Athena – finansowanie wojskowych operacji bezpieczeństwa i obrony
Athena to mechanizm finansowania wspólnych kosztów związanych z unijnymi operacjami wojskowymi prowadzonymi w ramach wspólnej unijnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO).
Rada Unii Europejskiej uruchomiła mechanizm Athena 1 marca 2004 r. W finansowaniu unijnych operacji wojskowych uczestniczą wszystkie państwa członkowskie UE z wyjątkiem Danii. Dania postanowiła nie brać udziału w komponencie wojskowym WPBiO.
Mechanizmem Athena zarządza administrator, a nadzór sprawuje specjalny komitet złożony z przedstawicieli państw członkowskich uczestniczących w finansowaniu poszczególnych operacji.
Zakres finansowania
Athena finansuje wspólne koszty operacji wojskowych UE oraz koszty ponoszone przez państwa, m.in. w związku z zakwaterowaniem, paliwem i innymi podobnymi wydatkami kontyngentów krajowych.
Koszty pokrywane zawsze:
- dla dowództwa – utworzenie i koszty bieżące, w tym podróże, systemy IT, administracja, informowanie społeczeństwa, personel lokalny, rozmieszczenie i zakwaterowanie dowództwa sił
- dla całości sił – infrastruktura, opieka medyczna (na obszarze działań), ewakuacja medyczna, identyfikacja, pozyskiwanie informacji (obrazy satelitarne)
- wzajemne koszty względem NATO i innych organizacji (np. ONZ).
Jeżeli Rada tak postanowi, z mechanizmu Athena można sfinansować także koszty transportu i zakwaterowania sił oraz dowództw wielonarodowych na poziomie niższym niż dowództwo sił.
Na wniosek dowódcy operacji i po zatwierdzeniu przez specjalny komitet z mechanizmu Athena można sfinansować też:
- koszary i zakwaterowanie/infrastrukturę, niezbędny dodatkowy sprzęt, opiekę medyczną, pozyskiwanie informacji (wywiad, rozpoznanie i obserwacja na obszarze działań, w tym rozpoznanie i obserwacja powietrze–ziemia i wywiad osobowy)
- inne podstawowe zdolności na obszarze działań (rozminowywanie, ochrona chemiczna, biologiczna, radiologiczna i jądrowa, przechowywanie i niszczenie broni).
6 bieżących operacji wojskowych finansowanych z mechanizmu:
- EUFOR Althea (Bośnia i Hercegowina)
- EUNAVFOR Atalanta (Róg Afryki)
- EUTM Somalia
- EUTM Mali
- EUTM RCA
- EUNAVFOR MED IRINI
Wcześniejsze operacje:
- AMIS 2 (Sudan) (lipiec 2005 – grudzień 2007)
- EUFOR RD Kongo (czerwiec 2006 – listopad 2006)
- EUFOR Tchad/RCA (styczeń 2008 – marzec 2009)
- EUFOR Libya (kwiecień 2011 – listopad 2011)
- EUFOR RCA (luty 2014 – marzec 2015)
- EUMAM RCA (styczeń 2015 – lipiec 2016)
- EUNAVFOR MED SOPHIA (15 maja 2015 – 31 marca 2020)
Wkład państw członkowskich
Postanowienia o wkładzie państw członkowskich na rzecz mechanizmu znajdują się w art. 41 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Państwa członkowskie wnoszą wkład co roku stosownie do dochodu krajowego brutto.
Mechanizm może także wypłacać zaliczki na poczet innych wydatków związanych z operacją, zwłaszcza w dziedzinie wsparcia realnych potrzeb. Do wszystkich wydatków finansowanych z mechanizmu mają zastosowanie szczegółowe przepisy finansowe.
Przepisy finansowe mechanizmu Athena
Przepisy finansowe mechanizmu ustala specjalny komitet. Istnieją szczegółowe przepisy o wydatkach podlegających finansowaniu oraz o rekrutacji i zamówieniach publicznych na mocy mechanizmu.
Instrukcje mechanizmu Athena
Instrukcje mechanizmu Athena to szczegółowe informacje o zarządzaniu finansowym tym mechanizmem.
Ochrona danych
Specjalny komitet mechanizmu Athena przyjął następujące przepisy wykonawcze o stosowaniu rozporządzenia 45/2001 do mechanizmu: