COP28
Η κλιματική κρίση πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της ανέλαβαν ηγετικό ρόλο στη διασφάλιση παγκόσμιας συμφωνίας ώστε να ενισχυθούν οι φιλοδοξίες και η χρηματοδότηση για το κλίμα, καθώς και να καθοριστούν νέοι παγκόσμιοι ενεργειακοί στόχοι.
Η 28η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP28) πραγματοποιήθηκε από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 13 Δεκεμβρίου 2023 στο Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η ΕΕ και τα 27 κράτη μέλη της παρέστησαν στην εκδήλωση ως μέρη της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC).
Τα κύρια θέματα της COP28 ήταν τα εξής:
- παγκόσμιος απολογισμός
- μετριασμός
- προσαρμογή
- χρηματοδότηση για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένου του ταμείου απωλειών και ζημιών
Κλιματική φιλοδοξία
Στην COP28 έγινε ο πρώτος παγκόσμιος απολογισμός στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού, με τον οποίο μετρήθηκε η πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων για το κλίμα που καθορίζονται από τη συμφωνία.
Ο απολογισμός ανέδειξε την ανάγκη για κορύφωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2025 και για μείωσή τους κατά 43 % έως το 2030 και κατά 60 % έως το 2035, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019, προκειμένου να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 °C. Επεσήμανε ότι ορισμένες χώρες απέχουν από την επίτευξη των στόχων τους στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού.
Τα μέρη συμφώνησαν να υποβάλουν τα αναπροσαρμοσμένα σχέδιά τους για το κλίμα για το 2035 έως την COP30. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με το όριο του 1,5 °C με βάση τα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία και τα αποτελέσματα του παγκόσμιου απολογισμού του 2023.
Η Γη ανήκει στα παιδιά μας. Δεν πρόκειται για διαφημιστικό σλόγκαν. Είναι υπαρξιακή αλήθεια. Η προσεχής δεκαετία θα είναι αποφασιστική και δεσμευόμαστε πλήρως να συνεργαστούμε με καθέναν και καθεμία από εσάς για την προστασία της ανθρωπότητας. Charles Michel, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην COP28, 1η Δεκεμβρίου 2023
Συμφωνήθηκε ένα πλαίσιο για έναν παγκόσμιο στόχο προσαρμογής, σε συνδυασμό με συμφωνίες σχετικά με την ανάγκη να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για την προσαρμογή.
- COP28: Το Συμβούλιο καθορίζει τη θέση της ΕΕ για τη διάσκεψη κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα στο Ντουμπάι (δελτίο Τύπου, 16 Οκτωβρίου 2023)
- Συμφωνία του Παρισιού: Το Συμβούλιο υποβάλλει επικαιροποιημένη εθνικά καθορισμένη συνεισφορά εξ ονόματος της ΕΕ και των κρατών μελών (δελτίο Τύπου, 16 Οκτωβρίου 2023)
Συμφωνία του Παρισιού: Η πορεία της ΕΕ προς την κλιματική ουδετερότητα (Ενημερωτικό γράφημα)
Ενέργεια
Η ενίσχυση των προσπαθειών για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής έχει ουσιαστική σημασία. Ένας τομέας στον οποίο οι μειώσεις των εκπομπών μπορούν να έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο βραχυπρόθεσμα είναι ο ενεργειακός τομέας.
Στο πλαίσιο της COP28, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πίεσαν όλα τα μέρη να συμφωνήσουν για τη θέσπιση παγκόσμιων ενεργειακών στόχων:
- σταδιακή εγκατάλειψη της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα: τα μέρη συμφώνησαν να εγκαταλείψουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα στον τομέα της ενέργειας έως το 2050
- ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ενεργειακή απόδοση: τα μέρη συμφώνησαν να τριπλασιάσουν την παγκόσμια δυναμικότητα όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να διπλασιάσουν τον ρυθμό βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης έως το 2030
Χρηματοδότηση
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της παραμένουν σταθερά προσηλωμένα στην επίτευξη του στόχου της συμφωνίας του Παρισιού για τη διάθεση 100 δισ. δολαρίων ΗΠΑ και στον διπλασιασμό της χρηματοδότησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Στην COP27, που πραγματοποιήθηκε το 2022, η ΕΕ είχε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου ταμείου απωλειών και ζημιών με σκοπό τη στήριξη των ευάλωτων χωρών στην αντιμετώπιση των καταστροφών που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή.
Στην COP28, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της δεσμεύτηκαν να καλύψουν πάνω από το ήμισυ της αρχικής χρηματοδότησης για το ταμείο απωλειών και ζημιών (πάνω από 400 εκατ. ευρώ).
Συνολικά, η ΕΕ και οι χώρες της είναι ο μεγαλύτερος χορηγός χρηματοδότησης για το κλίμα παγκοσμίως. Το 2022 συνεισέφεραν ποσό ύψους 28,5 δισ. ευρώ για χρηματοδότηση δράσεων για το κλίμα από δημόσιες πηγές και κινητοποίησαν επιπλέον ποσό 11,9 δισ. ευρώ από ιδιωτικούς χρηματοδοτικούς πόρους, προκειμένου να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να μειώσουν τις ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου που εκπέμπουν και να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Οι ενισχυμένες προσπάθειες χρηματοδότησης πρέπει να συνοδεύονται από πιο φιλόδοξες δεσμεύσεις όσον αφορά τον μετριασμό.
Ποιος ο ρόλος της ΕΕ στην COP;
Η ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της είναι μέρη της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) και έχουν κυρώσει τη συμφωνία του Παρισιού. Παρίστανται στις συνεδριάσεις της διάσκεψης των μερών (COP) ετησίως και συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις που προβλέπει η σύμβαση για το κλίμα.
Στις συνεδριάσεις της COP28, η ΕΕ εκπροσωπείται από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Charles Michel, την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, και την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου. Επικεφαλής της αντιπροσωπίας της ΕΕ που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Προεδρία του Συμβουλίου.
Το Συμβούλιο συμφωνεί επί της διαπραγματευτικής θέσης της ΕΕ, εγκρίνοντας συμπεράσματα του Συμβουλίου πριν από τις συνεδριάσεις της COP. Η θέση για την COP28 συμφωνήθηκε στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του Οκτωβρίου 2023.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, η Προεδρία του Συμβουλίου διαδραματίζει συντονιστικό ρόλο για να διασφαλίζει ότι τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ εκφράζονται με μία φωνή.
