Verordening kritieke grondstoffen: EU wil meer grondstoffen van eigen bodem
De EU-regels inzake kritieke grondstoffen helpen essentiële grondstoffen voor de Europese economie veilig te stellen, ondersteunen strategische industrieën en stellen de EU beter in staat grondstoffen: te winnen, te verwerken, te recyclen en te diversifiëren.
Belang van kritieke grondstoffen
De vraag van de EU naar basismetalen, batterijmaterialen, onder meer zeldzame aardmetalen, zal naar verwachting aanzienlijk toenemen. Die worden immers breed gebruikt in een aantal groeiende industrieën, zoals de ontwikkeling van schone-energiesystemen en de toenemende investeringen in chips, ruimtevaart, defensie en andere hightechsectoren.
De EU heeft haar strategische standpunt bijgesteld om de toegang tot kritieke grondstoffen veilig te stellen.
Op 23 mei 2024 is de verordening kritieke grondstoffen in werking getreden. Doel ervan is de afhankelijkheid van leveringen uit niet-EU-landen systematisch aan te pakken, de industriële veerkracht van Europa te versterken en het risico op verstoringen van de voorziening in belangrijke sectoren van de economie te verminderen.
Kritieke grondstoffen uitgelegd
Minder afhankelijkheid en veiligstelling van de voorziening
De verordening kritieke grondstoffen moet de EU minder afhankelijk maken van strategische grondstoffen uit derde landen. Daartoe zijn 4 niet-bindende benchmarks bepaald, die uiterlijk in 2030 moeten worden gehaald, voor elk van de 17 strategische grondstoffen.
Ten minste 10% van het jaarlijkse EU-verbruik moet in de EU worden gewonnen.
Ten minste 40% van het jaarlijkse EU-verbruik moet in de EU zijn verwerkt.
Ten minste 25% van het jaarlijkse EU-verbruik moet komen van gerecyclede grondstoffen.
Geen enkel niet-EU-land mag meer dan 65 % van de strategische grondstoffen leveren.
Vormgeven van de aanvoerpijplijn
Het kost tijd om nieuwe projecten op het gebied van kritieke grondstoffen tot een goed einde te brengen. In de verordening kritieke grondstoffen zijn ambitieuze tijdschema's voor overheidsdiensten vastgelegd en werd de lidstaten verzocht centrale contactpunten op te zetten om vertragingen te voorkomen. Daarnaast moeten strategische projecten prioriteit krijgen om de administratieve procedures te versnellen.
Strategische projecten
Strategische projecten zijn een centraal instrument van de verordening kritieke grondstoffen. Het gaat hierbij om investeringen in mijnbouw, verwerking en recycling die de Commissie, na overleg met de betrokken lidstaat, als prioriteit aanwijst voor haar voorzieningszekerheid.
In de lidstaten genieten projecten met deze status:
- snellere vergunningverlening
- eenvoudigere toegang tot financiering
- meer politieke steun
Hoewel de meeste kritieke grondstoffen afkomstig zijn van het buitenland, meestal China, komen sommige uit de EU zelf. De verordening kritieke grondstoffen heeft met name tot doel het aandeel uit de EU afkomstige grondstoffen te vergroten, naast internationale strategische partnerschappen voor projecten buiten de EU.
In de eerste ronde, in 2025, werden 60 projecten geselecteerd: 47verspreid over 13 EU-lidstaten en 13 in partnerlanden. Samen bestrijken zij 14 van de 17 strategische grondstoffen.
Snellere vergunningverlening
Vergunningen zijn van oudsher een van de grootste knelpunten voor de ontwikkeling van projecten op het gebied van grondstoffen in Europa.
In de verordening kritieke grondstoffen zijn bindende termijnen voor vergunningsbesluiten gesteld en is elke lidstaat verplicht één contactpunt voor projectontwikkelaars op te zetten, zodat nationale processen duidelijker en sneller verlopen.
Internationale partnerschappen: verbreding van de leveranciersbasis
Om het aanbod te diversifiëren, moeten betrouwbare betrekkingen met een breder scala aan landen worden opgebouwd, zodat één leverancier alleen de Europese industrie niet kan ontwrichten.
De strategische partnerschappen van de EU op het gebied van grondstoffen omvatten zowel formele overeenkomsten als partnerschappen in verschillende ontwikkelingsstadia.
Begin 2026 had de EU al strategische partnerschappen gesloten met 16 landen: Argentinië, Australië, Canada, Chili, de Democratische Republiek Congo, Groenland, Kazachstan, Namibië, Noorwegen, Rwanda, Servië, Zuid-Afrika, Oekraïne, Oezbekistan, de Verenigde Staten van Amerika en Zambia.
In november 2025 ondertekende de EU een partnerschap voor schone handel en investeringen met Zuid-Afrika, dat een memorandum van overeenstemming omvat over waardeketens voor kritieke mineralen en metalen (de volledige cyclus van erts in de grond naar een eindproduct, met inbegrip van mijnbouw, verwerking, productie, vervoer en recycling).
Voorziening van de EU verder veiligstellen
Op 4 maart 2026 bepaalde de Raad zijn standpunt over de voorgestelde wijzigingen van de verordening kritieke grondstoffen. Die hebben tot doel de voorzieningszekerheid van de EU te versterken en de circulariteit van kritieke grondstoffen te verbeteren in reactie op de toenemende geopolitieke druk de toegang tot deze hulpbronnen onder druk zet.
De wijzigingen bouwen voort op het in december 2025 gepresenteerde RESourceEU-actieplan van de Commissie en hebben tot doel de recyclingcapaciteit te vergroten en de secundaire markt voor kritieke grondstoffen te versterken, met name het gebruik van permanente magneten die worden gebruikt in strategische sectoren zoals de automobielindustrie, artificiële intelligentie en de defensie-industrie.
Het standpunt van de Raad:
- voorziet in kennisgeving aan lidstaten en raden van bestuur bij risico's voor de voorziening van kritieke grondstoffen
- verduidelijkt de bevoegdheden van de Commissie om maatregelen ter beperking van voorzieningsrisico's voor te stellen
- maakt het mogelijk productpaspoorten te gebruiken om te voldoen aan de informatievereisten voor permanente magneten
De Raad en het Parlement zullen onderhandelen over de definitieve vorm van de wetten.
Laatst bijgewerkt: 13 augustus 2026