Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh
Tá rún ag an Aontas údarás nua custaim a bhunú, údarás darb aidhm an comhar idir na húdaráis chustaim náisiúnta a neartú agus tacú le feidhmiú éifeachtach an aontais custaim.
Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh - cén fáth?
Le bunú údarás custaim an Aontais Eorpaigh, cruthófar acmhainneacht lárnach chomhordúcháin agus tacófar leis na riaracháin chustaim náisiúnta.
Tá méadú nach beag ag teacht ar líon na ndúshláin atá roimh údaráis chustaim náisiúnta an Aontais, dúshláin a bhaineann le méideanna trádála atá ag dul i méid, leathnú na ríomhthráchtála, bagairtí slándála atá ag teacht chun cinn agus slabhraí soláthair domhanda casta. Is de chineál trasteorann go leor de na dúshláin sin, agus tacóidh Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh leis na húdaráis chustaim aghaidh a thabhairt orthu ar bhealach níos éifeachtaí.
Chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin seo, chomhaontaigh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa, an 26 Márta 2026, Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh a bhunú mar chuid d’athchóiriú níos leithne ar chreat custaim an Aontais.
Príomhchúraimí an údaráis
De réir an chomhaontaithe, acmhainneacht lárnach oibríochtúil a bheidh in Údarás Custaim an Aontais a thacóidh le rialachais comhordaithe an aontais custaim.
Thar aon rud eile, dhéanfaí an méid seo a leanas leis an údarás nua sin:
- d’fhéadfaí bainistiú riosca ar leibhéal an Aontais a dhéanamh ar na sonraí allmhairiúcháin agus onnmhairiúcháin a thugtar cothrom le dáta go leanúnach agus atá i mol sonraí custaim nua an Aontais chun tacú le hobair na n-údarás custaim náisiúnta
- cuidiú le réimsí rialaithe tosaíochta agus critéir riosca a bhunú
- cuidiú le bainistiú géarchéime a chomhordú ar leibhéal an Aontais i réimse an chustaim
Is in Lille na Fraince a bheidh ceanncheathrú Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh lonnaithe in Lille agus táthar ag súil go mbeidh thart ar 285 ball foirne ag obair ann. Bunófar é a luaithe a thiocfaidh an rialachán i bhfeidhm.
An bainistiú riosca ar leibhéal an Aontais
Tacóidh Údarás Custaim an Aontais le hobair na n-údaráis chustaim náisiúnta trí anailís riosca ar leibhéal an Aontais a fhorbairt agus a chomhordú ó na sonraí agus ón bhfaisnéis a bhaineann le honnmhairiú agus allmhairiú, a thugtar cothrom le dáta go leanúnach, i mol nua sonraí custaim an Aontais.
Bunaithe ar mheasúnuithe ar bhagairtí, forbróidh sé moltaí go tréimhsiúil chun tacú leis na húdaráis chustaim a gcúraimí a dhéanamh agus le cinntiú go gcuirfí na rialacha custaim i bhfeidhm ar bhealach níos aonfhoirmí ar fud an Aontais.
Beidh na húdaráis chustaim náisiúnta fós freagrach as forfheidhmiú agus bhainfidís tairbhe as comhordú agus anailís chomhroinnte ar leibhéal an Aontais ag an am céanna.
An comhordú oibríochtúil agus an fhreagairt ar ghéarchéimeanna
I gcásanna ina bhfuil gá le comhar feabhsaithe, tacóidh an t-údarás le freagairtí oibríochtúla comhordaithe.
Forbróidh Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh nósanna imeachta agus prótacail lena gcuirfear feabhas ar ullmhacht le haghaidh cásanna géarchéime a bhaineann le custam (e.g. bearta chun an cur isteach ar shreabhadh earraí a íoslaghdú); neartóidh sé seo cumas an Aontais freagairt do na rioscaí atá ag teacht chun cinn.
Beidh sé in ann cill freagartha ar ghéarchéimeanna a bhunú freisin chun gníomhaíochtaí a chomhordú le linn géarchéimeanna agus chun leanúint de bheith oibríochtúil le linn na géarchéime.
Oibriú mhol sonraí custaim an Aontais Eorpaigh
Fágfar na cúraimí a bhaineann le forbairt, oibriú agus cothabháil mhol sonraí custaim an Aontais faoi Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh.
Tacaíonn an t-údarás nua le hidir-inoibritheacht na gcóras TF custaim agus d’éascódh sé úsáid sonraí ardcháilíochta chun measúnú riosca agus comhar idir údaráis chustaim a fheabhsú.
Na buntáistí lena mbaineann do na saoránaigh agus do ghnólachtaí
A bhuí leis na rialacha nua, neartaítear an comhordú agus feabhsaítear an rialachas ar leibhéal an Aontais, nó is é is aidhm dóibh éifeachtacht na rialuithe custaim a fheabhsú. Cuireann sé sin tairbhí nithiúla ar fáil do shaoránaigh agus do ghnólachtaí.
Do shaoránaigh:
- cosaint níos fearr ar earraí neamhshábháilte, góchumtha agus aindleathacha
- slándáil fheabhsaithe ag teorainneacha seachtracha an Aontais
- forfheidhmiú níos láidre ar na rialacha custaim agus ar rialacha sábháilteachta táirgí an Aontais
Do ghnóthaí:
- nósanna imeachta níos intuartha ar fud na mBallstát
- imréiteach níos tapúla, níos éifeachtúla le haghaidh na trádála dlisteanaí lena mbaineann riosca íseal
- an chalaois chustaim a bhrath ar bhealach níos fearr, iomaíocht níos cothroime a chinntiú dá réir
An próiseas reachtach
I mí na Bealtaine 2023, chuir an Coimisiún Eorpach togra i láthair inar moladh athchóiriú ar chreat custaim an Aontais, agus mhol sé freisin go mbunófaí údarás custaim de chuid an Aontais Eorpaigh.
An 27 Meitheamh 2025, tháinig an Chomhairle ar chomhaontú maidir le sainordú caibidlíochta páirteach lena dtacaítear, i measc nithe eile, le húdarás custaim an Aontais Eorpaigh a chruthú. Leis sin, cuireadh tús leis an gcaibidlíocht idirinstitiúideach le Parlaimint na hEorpa.
An 25 Márta 2026, shocraigh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa gurbh é Lille suíomh an údaráis. Táthar ag súil go mbeidh thart ar 285 ball foirne ag an údarás
An 26 Márta 2026, tháinig an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar chomhaontú sealadach maidir leis an athchóiriú ar chreat custaim an Aontais, inar moladh údarás custaim a bhunú.
- Custaim an Aontais: a seasamh comhaontaithe ag an gComhairle maidir le príomhghnéithe le haghaidh creat níos nua-aimseartha, níos éifeachtúla agus níos sláine (preaseisiúint, an 27 Meitheamh 2025)
- Lille chun údarás custaim nua an Aontais a óstáil (preaseisiúint, an 25 Márta 2026)
- Custaim an Aontais: an Chomhairle agus an Pharlaimint tagtha ar chomhaontú maidir le hathchóiriú suntasach (preaseisiúint, an 26 Márta 2026)
An tAontas Custaim
An tAontas Custaim a nuachóiriú
An Margadh Aonair
An t-athbhreithniú deireanach: an 23 Aibreán 2026