Samenwerking EU-VN
Als groot voorstander van multilateralisme, met een sterke en doeltreffende VN als spil, bepaalt de Raad van de EU jaarlijks de EU-prioriteiten bij de VN en in de Algemene Vergadering.
De EU en de VN
De EU en de VN zijn vastbesloten het multilaterale systeem voor de mondiale betrekkingen hoog te houden op een manier die iedereen ten goede komt. Dat sluit aan op de overtuiging dat we als internationale gemeenschap een op universele regels en waarden gebaseerd multilateraal stelsel nodig hebben om te kunnen reageren op wereldwijde crises, uitdagingen en dreigingen.
In de loop der jaren heeft de EU een sterke band met de VN gesmeed. De EU neemt deel aan de jaarlijkse Algemene Vergadering van de VN (AVVN) en heeft geaccrediteerde delegaties bij de VN in Genève, New York, Parijs, Rome en Wenen.
De samenwerking tussen de EU en de VN bestrijkt tal van gebieden en thema's, waaronder mensenrechten, duurzame ontwikkeling, klimaatverandering en milieubescherming, digitale kwesties, vredesopbouw, ontwapening en non-proliferatie, humanitaire bijstand, bestrijding van corruptie en criminaliteit, bevordering van de mondiale volksgezondheidsbescherming, beheer van migratiestromen en arbeidsvraagstukken.
Toen de Europese Raad op 23 maart 2023 werd bijgewoond door António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, benadrukten de Raad en de secretaris-generaal het belang van samenwerking tussen de EU en de VN bij het aanpakken van belangrijke mondiale uitdagingen.
De leden van de Raad schaarden zich opnieuw achter het Handvest van de Verenigde Naties en de beginselen ervan in een tijd waarin deze worden geschonden door Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne, die herhaaldelijk in de strengste woorden is afgekeurd door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. António Guterres woonde ook in maart 2024 de Europese Raad bij.
Financiële steun van de EU aan de VN
De EU en haar lidstaten zijn samen de grootste financiële contribuant van de VN.
De EU-lidstaten financieren gezamenlijk een kwart van de reguliere begroting van de VN en samen zijn de EU en haar lidstaten goed voor een derde van alle financiële bijdragen aan VN-agentschappen, -fondsen en -programma's.
Tussen 2013 en 2024 heeft de EU in totaal ruim € 33 miljard vastgelegd voor VN-agentschappen, -fondsen en -programma's, waaronder 18% voor het Wereldvoedselprogramma (WFP), 13% voor het Ontwikkelingsprogramma van de VN (UNDP), 14% voor het Kinderfonds van de VN (UNICEF), 10% voor de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor vluchtelingen (UNHCR) en 45% voor andere agentschappen, fondsen en programma's.
In 2023 ontving het VN-systeem bijdragen van zo'n:
In 2024 zorgde de EU voor een vrijwillige VN-bijdrage van zo'n € 3,9 miljard; het hoogste bedrag tot dusver.
Deelname aan VN-organen
Algemene Vergadering van de VN
De Algemene Vergadering is het belangrijkste orgaan voor overleg, beleidsvorming en vertegenwoordiging van de VN. Alle 193 VN-lidstaten hebben zitting in de Algemene Vergadering en hebben een even grote stem. De EU heeft een versterkte waarnemersstatus.
De EU kan daardoor deelnemen aan debatten, voorstellen indienen, deelnemen aan onderhandelingen en deelnemen aan het algemeen debat, dat elk jaar in september plaatsvindt. De EU heeft met haar speciale status geen stemrecht, maar haar 27 lidstaten stemmen met elkaar af om eensgezinde standpunten in te nemen.
De voorzitter van de Europese Raad, de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Europese Commissie en de delegatie van de EU bij de Verenigde Naties in New York vertolken de standpunten van de EU en haar lidstaten bij de Algemene Vergadering.
