Szczyt UE – Bałkany Zachodnie (Sofia, 17 maja 2018), 17 maja 2018

Główne wyniki

17 maja w Sofii odbył się szczyt UE – Bałkany Zachodnie. Uczestniczyli w nim:

• przywódcy państw członkowskich UE
• przywódcy 6 partnerów zachodniobałkańskich: Albanii, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii i Kosowa*.

Dzisiaj potwierdziliśmy zaangażowanie obu stron na rzecz europejskiej perspektywy całego regionu. Jak już mówiłem podczas mojej ostatniej wizyty na Bałkanach Zachodnich, Unia Europejska jest i pozostanie jego najbardziej wiarygodnym partnerem. Dlatego rozmawialiśmy w bardzo konkretny sposób o tym, jak wzmocnić więzi z Bałkanami Zachodnimi i w obrębie tego regionu. Wystąpienie Donalda Tuska po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

• Wystąpienie Donalda Tuska po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

Unijni przywódcy uzgodnili deklarację sofijską, do której przyłączyli się partnerzy z Bałkanów Zachodnich. Jako jej załącznik przyjęli też program działań priorytetowych z Sofii, przedstawiający nowe metody zacieśniania współpracy z regionem.

• Deklaracja sofijska ze szczytu UE – Bałkany Zachodnie

Europejska perspektywa

Na szczycie unijni przywódcy potwierdzili jednoznaczne poparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich. UE jest zdecydowana zwiększać swoje wsparcie dla przemian politycznych, gospodarczych i społecznych w tym regionie.

Nie widzę innej przyszłości dla Bałkanów Zachodnich niż UE. Nie ma żadnej innej alternatywy, nie ma planu B. Bałkany Zachodnie są integralną częścią Europy i należą do naszej wspólnoty. Wystąpienie Donalda Tuska po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

Partnerzy z Bałkanów Zachodnich ponownie zapewnili, że europejska perspektywa to ich zdecydowany strategiczny wybór. Zadeklarowali przywiązanie do europejskich wartości i zasad oraz wizji silnej, stabilnej i zjednoczonej Europy.

UE podkreśliła też znaczenie stosunków dobrosąsiedzkich, stabilności regionalnej i wzajemnej współpracy. Chodzi w szczególności o szukanie rozwiązań dla dwustronnych sporów i dodatkowe wysiłki na rzecz pojednania.

Sieci połączeń

Głównym tematem spotkania była konektywność. Celem jest poprawa powiązań z Bałkanami Zachodnimi i w obrębie tego regionu. Lepsze połączenia powinny przyczynić się do stabilności politycznej, dobrobytu gospodarczego oraz społeczno-kulturalnego rozwoju regionu i okolic.

UE zobowiązała się do zwiększania konektywności we wszystkich jej wymiarach, czyli:

• w sektorze transportu
• w zakresie bezpieczeństwa energetycznego
• w gospodarce cyfrowej
• w otoczeniu biznesu
• w odniesieniu do szans dla młodzieży.

Program działań priorytetowych, załączony do deklaracji ze szczytu, opisuje nowe konkretne inicjatywy usprawniające sieci połączeń. Na przykład, dwukrotnie zwiększone zostanie finansowanie programu Erasmus+, tak aby więcej młodych ludzi mogło studiować w UE.

Współpraca na rzecz bezpieczeństwa

Uczestnicy szczytu rozmawiali też o wspólnych wyzwaniach w zakresie bezpieczeństwa. „Działając wspólnie, jesteśmy w stanie skutecznie stawić czoła tym wyzwaniom” – oświadczyli unijni przywódcy.

Zaapelowali o dalsze zacieśnianie współpracy, by powstrzymać nielegalne przepływy migracyjne. Zgodzili się także, by razem intensywniej przeciwdziałać terroryzmowi i ekstremizmowi, w tym finansowaniu, radykalizacji i powrotom zagranicznych bojowników.

Ustalili, że warunkiem przemian w regionie jest podjęcie walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną. Od tego zależy też stabilność i bezpieczeństwo. Postanowili także bliżej współpracować przeciwko dezinformacji i zagrożeniom hybrydowym.

Kolejny szczyt UE – Bałkany Zachodnie odbędzie się podczas prezydencji chorwackiej w 2020 r.

