Timeline - Human rights

De Raad besluit het mandaat van Kajsa Ollongren als speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten met 2 jaar te verlengen, tot en met 29 februari 2028. Mevrouw Ollongren werd in juni 2025 voor het eerst benoemd.

• Raad verlengt mandaat speciale EU-vertegenwoordigers voor mensenrechten en dialoog Belgrado-Pristina (persmededeling, 11 februari 2026)

De Raad benoemt Kajsa Ollongren tot speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten.

De nieuwe speciale vertegenwoordiger zal het werk van haar voorgangers voortzetten. Ze richt zich op de uitvoering van het mensenrechten­beleid van de EU, het bevorderen van de naleving van het internationaal humanitair recht en de ondersteuning van het internationaal strafrecht.

• Mensenrechten: EU benoemt voormalig Nederlands minister tot nieuwe speciale vertegenwoordiger (persmededeling, 23 juni 2025)

De Raad neemt conclusies aan over de prioriteiten van de Europese Unie in de VN-mensen­rechten­fora in 2025.

Wetten en normen moeten de bovenhand halen op conflicten. Dat kan alleen als iedereen zich inzet voor multilateralisme en de internationale orde, met een centrale rol voor de Verenigde Naties. Daartoe zal de EU blijven samenwerken met alle regio's van de wereld en zal zij de samenwerking met gelijkgestemde landen versterken.

• VN-mensenrechtenfora: Raad keurt EU-prioriteiten voor 2025 goed (pers­mededeling, 27 januari 2025)

De Raad maakt zich ernstig zorgen over het toenemende aantal kinderrechten­schendingen in gewapende conflicten, mede vanwege het feit dat er steeds meer oorlogen bijkomen, waaronder Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de illegale deportatie en gedwongen overbrenging van Oekraïense kinderen.

De geactualiseerde EU-richtsnoeren hebben tot doel de bijdrage van de EU aan de eerbiediging, bescherming en uitoefening van de rechten van kinderen in gewapende conflicten en andere situaties met gewapend geweld door terroristische organisaties of georganiseerde criminele groepen wereldwijd te versterken.

• Kinderen en gewapende conflicten: Raad actualiseert EU-richtsnoeren en keurt conclusies goed (pers­mededeling, 24 juni 2024)

De EU verlengt haar actieplan inzake mensenrechten en democratie, dat aanvankelijk was aangenomen voor de periode 2020-2024, tot en met 2027. Het actieplan vormt een leidraad voor het beleid en de acties van de EU ter bevordering van de mensenrechten en de democratie wereldwijd.

Met hernieuwde urgentie bevestigt de verlenging van het actieplan de toezegging van de EU om de mensenrechten en de democratie in haar externe betrekkingen te beschermen en te bevorderen. Dit wil de EU doen door samen te werken met de lidstaten, het maatschappelijk middenveld, mensenrechten­verdedigers, democratieactoren en internationale organisaties.

• Conclusies van de Raad over het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie (27 mei 2024)

De Raad benoemt Olof Skoog tot speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten. Hij is de opvolger van Eamon Gilmore. Hij zet het werk van zijn voorgangers voort en richt zich op de uitvoering van het mensenrechten­beleid van de EU, het bevorderen van de naleving van het internationaal humanitair recht en de ondersteuning van het internationaal strafrecht.

Ook moet hij in mensenrechten­dialogen met regeringen in niet-EU-landen, internationale en regionale organisaties, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen zorgen voor een duidelijke Europese stem.

De speciale vertegenwoordiger werkt nauw samen met de Europese Dienst voor extern optreden en de EU-instellingen om te zorgen voor een doeltreffend en zichtbaar EU-mensenrechten­beleid in het externe optreden.

• Mensenrechten: EU benoemt nieuwe speciale vertegenwoordiger (pers­mededeling, 26 februari 2024)

De Raad neemt conclusies aan over de prioriteiten van de Europese Unie in de VN-mensen­rechten­fora in 2024.

Daarin herhaalt de Raad dat de EU gehecht is aan de mensenrechten, multilateralisme en het internationale straf­recht­stelsel nu in het huidige beladen internationale klimaat gewapende conflicten, autoritarisme en desinformatie een opgang kennen en gender­gelijkheid wordt teruggeschroefd.

• VN-mensenrechtenfora: Raad keurt EU-prioriteiten voor 2024 goed (pers­mededeling, 22 januari 2024)

In 2023 bestaat de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens 75 jaar.

De EU:

• bevestigt dat zij zich ondubbelzinnig blijft inzetten voor de eerbiediging, de bescherming en de uitoefening van alle mensenrechten, waarvan zij het universele karakter zal blijven verdedigen.
• is verenigd in haar fervente steun voor het mensenrechtensysteem van de Verenigde Naties en zal alle mensenrechten actief blijven handhaven, verdedigen en bevorderen als prioriteit van haar externe optreden.

