Wysoki przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

Wysoka przedstawicielka Kaja Kallas

Obecnie wysoką przedstawicielką jest Kaja Kallas, mianowana na pięcioletnią kadencję, która rozpoczęła się w grudniu 2024 r.

• Życiorys Kai Kallas
• Zespół Kai Kallas
• Zdjęcia i wideo

Zadania wysokiego przedstawiciela

Wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa:

• kształtuje i prowadzi unijną wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz wspólną politykę bezpieczeństwa i obrony (WPBiO)
• poprzez swoje propozycje przyczynia się do rozwoju unijnej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa
• przewodniczy Radzie do Spraw Zagranicznych
• dba o wdrażanie decyzji przyjętych przez Radę Europejską i Radę UE
• reprezentuje UE na swoim szczeblu w kwestiach związanych ze wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa
• uczestniczy w posiedzeniach Rady Europejskiej (ale nie jest formalnie jej członkiem)
• referuje Parlamentowi Europejskiemu bieżące kwestie polityki zagranicznej i kwestie bezpieczeństwa
• razem z Radą odpowiada za misje i operacje prowadzone w ramach WPBiO
• kieruje unijną siecią dyplomatyczną 144 delegatur UE na całym świecie
• stoi na czele Europejskiej Agencji Obrony i Instytutu Unii Europejskiej Studiów nad Bezpieczeństwem.

Wysoki przedstawiciel jest również wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej i dba o spójność działań zewnętrznych Unii.

Reprezentant wysokiego przedstawiciela przewodniczy Komitetowi Politycznemu i Bezpieczeństwa (KPiB), składającemu się z ambasadorów 27 państw w Radzie. Komitet monitoruje sytuację międzynarodową w dziedzinach objętych wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa i sprawuje kontrolę polityczną i kierownictwo strategiczne nad operacjami zarządzania kryzysowego podlegającymi Radzie i wysokiemu przedstawicielowi.

Przewodniczący Rady do Spraw Zagranicznych

Wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa przewodniczy posiedzeniom Rady do Spraw Zagranicznych, przygotowuje je i prowadzi oraz monitoruje realizację podjętych na nich decyzji. Rada do Spraw Zagranicznych składa się z ministrów spraw zagranicznych wszystkich państw członkowskich UE i zwykle spotyka się co najmniej raz w miesiącu.

Rada do Spraw Zagranicznych zbiera się także w gronie ministrów obrony, rozwoju i handlu.

Jeśli omawiana jest wspólna polityka handlowa, Radzie tej przewodniczy przedstawiciel lub przedstawicielka państwa członkowskiego, które sprawuje półroczną rotacyjną prezydencję w Radzie UE.

• Rada do Spraw Zagranicznych
• Składy Rady
• Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa (KPiB)

Historia funkcji

Stanowisko wysokiego przedstawiciela powstało w 1997 r. na mocy traktatu z Amsterdamu. Jednak zadania z zakresu polityki zewnętrznej przedstawiciel dzielił wtedy z komisarzem ds. stosunków zewnętrznych.

Traktat lizboński, który wszedł w życie w grudniu 2009 r., rozszerzył obowiązki wysokiego przedstawiciela: dodał rolę przewodniczącego Rady do Spraw Zagranicznych i wiceprzewodniczącego Komisji.

Jako wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej wysoki przedstawiciel dba, aby ogół działań zewnętrznych UE w dziedzinie rozwoju, handlu, polityki sąsiedztwa, pomocy humanitarnej i reagowania kryzysowego był spójny i skuteczny.

Procedura powołania

Wysoki przedstawiciel jest powoływany przez Radę Europejską kwalifikowaną większością głosów, za zgodą przewodniczącego Komisji Europejskiej, na pięcioletnią kadencję.

Zgodę wydaje w głosowaniu także Parlament Europejski. To dlatego, że wysoki przedstawiciel jest również jednym z wiceprzewodniczących Komisji Europejskiej, a mianowanie Komisji jako całości wymaga zgody Parlamentu.

Poprzedni wysocy przedstawiciele

• Josep Borrell Fontelles (2019–2024)

• Federica Mogherini (2014–2019)

• Catherine Ashton (2009–2014)

• Javier Solana (1999–2009)

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

W wykonywaniu obowiązków wysokiego przedstawiciela wspiera Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) – unijna służba dyplomatyczna.

Powstała ona na mocy traktatu lizbońskiego i współpracuje ze służbami dyplomatycznymi krajów UE. Składa się z urzędników oraz pracowników kontraktowych i tymczasowych z UE, a także z personelu oddelegowanego z krajowych służb dyplomatycznych.

• Europejska Służba Działań Zewnętrznych (strona internetowa)