Kalendarium: Łatwiejszy dostęp do dowodów elektronicznych – skuteczniejsza walka z przestępczością

Rada przyjęła decyzję upoważniającą państwa członkowskie do ratyfikowania, w interesie UE, drugiego dodatkowego protokołu do Konwencji o cyberprzestępczości (konwencja budapeszteńska).

Protokół ten poprawi transgraniczny dostęp do elektronicznego materiału dowodowego na potrzeby postępowań karnych. Przyczyni się do walki z cyberprzestępczością i innymi formami przestępczości w wymiarze światowym: uprości współpracę między państwami członkowskimi a krajami trzecimi, a zarazem zapewni wysoki poziom ochrony osób fizycznych i zgodność ze standardami UE w zakresie ochrony danych.

• Dostęp do e-dowodów: Rada upoważnia państwa członkowskie do ratyfikowania umowy międzynarodowej (komunikat prasowy z 14 lutego 2023)

Ambasadorowie państw członkowskich UE potwierdzili porozumienie między prezydencją Rady a Parlamentem Europejskim w sprawie projektu rozporządzenia i projektu dyrektywy o transgranicznym dostępie do elektronicznego materiału dowodowego.

Uzgodnione akty umożliwią właściwym organom kierowanie nakazów sądowych dotyczących elektronicznego materiału dowodowego bezpośrednio do usługodawców w innym państwie członkowskim.

• Rada potwierdza porozumienie z Parlamentem Europejskim co do nowych przepisów o ułatwieniu transgranicznego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego (komunikat prasowy z 25 stycznia 2023)

Rada przyjęła decyzję upoważniającą państwa członkowskie do podpisania w interesie UE drugiego protokołu dodatkowego do Konwencji Rady Europy o cyberprzestępczości (konwencji budapeszteńskiej).

Protokół ten poprawi transgraniczny dostęp do elektronicznego materiału dowodowego wykorzystywanego w postępowaniach karnych. Przyczyni się do walki z cyberprzestępczością i innymi formami przestępczości na całym świecie poprzez uproszczenie współpracy między państwami członkowskimi a krajami trzecimi, zapewniając wysoki poziom ochrony osób fizycznych i zgodność ze standardami UE w zakresie ochrony danych.

• Dostęp do e-dowodów: Rada upoważnia państwa członkowskie do podpisania umowy międzynarodowej (komunikat prasowy z 5 kwietnia 2022)

Rada przyjęła dwa mandaty, które pozwolą Komisji:

• wynegocjować w imieniu UE porozumienie z USA o ułatwieniu dostępu do elektronicznego materiału dowodowego (e-dowodów) do celów współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych
• uczestniczyć w negocjacjach Rady Europy dotyczących drugiego protokołu dodatkowego do Konwencji o cyberprzestępczości.

Porozumienie i protokół mają ułatwić dostęp do e-dowodów (np. do e-maili lub dokumentów w chmurze obliczeniowej), tak by można je było wykorzystywać w postępowaniach karnych. Gdy akty te zostaną zawarte, będą dodatkowym elementem unijnych ram dostępu do elektronicznego materiały dowodowego, które są obecnie omawiane przez instytucje UE i co do których Rada przyjęła swoje stanowisko w grudniu 2018 r. i w marcu 2019 r.

• Rada upoważnia Komisję do negocjowania porozumień międzynarodowych o e-dowodach (komunikat prasowy z 6 czerwca 2019)

Rada wypracowała dziś stanowisko w sprawie dyrektywy o mianowaniu przedstawicieli prawnych do celów gromadzenia dowodów na potrzeby postępowań karnych. Dyrektywa będzie nieodzowna podczas stosowania przyszłego rozporządzenia o europejskich nakazach wydania i zabezpieczenia elektronicznego materiału dowodowego w sprawach karnych. Stanowisko w sprawie tego aktu Rada przyjęła w grudniu 2018 r. Dyrektywa zawiera przepisy o wyznaczaniu przez usługodawców swoich przedstawicieli prawnych. Ich rolą będzie odbierać takie nakazy i na nie odpowiadać.