Daarnaast heeft de EU het recht gekregen om één keer te antwoorden op een toespraak over EU-standpunten en om mondeling voorstellen en amendementen in te dienen, een mogelijkheid die geen enkele andere waarnemer heeft.
Bij de toekenning van de versterkte waarnemersstatus aan de EU in 2011 werd overeengekomen dat de voorzitter van de Europese Raad de Algemene Vergadering namens de EU toespreekt.
VN-Veiligheidsraad
De VN-Veiligheidsraad is het belangrijkste mondiale orgaan ter waarborging van de internationale vrede en veiligheid. Het bestaat uit 5 permanente leden en 10 niet-permanente leden, die telkens voor 2 jaar worden gekozen door de Algemene Vergadering.
Frankrijk is de enige EU-lidstaat met een permanente zetel in de Veiligheidsraad. Het EU-recht verplicht de leden van de Veiligheidsraad om eensgezind op te treden en de standpunten en belangen van de Unie uit te dragen en te verdedigen.
Prioriteiten van de EU in de VN
De Raad neemt elk jaar conclusies aan over de prioriteiten van de EU in de Algemene Vergadering van de VN en in de VN-mensenrechtenfora.
Prioriteiten in de Algemene Vergadering
In zijn conclusies over de prioriteiten voor de 80e Algemene Vergadering van de VN (september 2025-september 2026), die in juni 2025 zijn aangenomen, herhaalt de Raad zijn gehechtheid aan multilateralisme op basis van het internationaal recht, waaronder het VN-Handvest. Ook erkent de Raad het intrinsieke verband tussen vrede en veiligheid, mensenrechten en duurzame ontwikkeling.
De EU verbindt zich ertoe een voorspelbare, betrouwbare en geloofwaardige partner te blijven die vastbesloten is mondiale oplossingen te vinden voor gemeenschappelijke uitdagingen, onder meer door middel van de uitvoering van het Pact voor de Toekomst.
De EU staat klaar om samen te werken met partners teneinde via het UN80-initiatief van de secretaris-generaal van de VN vorderingen te maken met de hervorming van de VN.
De EU maakt zich zorgen over de toenemende en diverse bedreigingen voor de internationale vrede en veiligheid en blijft zich inzetten voor het waarborgen en herstellen van rechtvaardige en duurzame vrede en stabiliteit wereldwijd.
De EU zal de eerbiediging, bescherming en verwezenlijking van alle mensenrechten blijven versterken.
De focus van de EU bij de VN zal in het komende jaar liggen op de volgende overkoepelende prioriteiten:
- steun verlenen aan een multilateraal systeem dat gestoeld is op het internationaal recht en de universaliteit van de mensenrechten
- alomvattende hervormingen doorvoeren om het VN-systeem nieuw leven in te blazen, en een doeltreffend partnerschap nastreven
- de vredes- en veiligheidsarchitectuur van de VN versterken
- duurzame ontwikkeling bevorderen in overeenstemming met de Agenda 2030
- de drievoudige planetaire crisis aanpakken
Prioriteiten in mensenrechtenfora
De Raad wees in zijn conclusies over de EU-prioriteiten in VN-mensenrechtenfora in 2026 op de onwrikbare inzet van de EU voor de universele eerbiediging, bescherming en naleving van de mensenrechten voor iedereen, overal.
De Raad benadrukte dat het internationaal recht, met inbegrip van het VN-Handvest, onder alle omstandigheden moet worden gehandhaafd en dat de EU in het kader van multilaterale fora elke gelegenheid zal aangrijpen om onderdrukking van de mensenrechten tegen te gaan.
De EU-prioriteiten zijn:
- Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne en mensenrechtenschendingen in Rusland en Belarus
- mensenrechtenschendingen in de bezette Palestijnse Gebieden en Iran
- een vreedzame en inclusieve democratische transitie in Venezuela
- het verantwoordingsmechanisme voor Afghanistan
De EU zal zich ook inspannen om een einde te maken aan straffeloosheid en ervoor te zorgen dat verantwoording wordt afgelegd. Daarnaast zal de EU zich toeleggen op de ruimte voor het maatschappelijk middenveld.