Więcej informacji na stronie Komisji:

• Szczyt UE – Bałkany Zachodnie: poprawa sieci połączeń i bezpieczeństwa w regionie (komunikat prasowy Komisji z 17 maja 2018)

Imprezy towarzyszące

16 maja, czyli dzień przed szczytem, Donald Tusk zaprosił unijnych przywódców na nieformalną kolację. Spotkanie odbyło się w ramach agendy przywódców i było poświęcone cyfrowej Europie, badaniom i innowacjom.

Uzgodniliśmy, że UE zwiększy wysiłki dotyczące wymiaru cyfrowego i innowacji, by sprostać rewolucji technologicznej. Proszę się spodziewać bardzo konkretnych decyzji na naszym formalnym spotkaniu w czerwcu. Wystąpienie Donalda Tuska po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

Przywódcy UE rozmawiali też o porozumieniu jądrowym z Iranem. Jednomyślnie uzgodnili, że UE przy nim pozostanie, dopóki w pełni przestrzega go Iran.

Debatowano też nad handlem z USA.

W tej kwestii wypracowaliśmy jednomyślne podejście, co wzmocni Komisję w trwających negocjacjach ze Stanami Zjednoczonymi. UE jest nawet gotowa rozmawiać o liberalizacji handlu z amerykańskimi przyjaciółmi, ale tylko pod warunkiem, że USA podejmą decyzję o nieograniczonym zwolnieniu jej z ceł na stal i aluminium. Wystąpienie Donalda Tuska po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

Przed kolacją opublikowana została nota (agenda przywódców) określająca kluczowe tematy dyskusji.

• Nota o innowacjach i wymiarze cyfrowym (agenda przywódców)
• Agenda przywódców (podsumowanie informacyjne)

Przy okazji szczytu prezydencja bułgarska zorganizowała też szereg imprez towarzyszących. Pozwoliły one zaprezentować różnorodność stosunków UE – Bałkany Zachodnie, wykraczających poza aspekty międzyrządowe.

16 maja Europejska Rada Stosunków Międzynarodowych i Centrum Studiów Europejskich im. Wilfrieda Martensa zorganizowały konferencję pod hasłem „W dialogu z Bałkanami Zachodnimi: tworzenie regionu wzrostu gospodarczego, bezpieczeństwa i konektywności zmierzającego ku Europie”.

• W dialogu z Bałkanami Zachodnimi: tworzenie regionu wzrostu gospodarczego, bezpieczeństwa i konektywności zmierzającego ku Europie

Również 16 maja Bułgarskie Forum Liderów Biznesu zorganizowało konferencję „Perspektywa inwestycyjna: Bałkany Zachodnie”. Była ona poświęcona gospodarczemu potencjałowi Bałkanów Zachodnich i horyzontom inwestycyjnym w tym regionie.

• Perspektywa inwestycyjna: Bałkany Zachodnie

17 maja Światowe Forum Gospodarcze wraz z prezydencją bułgarską zorganizowało strategiczny dialog na temat Bałkanów Zachodnich. Jego założeniem było stymulowanie partnerstw publiczno-prywatnych w celu wspierania inwestycji w regionie.

• Nowi liderzy dla Europy, Światowe Forum Gospodarcze

18 maja Vienna Economic Forum było gospodarzem seminarium „Sofia Talks 2018” na temat regionalnej współpracy gospodarczej.

• Vienna Economic Forum – Sofia Talks 2018

Również w tym dniu bułgarskie Ministerstwo Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz sieć biznesowa Cleantech Bulgaria zorganizowały imprezę poświęconą gospodarce o obiegu zamkniętym i czystym technologiom.

• Forum „Gospodarka o obiegu zamkniętym i czyste technologie”: innowacje, edukacja, przedsiębiorczość

Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) zainaugurowała też szlak dziedzictwa kulturowego UE – Bałkany Zachodnie. Zorganizowano szereg inicjatyw i imprez promujących bogate dziedzictwo kulturowe Bałkanów Zachodnich w ramach Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego.