• Conclusies van de Raad over EU‑prioriteiten in VN‑fora in 2023 (persmededeling, 20 februari 2023)

De Raad constateert dat veel journalisten en andere media­professionals tegenwoordig niet overal vrij en onafhankelijk kunnen werken zoals dat zou moeten.

Volgens een rapport van de Raad van Europa is het aantal meldingen van ernstige bedreigingen voor de veiligheid van journalisten en de media­vrijheid in Europa sinds 2016 bijna verdubbeld (in 2021 waren er 282 meldingen).

Daarnaast wordt ook de economische situatie van journalisten steeds precairder door onder andere:

• digitale transformatie
• sluiting van mediakanalen
• gevolgen van de pandemie

• Raad dringt aan op meer maatregelen om journalisten en mediaprofessionals te beschermen (persmededeling, 21 juni 2022)

De Raad vraagt de lidstaten om kinderen in noodsituaties beter te beschermen, onder meer door:

• opvangprocedures op te zetten (huisvesting aangepast aan de behoeften van het kind en toegang tot basis­voorzieningen)
• bijstand te verlenen aan niet-begeleide kinderen (wettelijke voogd of passende vertegenwoordiging)
• meer te doen tegen kinderhandel (strategieën om slachtoffers op te sporen en bewustmaking omtrent het risico)
• ervoor te zorgen dat noodsituaties niet worden misbruikt om voogdij te krijgen (geen adopties tijdens gewapende conflicten)

• Raad neemt conclusies aan over rechten van het kind (pers­mededeling, 9 juni 2022)

In deze conclusies betreurt de Raad de zorgwekkende toename van racistische en antisemitische incidenten in de EU-lidstaten.

Van de lidstaten wordt daarom gevraagd dat ze eind 2022 actieplannen en strategieën uitgewerkt hebben om het EU-actieplan tegen racisme van 2020 en de EU-strategie voor de bestrijding van anti-semitisme van 2021 uit te voeren.

• Raad neemt conclusies aan over bestrijding van racisme en anti-semitisme (pers-mededeling, 4 maart 2022)

De Raad keurt conclusies goed over de EU‑prioriteiten in de VN-mensenrechten­fora in 2022. Daarin wordt herhaald dat de EU zich inzet voor de eerbiediging, bescherming en verwezenlijking van de:

• mensenrechten
• democratie
• rechtsstaat

De EU doet dit op alle terreinen van haar externe optreden op consistente en coherente wijze, en verleent steun aan het mensenrechten­stelsel van de VN als hoeksteen van haar externe optreden.

De EU zal zich buigen over nieuwe risico's voor de mensenrechten, zoals:

• hybride dreigingen
• technologische ontwikkelingen
• klimaatverandering
• aanhoudende gevolgen van de COVID-19-pandemie

• Mensenrechten: EU neemt conclusies aan over haar prioriteiten in VN-mensen­rechten­fora in 2022 (pers­mededeling, 24 januari 2022)

De Raad bevestigt met dit actieplan het vaste voornemen van de EU om voor iedereen universele waarden te blijven uitdragen.

Ondanks enige vooruitgang is er ook afbreuk gedaan aan de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten. De COVID-19-pandemie en de sociaal-economische gevolgen daarvan hebben steeds meer druk gezet op de:

• mensen-rechten
• democratie
• rechtsstaat

Daarnaast zijn bestaande ongelijkheden alleen maar groter geworden en hebben kwetsbare personen het steeds moeilijker gekregen.

De EU en de lidstaten zullen op elk gebied van het extern optreden alle beschikbare middelen gebruiken om de mondiale voortrekkersrol van de EU op het vlak van de mensen­rechten en de democratie en bij de uitvoering van het EU-actieplan te versterken.

• Raad keurt conclusies goed over EU-actieplan inzake mensen­rechten en democratie 2020-2024 (pers­mededeling, 19 november 2020)

De Raad neemt een besluit en een verordening aan waarbij een wereldwijde sanctie­regeling voor de mensen­rechten wordt ingesteld.

De EU werkt aan een kader om gerichte maatregelen te kunnen treffen tegen partijen die verantwoordelijk zijn voor, betrokken zijn bij of gelinkt zijn aan ernstige schendingen van de mensen­rechten waar ook ter wereld, en ongeacht of het gaat om:

• personen
• entiteiten
• organen

Die beperkende maatregelen bestaan uit een reisverbod voor personen en het bevriezen van tegoeden van zowel personen als entiteiten.

Ook is het voor personen en entiteiten in de EU verboden om direct of indirect middelen beschikbaar te stellen aan partijen op de lijst.

• EU neemt wereldwijde sanctie-regeling voor de mensen-rechten aan (persmededeling, 7 december 2020)