Top EU-Westelijke Balkan in Sofia, 17/05/2018, 17 mei 2018

Voornaamste resultaten

De top EU-Westelijke Balkan vond op 17 mei in Sofia in Bulgarije plaats. De top was een bijeenkomst van:

• de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-lidstaten
• de leiders van de 6 partners van de Westelijke Balkan: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Kosovo*

"Vandaag hebben wij opnieuw onze wederzijdse gehechtheid aan het Europese perspectief voor de hele regio betuigd. Zoals ik heb verklaard tijdens mijn recente bezoek aan de regio, is de Europese Unie de meest betrouwbare partner van de hele Westelijke Balkan, en dat zal zo blijven. Wij bespraken zeer concreet hoe wij de verbindingen met en binnen de Westelijke Balkanregio kunnen verbeteren." Verklaring van voorzitter Donald Tusk na de top EU‑Westelijke Balkan

• Verklaring van voorzitter Donald Tusk na afloop van de top EU-Westelijke Balkan

De EU-leiders bereikten overeenstemming over de verklaring van Sofia, en de partners van de Westelijke Balkan sloten zich bij de verklaring aan. Zij namen tevens de prioriteitenagenda van Sofia aan - een bijlage van de verklaring - met nieuwe maatregelen voor nauwere samenwerking met de regio.

• Verklaring van Sofia naar aanleiding van de top EU‑Westelijke Balkan

Europees perspectief

Tijdens de top bevestigden de EU-leiders hun ondubbelzinnige steun voor het Europees perspectief van de Westelijke Balkan. De EU is vastbesloten haar steun voor de politieke, economische en sociale omvorming van de regio op te voeren.

"Ik zie voor de Westelijke Balkan geen andere toekomst dan de EU. Er is geen alternatief, er is geen plan B. De Westelijke Balkan maakt integraal deel uit van Europa, en zij behoren tot onze gemeenschap." Verklaring van voorzitter Donald Tusk na de top EU‑Westelijke Balkan

De partners van de Westelijke Balkan verklaarden te blijven vasthouden aan dit perspectief als hun duidelijke strategische keuze. Zij bevestigden tevens hun gehechtheid aan de Europese waarden en beginselen, en aan de visie van een sterk, stabiel en verenigd Europa.

De EU wees ook op het belang van goede nabuurschapsbetrekkingen, regionale stabiliteit en onderlinge samenwerking. Dat houdt met name in dat oplossingen moeten worden gevonden voor bilaterale geschillen en dat extra inspanningen moeten worden geleverd met het oog op verzoening.

Connectiviteit

Tijdens de top stond het thema connectiviteit centraal, met het oog op betere verbindingen met en binnen de Westelijke Balkan. Betere connecties moeten politieke stabiliteit, economische welvaart en culturele en sociale ontwikkeling in de regio en daarbuiten ondersteunen.

De EU beloofde de connectiviteit verder te verbeteren in alle aspecten, zoals:

• vervoersverbindingen
• energiezekerheid
• digitale economie
• ondernemingsklimaat
• kansen voor de jeugd

De prioriteitenagenda van Sofia, die aan de verklaring van de top is gehecht, bevat nieuwe concrete initiatieven om de connectiviteit te stimuleren. Zo zal de financiering van het Erasmus+-programma worden verdubbeld zodat meer jongeren in de EU kunnen studeren.

Samenwerking op veiligheidsgebied

De deelnemers aan de top bespraken ook gemeenschappelijke veiligheidsuitdagingen. "Wanneer we samenwerken, kunnen we deze uitdagingen op effectieve wijze aanpakken", aldus de EU-leiders.

Zij riepen op tot nauwere samenwerking om illegale migratiestromen een halt toe te roepen. De EU-leiders kwamen ook overeen om de samenwerking bij de bestrijding van terrorisme en extremisme op te voeren, onder meer op het gebied van financiering, radicalisering en de terugkeer van buitenlandse strijders.

De deelnemers waren het erover eens dat de bestrijding van corruptie en georganiseerde criminaliteit van wezenlijk belang is voor de omvorming van de regio, en voor regionale stabiliteit en veiligheid. Zij besloten ook nauwer samen te werken om desinformatie en hybride dreigingen in te perken.

De volgende top EU-Westelijke Balkan vindt plaats tijdens het Kroatische voorzitterschap van de Raad in 2020.