De Raad benadrukte dat doeltreffende en inclusieve multilaterale instellingen, met de Verenigde Naties als spil, de beste manier zijn om vrede, veiligheid, mensenrechten, welvaart en duurzame ontwikkeling voor iedereen te waarborgen.
Samenwerkingsgebieden EU-VN
Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling
De in 2015 aangenomen Agenda 2030 van de VN geeft veel richting aan de interne en externe beleidsvorming van de EU. Belangrijke beleidsinitiatieven van de EU zoals de Europese Green Deal en de Global Gateway worden geleid door de 17 duurzameontwikkelingsdoelstellingen van die agenda.
De EU en haar lidstaten willen dat de EU de grootste mondiale verstrekker blijft van officiële ontwikkelingshulp, cruciaal voor de verwezenlijking van de Agenda 2030.
Vredesoperaties en crisisbeheersing
De EU en de VN behartigen samen de op regels gebaseerde wereldorde en multilaterale oplossingen voor dringende mondiale uitdagingen. Nauwe samenwerking op basis van wederzijds voordeel, wederkerigheid en gedeelde verantwoordelijkheid vergroot de samenhang tussen en de doeltreffendheid van de EU- en VN-missies en -operaties, die vaak tegelijkertijd in hetzelfde land plaatsvinden.
In 2003 hebben EU en VN een gezamenlijke verklaring over hun samenwerking op het gebied van crisisbeheersing aangenomen. Sindsdien hebben zij hun strategisch partnerschap voor vredesoperaties en crisisbeheersing verder versterkt. Op 20 oktober 2025 keurde de Raad conclusies goed over de verbetering van het strategisch partnerschap tussen de EU en de VN inzake vrede en veiligheid.
- Veiligheid en defensie
- Conclusies van de Raad over de verbetering van het strategisch partnerschap tussen de EU en de VN inzake vrede en veiligheid: gezamenlijke prioriteiten 2025-2028 (20 oktober 2025)
Mensenrechten
De EU en de VN bevorderen en beschermen samen de mensenrechten wereldwijd door het werk van mensenrechtenverdedigers te ondersteunen, discriminatie te bestrijden en democratische instellingen te versterken.
De EU is vastbesloten de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten hoog te houden en is standvastig pleitbezorger van het VN-mensenrechtenstelsel.
Humanitaire hulp
De EU werkt nauw samen met de VN om noodhulp te bieden, beschadigde infrastructuur te herstellen en kwetsbare bevolkingsgroepen te ondersteunen die worden getroffen door natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen, zoals gewapende conflicten, droogte, overstromingen, aardbevingen en orkanen.
De EU verleende al aan meer dan 110 landen humanitaire hulp en bereikt zo elk jaar miljoenen mensen. De Europese lidstaten en de EU zijn de belangrijkste donoren van humanitaire hulp ter wereld.
Klimaatverandering en milieubescherming
De EU en de VN werken nauw samen in de strijd tegen de klimaatverandering en bij de bevordering van de biodiversiteit. Samen werken zij aan de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs, de bevordering van duurzaam land- en oceaanbeheer en de uitvoering van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal.
Door de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs voort te helpen, benadrukt de EU tevens de afstemming tussen de Agenda 2030 en de Europese Green Deal.
Wereldgezondheid en governance
De EU en de VN richten zich samen op diverse volksgezondheidskwesties teneinde mondiale volksgezondheidsproblemen aan te pakken, de volksgezondheid te bevorderen en de mondiale volksgezondheidsbescherming te verbeteren. Al deze doelstellingen maken deel uit van de mondiale gezondheidsstrategie van de EU.
De EU en haar lidstaten zijn de grootste geldverstrekkers van het gezondheidsagentschap van de VN, de WHO.
Laatst bijgewerkt: 30 januari 2026