Urząd UE do spraw celnych

Po co Unii urząd do spraw celnych?

Urząd UE do spraw celnych (EUCA) ma być organem, który będzie centralnie koordynował działania krajowych administracji celnych i będzie je wspierał.

Krajowe organy celne w UE mierzą się z coraz większymi wyzwaniami, ponieważ obrót handlowy rośnie i bardzo szybko rozwija się handel elektroniczny. Zarazem zmieniają się zagrożenia dla bezpieczeństwa i zwiększa złożoność globalnych łańcuchów dostaw. Wiele z tych wyzwań ma charakter transgraniczny. EUCA pomoże organom celnym jeszcze skuteczniej sobie z nimi radzić.

W kontekście tych wyzwań Rada i Parlament Europejski 26 marca 2026 r. osiągnęły porozumienie w sprawie utworzenia EUCA. To część szerszej reformy unijnych przepisów celnych.

• Modernizacja unii celnej UE

Główne zadania urzędu

Zgodnie z porozumieniem nowy urząd ma być centralnym organem operacyjnym ułatwiającym skoordynowane zarządzanie unią celną.

Ma on:

• umożliwiać zarządzanie ryzykiem na szczeblu UE, aby wspierać prace krajowych organów celnych z wykorzystaniem stale aktualizowanych danych dotyczących importu i eksportu, gromadzonych w nowym unijnym centrum danych celnych
• pomóc określać priorytetowe obszary kontroli i kryteria ryzyka
• pomóc koordynować na szczeblu UE zarządzanie kryzysowe w dziedzinie ceł.

Urząd będzie miał siedzibę w Lille. Ma zatrudniać około 285 pracowników. Zacznie działać, jak tylko wejdzie w życie rozporządzenie w tej sprawie.

Zarządzanie ryzykiem na szczeblu Unii

EUCA będzie wspierał prace krajowych organów celnych, prowadząc i koordynując analizy ryzyka na szczeblu UE. Podstawą analiz będą stale aktualizowane dane dotyczące importu i eksportu gromadzone w nowym unijnym centrum danych celnych.

Na podstawie ocen zagrożeń EUCA będzie okresowo opracowywać zalecenia z myślą o pomocy organom celnym w wykonywaniu ich zadań i promowaniu bardziej jednolitego stosowania przepisów celnych w całej UE.

Krajowe organy celne będą nadal odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów, ale jednocześnie będą mogły korzystać z koordynacji i wspólnej analizy na szczeblu UE.

Koordynacja operacyjna i reagowanie kryzysowe

W sytuacjach, w których potrzebna jest wzmocniona współpraca, urząd będzie pomagać koordynować działania operacyjne.

Opracuje procedury i protokoły w celu zwiększenia gotowości na sytuacje kryzysowe w obszarze ceł (np. opracuje działania minimalizujące zakłócenia w przepływie towarów). Tym samym zwiększy zdolność Unii do reagowania na nowe zagrożenia.

Będzie także mógł ustanowić komórkę reagowania kryzysowego, która będzie koordynować działania w sytuacjach kryzysowych i która pozostanie operacyjna przez cały czas ich trwania.

Unijne centrum danych celnych

Urzędowi powierzone zostaną zadania związane z rozwojem, obsługą i utrzymaniem unijnego centrum danych celnych.

Nowy urząd wesprze interoperacyjność celnych systemów informatycznych oraz ułatwi korzystanie z wysokojakościowych danych. Poprawi to ocenę ryzyka i współpracę między organami celnymi.

Korzyści dla obywateli i przedsiębiorstw

Nowe przepisy usprawnią koordynację i zarządzanie na szczeblu UE, co sprawi, że kontrole celne będą skuteczniejsze. W wymierny sposób zyskają na tym obywatele i przedsiębiorstwa.

Dla obywateli:

• lepsza ochrona przed towarami niebezpiecznymi, podrobionymi i nielegalnymi
• większe bezpieczeństwo na granicach zewnętrznych UE
• surowsze egzekwowanie unijnych przepisów o cłach i bezpieczeństwie produktów

Dla przedsiębiorstw:

• bardziej przewidywalne procedury we wszystkich państwach członkowskich
• szybsza i wydajniejsza odprawa celna w przypadku legalnego i nieryzykownego handlu
• uczciwsza konkurencja dzięki lepszemu wykrywaniu oszustw celnych

Proces legislacyjny

W maju 2023 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt reformy unijnych przepisów celnych, obejmujący utworzenie urzędu UE do spraw celnych.

27 czerwca 2025 r. Rada uzgodniła częściowy mandat negocjacyjny, w którym między innymi poparła utworzenie urzędu UE do spraw celnych. Dzięki temu można było rozpocząć negocjacje międzyinstytucjonalne z Parlamentem Europejskim.

25 marca 2026 r. Rada i Parlament Europejski na siedzibę urzędu wybrały Lille. W nowym urzędzie ma zostać zatrudnionych około 285 osób.

26 marca 2026 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie co do reformy unijnych przepisów celnych, w tym co do utworzenia unijnego urzędu celnego.

• Cła w UE: Rada uzgadnia stanowisko co do nowocześniejszych, efektywniejszych i bezpieczniejszych ram prawnych (komunikat prasowy z 27 czerwca 2025)
• Lille siedzibą nowego urzędu UE do spraw celnych (komunikat prasowy z 25 marca 2026)
• Cła w UE: Rada i Parlament zgodne co do kluczowej reformy (komunikat prasowy z 26 marca 2026)