Nadere informatie over de top staat ook op de website van de Commissie:

• Top EU-Westelijke Balkan: betere connectiviteit en meer veiligheid in de regio (persbericht van de Commissie, 17 mei 2018)

Nevenevenementen

Op 16 mei, aan de vooravond van de top, nodigde voorzitter Tusk de EU‑leiders uit voor een informeel diner in het kader van de Leidersagenda. Er werd voornamelijk gesproken over digitaal Europa, onderzoek en innovatie.

"Wij zijn overeengekomen dat de EU haar inspanningen inzake digitale aangelegenheden en innovatie zal opvoeren, zodat we de uitdaging van de technologische revolutie kunnen aangaan. Bij onze formele bijeenkomst in juni mag u zeer concrete besluiten verwachten." Verklaring van voorzitter Donald Tusk na de top EU‑Westelijke Balkan

De EU-leiders wisselden ook van gedachten over het nucleair akkoord met Iran. Zij waren het er unaniem over eens dat de EU de overeenkomst zal naleven zolang Iran er ten volle aan gehecht blijft.

De staatshoofden en regeringsleiders bespraken ook de handel met de VS:

"We zijn gekomen tot een eensgezinde aanpak die de Commissie zal sterken in haar huidige onderhandelingen met de Verenigde Staten. De EU is zelfs bereid om met onze Amerikaanse vrienden te spreken over handelsliberalisering, maar slechts op voorwaarde dat de VS besluit tot een onbeperkte vrijstelling van de staal- en aluminiumtarieven." Verklaring van voorzitter Donald Tusk na de top EU‑Westelijke Balkan

Vóór het diner werd een Leidersagendanota verspreid met een overzicht van de belangrijkste voorliggende vraagstukken.

• Leidersagendanota over innovatie en digitale aangelegenheden
• Leidersagenda (achtergrondinformatie)

Het Bulgaarse voorzitterschap van de Raad heeft in de marge van de top ook verscheidene nevenevenementen georganiseerd. Daaruit moest blijken dat de betrekkingen tussen de EU en de Westelijke Balkan ruimer zijn dan alleen de intergouvernementele aspecten.

Op 16 mei organiseerden de European Council on Foreign Relations en het Wilfried Martens Centre for European Studies de conferentie "In dialogue with the Western Balkans: creating a region of growth, security and connectivity on the path to Europe" (in dialoog met de Westelijke Balkan: tot stand brengen van een regio van groei, veiligheid en connectiviteit op weg naar Europa).

• In dialoog met de Westelijke Balkan: tot stand brengen van een regio van groei, veiligheid en connectiviteit op weg naar Europa

Eveneens op 16 mei organiseerde het Bulgaars forum voor bedrijfsleiders het evenement "Investment prospective: Western Balkans" (investeringsperspectief: Westelijke Balkan). Het economische potentieel van de Westelijke Balkan en investeringsmogelijkheden in de regio stonden daarbij centraal.

• Investeringsperspectief: Westelijke Balkan

Op 17 mei was het World Economic Forum samen met het Bulgaarse voorzitterschap medeorganisator van een strategische dialoog over de Westelijke Balkan. Het doel was publiek-private partnerschappen te bevorderen met het oog op meer investeringen in de regio.

• New Leaders for Europe, World Economic Forum

Op 18 mei organiseerde het Vienna Economic Forum de "Sofia Talks 2018" (gesprekken van Sofia 2018) met bijzondere aandacht voor regionale economische samenwerking.

• Vienna Economic Forum – Sofia Talks 2018

Op diezelfde dag organiseerden het Bulgaars Ministerie van Milieu- en Waterbeheer en Cleantech Bulgaria een evenement rond de circulaire economie en schone technologieën.

• Forum 'Circular economy and clean technologies': innovation, education, entrepreneurship

Daarnaast lanceerde de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) de route cultureel erfgoed EU-Westelijke Balkan. Er werden verscheidene initiatieven en evenementen georganiseerd om het rijke cultureel erfgoed van de Westelijke Balkan te promoten in het kader van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed.

• Route cultureel erfgoed EU-Westelijke Balkan (EDEO)

Bezoek van voorzitter Tusk aan de regio in de aanloop naar de top

Voorzitter Tusk maakte van 24 tot en met 27 april een reis langs Tirana, Podgorica, Belgrado, Pristina, Sarajevo en Skopje. Hij ontmoette de leiders van elke partner van de Westelijke Balkan om de top voor te bereiden en de bilaterale betrekkingen met de EU te bespreken. Aan het eind van zijn rondreis door de regio nam voorzitter Tusk deel aan de top over het proces van Brdo‑Brijuni in Skopje.

