Tijdlijn - Betere toegang tot elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken

De Raad neemt een besluit aan waarbij de lidstaten worden gemachtigd om in het belang van de EU het 2e aanvullende protocol bij het Verdrag inzake cyber­criminaliteit (Verdrag van Boedapest) te bekrachtigen.

Het protocol verbetert de grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal voor gebruik in strafprocedures. Het is een stap vooruit in de bestrijding van cybercriminaliteit en andere vormen van criminaliteit wereldwijd aangezien het de samenwerking tussen de lidstaten en derde landen vereenvoudigt. Tegelijkertijd biedt het een hoog niveau van bescherming voor personen en zorgt het ervoor dat de EU-normen inzake gegevens­bescherming worden nageleefd.

• Toegang tot e-bewijsmateriaal: lidstaten mogen internationale overeenkomst bekrachtigen (pers­mededeling, 14 februari 2023)

De ambassadeurs van de EU-lidstaten bevestigen het akkoord tussen het voorzitterschap van de Raad en het Europees Parlement over de ontwerpverordening en -richtlijn inzake grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijs.

Op grond van de overeengekomen teksten kunnen de bevoegde instanties voortaan rechtstreeks gerechtelijke bevelen voor elektronisch bewijs aan dienst­aanbieders in een andere lidstaat richten.

• Raad bevestigt akkoord met Europees Parlement over betere grensoverschrijdende toegang tot e-bewijs (persmededeling, 25 januari 2023)

De Raad neemt een besluit aan waarbij de lidstaten worden gemachtigd om in het belang van de EU het tweede aanvullend protocol bij het Verdrag inzake cyber­criminaliteit van de Raad van Europa (Verdrag van Boedapest) te ondertekenen.

Dit protocol zal de grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal verbeteren voor gebruik in strafprocedures. Het is een stap vooruit in de bestrijding van cybercriminaliteit en andere vormen van criminaliteit wereldwijd aangezien het de samenwerking tussen de lidstaten en derde landen vereenvoudigt. Tegelijkertijd biedt het een hoog niveau van bescherming voor personen en zorgt het ervoor dat de EU-normen inzake gegevens­bescherming worden nageleefd.

• Toegang tot elektronisch bewijsmateriaal: lidstaten mogen internationale overeenkomst ondertekenen (persmededeling, 5 april 2022)

De Raad keurt twee mandaten goed waarmee de Commissie:

• namens de EU kan onderhandelen over een overeenkomst met de VS om de toegang tot elektronisch bewijsmateriaal voor justitiële samenwerking in strafzaken te versoepelen
• kan deelnemen aan de onderhandelingen in de Raad van Europa over een tweede aanvullend protocol bij het cybercrimeverdrag

Het overkoepelende doel is de toegang tot elektronisch bewijsmateriaal – zoals e‑mails of in de cloud opgeslagen documenten – te versoepelen, zodat dit bewijs kan worden gebruikt in strafprocedures. Als de onderhandelingen tot een goed einde worden gebracht, zullen de 2 overeenkomsten een aanvulling vormen op het EU‑kader inzake toegang tot elektronisch bewijsmateriaal, dat momenteel wordt besproken door de EU‑instellingen en waarover de Raad zijn standpunt heeft ingenomen in december 2018 en maart 2019.

• Raad geeft Commissie mandaat om te onderhandelen over internationale overeenkomsten inzake elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken (persmededeling, 06/06/2019)

De Raad bepaalt zijn standpunt over de richtlijn inzake de aanwijzing van wettelijke vertegenwoordigers voor de bewijsgaring in strafprocedures. De richtlijn wordt een onmisbaar instrument voor de toepassing van de nog aan te nemen verordening inzake Europese verstrekkings- en bewaringsbevelen voor elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken, waarover de Raad zijn standpunt al in december heeft bepaald. Zij bepaalt welke regels dienstverleners moeten volgen bij het aanwijzen van de wettelijke vertegenwoordigers die zulke bevelen moeten ontvangen en opvolgen.

• Pakket elektronisch bewijsmateriaal: Raad bepaalt standpunt over regels inzake wettelijke vertegenwoordigers (persmededeling, 08/03/2019)

De Raad bepaalt zijn standpunt over de verordening betreffende het Europees bevel tot verstrekking en het Europees bevel tot bewaring van elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken. De Raad kan nu gaan onderhandelen met het Europees Parlement om vóór het einde van de zittingsperiode tot een akkoord te komen.

• Verordening betreffende grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal: Raad bepaalt standpunt (persmededeling, 07/12/2018)

De Ministers van Justitie bespreken de verordening betreffende het Europees bevel tot verstrekking en het Europees bevel tot bewaring. Vele lidstaten willen een compromis vinden en de invoering van een vorm van kennisgevingsprocedure bespreken. De besprekingen zullen op deskundigenniveau worden voortgezet met het oog op een betere omschrijving van de mogelijke hoofdkenmerken van de "kennisgeving".

• Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 11‑12/10/2018

De Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken bespreken het pakket e-bewijsmateriaal. In verband met de vaststelling van de US CLOUD act is de Raad voorstander van een gemeenschappelijke aanpak op EU-niveau. Hij spoort de Commissie aan in contact te blijven met de Amerikaanse autoriteiten en spoedig een onderhandelingsmandaat in te dienen.

• Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 04‑05/06/2018

De Europese Commissie presenteert een pakket wetgevingsvoorstellen over e-bewijsmateriaal:

• een verordening betreffende het Europees bevel tot verstrekking en het Europees bevel tot bewaring van elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken
• een richtlijn tot vaststelling van geharmoniseerde regels inzake de aanwijzing van wettelijke vertegenwoordigers ten behoeve van de bewijsgaring in strafprocedures

De Raad neemt conclusies aan over de mededeling van de Commissie over bouwen aan sterke cyberbeveiliging voor de EU. Daarin roept hij de Commissie op begin 2018 een wetgevingsvoorstel in te dienen ter verbetering van de grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal. Hij vraagt de Commissie tevens uiterlijk in december 2017 met een voortgangsverslag te komen over de uitvoering van de praktische maatregelen ter verbetering van de grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal.

• Conclusies over de gezamenlijke mededeling over bouwen aan sterke cyberbeveiliging voor de EU

In zijn conclusies van juni 2017 oordeelt de Europese Raad dat daadwerkelijke toegang tot elektronisch bewijs van wezenlijk belang is in de strijd tegen terrorisme en zware criminaliteit.

• Conclusies Europese Raad, 22-23/06/2017

De Raad neemt conclusies aan over het verbeteren van de strafrechtspleging in de cyberruimte. Daarin wijst hij op het groeiende belang van digitaal bewijsmateriaal voor de strafvervolging bij alle vormen van criminaliteit en met name bij terrorisme. De conclusies bevatten concrete maatregelen voor toekomstige follow-up en actie.

• Strijd tegen criminaliteit in de cyberruimte: Raad bereikt akkoord over praktische maatregelen en volgende stappen (persmededeling, 9/6/2016)

Twee dagen na de terreuraanslagen in Brussel benadrukken de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken in een gezamenlijke verklaring dat er manieren moeten worden gevonden om sneller en doeltreffender digitaal bewijs te verkrijgen.

• Gezamenlijke verklaring van de EU-Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken, 24 maart 2016