• Szlak dziedzictwa kulturowego UE – Bałkany Zachodnie (ESDZ)

Donald Tusk z wizytą w regionie przed szczytem

W dniach 24–27 kwietnia Donald Tusk odwiedził Tiranę, Podgoricę, Belgrad, Prisztinę, Sarajewo i Skopje. Spotkał się z przywódcami zachodniobałkańskimi, aby przygotować nadchodzący szczyt i omówić stosunki dwustronne z UE. Na zakończenie wizyty wziął udział w szczycie brdeńsko-briońskim w Skopje.

W tym tygodniu odwiedziłem cały region. Przyjechałem na Bałkany Zachodnie z jasnym przesłaniem ze strony przywódców wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej: nadal stanowczo podtrzymujemy naszą ofertę perspektywy europejskiej dla tego regionu. Mogą Państwo na nas liczyć. Donald Tusk na konferencji prasowej po szczycie brdeńsko-briońskim (27 kwietnia 2018)

• Wystąpienie Donalda Tuska na konferencji prasowej po szczycie brdeńsko-briońskim (komunikat prasowy z 27 kwietnia 2018)
• Przewodniczący Donald Tusk odwiedzi Bałkany Zachodnie (komunikat prasowy z 20 kwietnia 2018)

Kontekst

W marcu 2017 r. unijni przywódcy potwierdzili jednoznaczne poparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich.

Rada Europejska […] potwierdziła swoje jednoznaczne poparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich. Z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione przez kraje tego regionu i podkreśla, że UE podtrzymuje swoje zaangażowanie i aktywność na wszystkich szczeblach, po to by wesprzeć te kraje w realizacji prounijnych reform i projektów. Konkluzje przewodniczącego Rady Europejskiej (9 marca 2017)

• Rada Europejska (9–10 marca 2017)

6 lutego 2018 r. Komisja Europejska przyjęła strategię wobec Bałkanów Zachodnich. Mowa w niej o europejskiej perspektywie Bałkanów Zachodnich, niezbędnych reformach oraz większym unijnym wsparciu dla procesu przemian w regionie. Komisja zapowiedziała również 6 inicjatyw UE, które będą służyć wsparciu tego procesu w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

• Strategia wobec Bałkanów Zachodnich (Komisja Europejska)
• 6 nowych inicjatyw UE (nota informacyjna Komisji Europejskiej)

• Obejrzyj wideo w jednym z 24 urzędowych języków UE lub w jednym z języków zachodniobałkańskich

8 marca 2018 r. ministrowie spraw wewnętrznych UE wymienili poglądy na temat współpracy z Bałkanami Zachodnimi w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego i zwalczania terroryzmu. Punktem wyjścia do dyskusji była nowa strategia Komisji. Dyskusja pomoże przygotować szczyt.

Bezpieczeństwo na Bałkanach Zachodnich wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo w UE. Zależy nam na lepszej współpracy z regionem, by przeciwdziałać zagrożeniom w postaci przestępczości zorganizowanej i terroryzmu i tym samym zwiększać bezpieczeństwo obywateli UE. Walentin Radew, bułgarski minister spraw wewnętrznych

• Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (8–9 marca 2018)

Szczyt nie dotyczył rozszerzenia ani procesu stabilizacji i stowarzyszenia. Kwestie te są omawiane zgodnie z przyjętą praktyką. Co roku proces rozszerzenia podsumowuje Rada do Spraw Ogólnych. W tym roku 17 kwietnia Komisja Europejska wydała coroczne sprawozdania z postępów, a w czerwcu Rada do Spraw Ogólnych ma przyjąć stosowne konkluzje.

• Rozszerzenie UE (podsumowanie informacyjne)

Szczyt UE – Bałkany Zachodnie jest jednym z elementów agendy przywódców. Nakreśla ona szczegółowy program prac UE do czerwca 2019 r. Więcej o agendzie przywódców:

• Agenda przywódców (podsumowanie informacyjne)

Więcej informacji o stosunkach UE – Bałkany Zachodnie:

• Większe zaangażowanie UE na Bałkanach Zachodnich (Komisja Europejska)
• Handel UE – Bałkany Zachodnie (Komisja Europejska)
• Zaangażowanie UE na Bałkanach Zachodnich (ESDZ)
• Ramy inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich
• Broszura na temat Europejskiego Banku Inwestycyjnego na Bałkanach Zachodnich

* Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

• Obejrzyj wideo w jednym z 24 urzędowych języków UE lub w jednym z języków zachodniobałkańskich