"Deze week heb ik een rondreis gemaakt door de hele regio. Ik ben naar de Westelijke Balkan gekomen met een duidelijke boodschap van de leiders van alle lidstaten van de Europese Unie: we houden vastberaden vast aan ons aanbod van een Europees perspectief voor de regio. U kunt op ons rekenen." Voorzitter Donald Tusk op de persconferentie van de top over het proces van Brdo‑Brijuni, 27 april 2018

• Opmerkingen van voorzitter Donald Tusk tijdens de persconferentie van de top over het proces van Brdo‑Brijuni (persmededeling, 27/04/2018)
• Voorzitter Tusk brengt een bezoek aan de Westelijke Balkan (persmededeling, 20/04/2018)

Achtergrondinformatie

In maart 2017 bevestigden de EU-leiders hun ondubbelzinnige steun voor het Europees perspectief van de Westelijke Balkan:

"[De Europese Raad] heeft zijn ondubbelzinnige steun voor het Europees perspectief van de Westelijke Balkan bevestigd. De Europese Raad is ingenomen met de vorderingen die de landen van de regio hebben gemaakt, en benadrukt dat de EU op alle niveaus toegewijd en betrokken blijft teneinde hen te ondersteunen bij het uitvoeren van op de EU-gerichte hervormingen en projecten." Conclusies van de voorzitter van de Europese Raad, 9 maart 2017

• Europese Raad, 09-10/03/2017

Op 6 februari 2018 nam de Europese Commissie een strategie voor de Westelijke Balkan aan. Deze strategie schetst het Europees perspectief voor de regio, de uit te voeren hervormingen en de verhoogde steun van de EU om het veranderingsproces in de Westelijke Balkan te schragen. De Commissie kondigde ook 6 EU‑initiatieven aan om dat proces in de regio te ondersteunen op gebieden van gemeenschappelijk belang.

• Strategie voor de Westelijke Balkan (Europese Commissie)
• Factsheet over de 6 nieuwe EU-initiatieven (Europese Commissie)

• Bekijk deze beelden in om het even welke van de 24 officiële EU-talen en de talen van de Westelijke Balkan

Aan de hand van de door de Commissie gepresenteerde nieuwe strategie wisselden de Ministers van Binnenlandse Zaken van de EU op 8 maart 2018 van gedachten over samenwerking met de Westelijke Balkan op het gebied van interne veiligheid en terrorismebestrijding. Het resultaat van deze bespreking werd meegenomen in de voorbereidingen van de top.

"Veiligheid in de Westelijke Balkan heeft rechtstreekse gevolgen voor de veiligheid in de EU. Wij willen beter samenwerken met de regio om de dreigingen van georganiseerde misdaad en terrorisme te bestrijden, en zo de veiligheid van de EU-burgers te vergroten." Valentin Radev, Minister van Binnenlandse Zaken van Bulgarije

• Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 08-09/03/2018

De uitbreiding en het stabilisatie- en associatieproces werden tijdens de top niet besproken. Die worden echter volgens de gangbare praktijk beoordeeld. Die houdt in dat de Raad Algemene Zaken elk jaar de balans van het uitbreidingsproces opmaakt. Dit jaar maakte de Europese Commissie haar periodieke voortgangsverslagen op 17 april bekend en zal de Raad Algemene Zaken naar verwachting in juni conclusies ter zake aannemen.

• EU-uitbreiding (achtergrondinformatie)

De top EU-Westelijke Balkan vond plaats als onderdeel van de Leidersagenda. Dat is een concreet werkprogramma dat de activiteiten van de EU tot juni 2019 moet sturen. Meer informatie over de Leidersagenda vindt u op de volgende webpagina:

• Leidersagenda (achtergrondinformatie)

Meer informatie over de betrekkingen EU-Westelijke Balkan is te vinden op:

• Grotere EU-betrokkenheid bij de Westelijke Balkan (Europese Commissie)
• Handel van de EU met de Westelijke Balkan (Europese Commissie)
• Factsheet over de EU-betrokkenheid bij de Westelijke Balkan (EDEO)
• Investeringskader voor de Westelijke Balkan
• Brochure over de Europese Investeringsbank in de Westelijke Balkan

*Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244 (1999) van de VN‑Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

• Bekijk deze beelden in om het even welke van de 24 officiële EU-talen en de talen van de Westelijke Balkan