COP 28
Kryzysowi klimatycznemu należy stawić czoła już teraz. UE i jej państwa członkowskie odegrały wiodącą rolę w osiągnięciu globalnego porozumienia w sprawie zwiększenia ambicji klimatycznych, finansowania i wyznaczenia nowych globalnych celów w zakresie energii.
28. konferencja ONZ w sprawie zmiany klimatu (COP 28) odbyła się w dniach 30 listopada – 12 grudnia 2023 r. w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie). UE i jej 27 państw członkowskich uczestniczyły w tym wydarzeniu jako strony Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC).
Głównymi tematami COP 28 były:
- przegląd na szczeblu globalnym
- łagodzenie zmiany klimatu
- przystosowanie się do zmiany klimatu
- finansowanie działań klimatycznych, w tym fundusz strat i szkód.
Ambitne cele klimatyczne
COP 28 obejmowała pierwszy globalny przegląd w ramach porozumienia paryskiego, w którym dokonano pomiaru postępów w realizacji określonych w nim celów klimatycznych.
W przeglądzie podkreślono konieczność osiągnięcia do 2025 r. wartości szczytowych emisji gazów cieplarnianych na świecie oraz ich redukcji o 43% do 2030 r. i o 60% do 2035 r. w porównaniu z poziomami z 2019 r., aby ograniczyć globalne ocieplenie do 1,5 °C. Zauważono w nim, że niektóre kraje są bardzo dalekie od osiągnięcia celów porozumienia paryskiego.
Strony zgodziły się przedłożyć swoje zaktualizowane plany klimatyczne na 2035 r. przed COP 30, i dostosować je do limitu 1,5 °C w oparciu o najlepszą dostępną wiedzę naukową i wyniki globalnego przeglądu w 2023 r.
Ziemia należy do naszych dzieci. To nie slogan reklamowy. To prawda, którą żyjemy. Najbliższa dekada będzie miała kluczowe znaczenie i jesteśmy w pełni zdecydowani, by współpracować z każdym z Was w celu ochrony ludzkości. Przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel na COP 28 (1 grudnia 2023)
Uzgodniono ramy globalnego celu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, a także porozumienia co do potrzeby zapewnienia finansowania prac przystosowawczych.
Porozumienie paryskie: droga UE ku neutralności klimatycznej (infografika)
Energia
Zasadnicze znaczenie mają wzmożone wysiłki na rzecz łagodzenia zmiany klimatu. Sektor energetyczny to sektor, w którym w perspektywie krótkoterminowej redukcja emisji może mieć największy wpływ.
Na COP 28 UE i jej państwa członkowskie usilnie zachęcały wszystkie strony do uzgodnienia globalnych celów w zakresie energii. Chodzi tu o:
- odejście od energii z paliw kopalnych – strony zgodziły się do 2050 r. stopniowo odejść od paliw kopalnych w sektorze energetycznym
- energię odnawialną i efektywność energetyczną – strony zgodziły się do 2030 r. potroić globalną moc odnawialnych źródeł energii oraz podwoić tempo poprawy efektywności energetycznej.
Finansowanie
UE i jej państwa członkowskie nadal zdecydowanie opowiadają się za osiągnięciem celu w wysokości 100 mld USD określonego w porozumieniu paryskim i za podwojeniem funduszy na adaptację do zmiany klimatu.
Na COP 27 w 2022 r. UE odegrała kluczową rolę w zainicjowaniu nowego światowego funduszu strat i szkód, by wesprzeć kraje znajdujące się w trudnej sytuacji w podnoszeniu się ze zniszczeń spowodowanych zmianą klimatu.
Na COP 28 UE i jej państwa członkowskie zobowiązały się przekazać na jego rzecz ponad połowę pierwotnej kwoty finansowania (ponad 400 mln EUR).
Jako całość UE i jej państwa członkowskie są największym światowym źródłem finansowania działań klimatycznych. Na pomoc krajom rozwijającym się w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych i dostosowywaniu się do skutków zmian klimatu, w 2022 r. przeznaczyły ze źródeł publicznych 28,5 mld EUR na finansowanie działań klimatycznych i zmobilizowały dodatkowo 11,9 mld EUR ze źródeł prywatnych.
Zwiększone wysiłki w zakresie finansowania muszą iść w parze z ambitniejszymi zobowiązaniami w kwestii łagodzenia zmiany klimatu.
Jaką rolę na COP odgrywa UE?
UE i jej państwa członkowskie są stronami Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i ratyfikowały porozumienie paryskie. Co roku uczestniczą oni w konferencji stron (COP) i biorą udział w negocjacjach określonych w konwencji klimatycznej.
Na posiedzeniach COP 28 Unię reprezentują przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i rotacyjna prezydencja Rady. Delegacji UE biorącej udział w negocjacjach przewodzą Komisja Europejska i prezydencja Rady.
Rada uzgadnia stanowisko negocjacyjne UE, zatwierdzając przed posiedzeniami COP konkluzje Rady. Stanowisko na COP 28 uzgodniono posiedzeniu Rady ds. Środowiska w październiku 2023 r.
Podczas negocjacji prezydencja Rady pełni rolę koordynatora, aby 27 państw członkowskich UE mówiło jednym głosem.
