθηση τηλεοπτικών προγραμμάτων ή βίντεο συνεχούς ροής στο διαδίκτυο
• τηλεφωνικές κλήσεις ή βιντεοκλήσεις
• συμμετοχή σε κοινωνικά δίκτυα
• παρακολούθηση βιντεοσκοπημένου περιεχομένου εμπορικών υπηρεσιών ή υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου
• ακρόαση ή τηλεφόρτωση μουσικής

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν την κύρια πηγή πληροφόρησης για πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα

Έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2024 αποκαλύπτει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν τη βασική πηγή πληροφόρησης των ατόμων ηλικίας 16-18 ετών για πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, εφόσον τα προτιμούν έναντι παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, όπως η τηλεόραση, και των επιγραμμικών ειδησεογραφικών μέσων. Αντιθέτως, οι νέοι ηλικίας 25-30 ετών εξακολουθούν να προτιμούν να ενημερώνονται κυρίως από την τηλεόραση έναντι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή των επιγραμμικών ειδησεογραφικών μέσων.

Κίνδυνοι για παιδιά και εφήβους στο ψηφιακό περιβάλλον

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 45% των ατόμων ηλικίας 16-19 ετών στην ΕΕ ήρθε σε επαφή με εχθρικά ή υποτιμητικά διαδικτυακά μηνύματα το 2023. Μόνο τη χρονιά εκείνη έγιναν 1,3 εκατομμύρια καταγγελίες σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στην ΕΕ, οι οποίες αφορούσαν μεταξύ άλλων πάνω από 3,4 εκατομμυρίων εικόνες και βίντεο, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το διαδίκτυο προσφέρει πολλά οφέλη σε παιδιά και εφήβους, όπως πρόσβαση σε πληροφορίες και εκπαιδευτικούς πόρους, ψυχαγωγία και δυνατότητα συνεχούς επαφής με τρίτους. Ωστόσο, τους εκθέτει και σε σημαντικούς κινδύνους, όπως σεξουαλική κακοποίηση στον κυβερνοχώρο, κυβερνοεκφοβισμό ή έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, που ενδέχεται να έχουν σοβαρές συνέπειες στην ψυχική και συναισθηματική τους ευεξία.

Σεξουαλική κακοποίηση στον κυβερνοχώρο

Αθέμιτη προσέγγιση ανηλίκων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τη δημιουργία, ανταλλαγή ή κατοχή υλικού σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών.

Kυβερνοεκφοβισμός

Απειλές ή διάδοση ψευδών πληροφοριών με σκοπό τον εκφοβισμό, την πρόκληση ντροπής ή θυμού σε κάποιον.

Επιβλαβές περιεχόμενο

Ρητορική μίσους, ψευδείς ειδήσεις ή προώθηση του αυτοτραυματισμού.

Ακατάλληλο για την ηλικία περιεχόμενο

Πορνογραφία, τυχερά παιχνίδια ή υλικό σχετικό με το αλκοόλ.

Εθιστικός ή χειραγωγικός σχεδιασμός

Χαρακτηριστικά που έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη συνεχή ενασχόληση των ανηλίκων με το διαδίκτυο, όπως η απεριόριστη κύλιση, η αυτόματη αναπαραγωγή και οι ειδοποιήσεις που δημιουργούν το αίσθημα ότι «κάτι χάνουν».

Επιβλαβείς εμπορικές πρακτικές

Παραπλανητικές διαφημίσεις, συστήματα στα οποία ο χρήστης πληρώνει για να κερδίζει (pay-to-win), κουτιά λαφύρων (εικονικά αντικείμενα σε παιχνίδια που οι παίκτες μπορούν να αγοράσουν με πραγματικά χρήματα).

Ο κυβερνοεκφοβισμός και η διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση μπορούν να έχουν ολέθριες επιπτώσεις στα παιδιά και τους εφήβους, όπως τραυματικές εμπειρίες, άγχος, κατάθλιψη και έλλειψη αυτοεκτίμησης. Στο στόχαστρο τίθενται ιδίως τα κορίτσια, συχνά από τη στιγμή που αρχίζουν να χρησιμοποιούν ψηφιακές τεχνολογίες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Ασφαλέστεροι διαδικτυακοί χώροι για τα κορίτσια: Έκκληση του Συμβουλίου για ισχυρότερη δράση κατά της κυβερνοβίας (δελτίο Τύπου, 29 Ιουνίου 2026)

Η επαφή με ψευδείς ειδήσεις ή ηλικιακά ακατάλληλο περιεχόμενο, όπως πορνογραφία ή τυχερά παιχνίδια, μπορεί να στρεβλώσει την αντίληψή τους για τον κόσμο και το τι θεωρούν υγιή συμπεριφορά και υγιείς σχέσεις, προκαλώντας φόβο και σύγχυση.

Τα χαρακτηριστικά του εθιστικού ή χειραγωγικού σχεδιασμού, όπως η απεριόριστη κύλιση ή η αυτόματη αναπαραγωγή, καθιστούν δυσκολότερη την ανάπτυξη υγιών ψηφιακών συνηθειών από παιδιά και εφήβους, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τις ακαδημαϊκές επιδόσεις και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις τους.

Τέλος, επιβλαβείς εμπορικές πρακτικές, όπως οι παραπλανητικές διαφημίσεις ή τα συστήματα στα οποία ο χρήστης πληρώνει για να κερδίζει (pay-to-win), είναι πιθανό να οδηγήσουν σε εθισμό και να ενθαρρύνουν μη υγιείς καταναλωτικές συνήθειες.

Περισσότερες πληροφορίες