• Elektroniczny materiał dowodowy: Rada zgodna co do przedstawicieli prawnych (komunikat prasowy z 8 marca 2019)

Rada uzgodniła stanowisko co do rozporządzenia o europejskim nakazie wydania i nakazie zabezpieczenia elektronicznego materiału dowodowego w sprawach karnych. Jest więc gotowa do rozpoczęcia negocjacji z Parlamentem Europejskim, by osiągnąć porozumienie przed końcem obecnej kadencji parlamentarnej.

• Transgraniczny dostęp do elektronicznego materiału dowodowego: Rada uzgadnia stanowisko (komunikat prasowy z 7 grudnia 2018)

Ministrowie sprawiedliwości omówili rozporządzenie o europejskim nakazie wydania i nakazie zabezpieczenia dowodów. Wiele państw członkowskich było gotowych znaleźć kompromisowe rozwiązanie i rozważyć możliwość włączenia jakiejś formy procedury powiadomień. Prace będą kontynuowane na szczeblu ekspertów, którzy postarają się dokładniej określić ewentualne główne elementy takiej procedury.

• Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (11–12 października 2018)

Ministrowie sprawiedliwości i spraw wewnętrznych dyskutowali o pakiecie dotyczącym dowodów elektronicznych. Jeśli chodzi o przyjęcie przez USA ustawy CLOUD, Rada opowiedziała się za wspólnym podejściem na szczeblu UE. Zachęciła Komisję do dalszych kontaktów z władzami USA i do pilnego przedstawienia mandatu negocjacyjnego.

• Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (4–5 czerwca 2018)

Komisja Europejska przedstawiła pakiet wniosków ustawodawczych dotyczących dowodów elektronicznych:

• rozporządzenie o europejskim nakazie wydania i nakazie zabezpieczenia elektronicznego materiału dowodowego w sprawach karnych
• dyrektywę ustanawiającą zharmonizowane przepisy dotyczące mianowania przedstawicieli prawnych w celu gromadzenia dowodów na potrzeby postępowań karnych.

Rada przyjęła konkluzje w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego budowy solidnego cyberbezpieczeństwa UE. Wezwała w nich Komisję, aby na początku 2018 r. przedstawiła wniosek ustawodawczy w celu poprawienia transgranicznego dostępu do dowodów elektronicznych. Ponadto wezwała Komisję, aby do grudnia 2017 r. przedstawiła sprawozdanie z postępu prac w zakresie wdrażania praktycznych środków, które służą usprawnianiu transgranicznego dostępu do dowodów elektronicznych.

• Konkluzje o wspólnym komunikacie dotyczącym budowy solidnego cyberbezpieczeństwa UE

W konkluzjach z czerwca 2017 r. Rada Europejska uznała, że skuteczny dostęp do dowodów elektronicznych ma podstawowe znaczenie dla zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu.

• Konkluzje Rady Europejskiej (22–23 czerwca 2017)

Rada przyjęła konkluzje o usprawnieniu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w cyberprzestrzeni. Podkreśliła w nich rosnące znaczenie dowodów elektronicznych w postępowaniach karnych dotyczących wszystkich rodzajów przestępstw, a w szczególności terroryzmu. Wskazała również konkretne środki i dalsze działania.

• Przestępczość w cyberprzestrzeni: Rada ustaliła praktyczne zadania (komunikat prasowy z 9 czerwca 2016)

We wspólnym oświadczeniu wydanym dwa dni po zamachach terrorystycznych w Brukseli ministrowie sprawiedliwości i spraw wewnętrznych podkreślili, że należy znaleźć sposoby szybszego i skuteczniejszego uzyskiwania dowodów cyfrowych.

• Wspólne oświadczenie unijnych ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (24 marca 2016)