Hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
Hoge vertegenwoordiger Kaja Kallas
De huidige hoge vertegenwoordiger is Kaja Kallas, die in december 2024 werd benoemd voor 5 jaar.
Verantwoordelijkheden
De hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid:
- geeft vorm aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van de EU, en voert het uit
- draagt via haar voorstellen bij tot de ontwikkeling van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU
- zit de Raad Buitenlandse Zaken voor
- zorgt voor de uitvoering van de besluiten die worden aangenomen door de Europese Raad en de Raad van de EU
- vertegenwoordigt de EU op haar niveau in aangelegenheden die verband houden met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
- woont de Europese Raden bij (maar is geen formeel lid)
- informeert het Europees Parlement over buitenlands beleid en veiligheidskwesties
- is samen met de Raad verantwoordelijk voor GVDB-missies en -operaties
- leidt het diplomatieke netwerk van 144 EU-delegaties over de hele wereld
- zit het Europees Defensieagentschap en het Instituut voor veiligheidsstudies van de EU voor
De hoge vertegenwoordiger is ook een van de vicevoorzitters van de Europese Commissie en zorgt voor de samenhang in het externe optreden van de Unie.
Het Politiek en Veiligheidscomité (PVC), dat bestaat uit de ambassadeurs van de 27 EU-landen binnen de Raad, wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van Kaja Kallas. Het comité volgt de internationale situatie op de gebieden die onder het GBVB vallen en houdt onder de verantwoordelijkheid van de Raad en de hoge vertegenwoordiger de politieke controle op en strategische leiding over crisisbeheersingsoperaties.
Voorzitter van de Raad Buitenlandse Zaken
De hoge vertegenwoordiger zit de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) voor, bereidt deze voor, geeft leiding en doet de follow-up van de besluiten. De Raad Buitenlandse Zaken bestaat uit de ministers van Buitenlandse Zaken van alle EU-lidstaten en komt gewoonlijk ten minste eenmaal per maand bijeen.
De Raad Buitenlandse Zaken komt ook bijeen in de formatie/samenstelling van respectievelijk de ministers van Defensie, Ontwikkeling en Handel.
Wanneer de Raad Buitenlandse Zaken het gemeenschappelijk handelsbeleid bespreekt, wordt de zitting voorgezeten door de vertegenwoordiger van de EU-lidstaat die op dat moment het halfjaarlijkse roulerende voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedt.
Geschiedenis van de rol
De functie van hoge vertegenwoordiger werd in 1997 in het leven geroepen in het kader van het Verdrag van Amsterdam. De verantwoordelijkheden op het gebied van extern beleid werden echter gedeeld met de Europese commissaris voor buitenlandse betrekkingen.
In het Verdrag van Lissabon, dat in december 2009 in werking trad, werden de bevoegdheden van de hoge vertegenwoordiger uitgebreid. Het voorzitterschap van de Raad Buitenlandse Zaken en de rol van vicevoorzitter van de Commissie werden aan het takenpakket toegevoegd.
Als vicevoorzitter van de Europese Commissie zorgt de hoge vertegenwoordiger ervoor dat het algemene externe optreden van de EU op het gebied van ontwikkeling, handel, nabuurschapsbeleid, humanitaire hulp en crisisrespons samenhangend is en effect sorteert.
Benoeming
De hoge vertegenwoordiger wordt met instemming van de voorzitter van de Europese Commissie door de Europese Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen benoemd voor een ambtstermijn van 5 jaar.
Over de benoeming wordt ook gestemd door het Europees Parlement, dat zijn goedkeuring moet geven. De reden hiervoor is dat de hoge vertegenwoordiger ook een van de vicevoorzitters van de Europese Commissie is, en de benoeming van de Europese Commissie in haar geheel de goedkeuring van het Europees Parlement vereist.
Eerdere hoge vertegenwoordigers
Europese Dienst voor extern optreden
De hoge vertegenwoordiger wordt bij de uitvoering van zijn of haar taken bijgestaan door de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) – de diplomatieke dienst van de EU.
De EDEO is opgericht bij het Verdrag van Lissabon en werkt samen met de diplomatieke diensten van de EU-landen. Bij de dienst werken EU-ambtenaren en -functionarissen maar ook gedetacheerde personeelsleden van de nationale diplomatieke diensten.
Zie ook
- Hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (Publicatieblad van de EU)
- Artikel 18 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (Publicatieblad van de EU)
- Artikel 36 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (Publicatieblad van de EU)
- Hoge vertegenwoordiger/vicevoorzitter (Europese Dienst voor extern optreden)
- Website Europees Defensieagentschap
Laatst bijgewerkt: 24 maart 2026