Schengen: Rada zaleca przedłużenie kontroli na granicach wewnętrznych

11 listopada 2016 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą zezwalającą na przedłużenie – ze względu na wyjątkową sytuację – tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych.

„Naszym ostatecznym celem jest jak najszybsze przywrócenie zwykłych zasad Schengen. Choć jeszcze nie jest to możliwe, sytuacja się poprawia. Przedłużenie będzie więc obowiązywać tylko przez 3 miesiące, a w porównaniu z poprzednim okresem więcej będzie obowiązków sprawozdawczych”.

Robert Kaliňák, słowacki minister spraw wewnętrznych, a zarazem przewodniczący Rady

Od dnia, w którym decyzja zostanie przyjęta, Austria, Niemcy, Dania, Szwecja i Norwegia powinny przedłużyć maksymalnie na 3 miesiące proporcjonalne tymczasowe kontrole graniczne na następujących granicach:

• Austria: na lądowej granicy z Węgrami i lądowej granicy ze Słowenią
• Niemcy: na lądowej granicy z Austrią
• Dania: w portach mających połączenia promowe z Niemcami i na lądowej granicy z Niemcami
• Szwecja: w portach w regionie policyjnym południowym i zachodnim oraz na moście nad cieśniną Sund
• Norwegia: w portach mających połączenia promowe z Danią, Niemcami i Szwecją.

Przed przedłużeniem kontroli powinny one wymienić poglądy z zainteresowanym państwem członkowskim, tak by do kontroli dochodziło wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne i proporcjonalne. Powinny także dopilnować, by kontrole były ostatecznością, jeśli nie da się osiągnąć tego samego efektu innymi sposobami.

O swojej decyzji powinny one powiadomić inne państwa członkowskie, Parlament Europejski i Komisję.

Kontrole powinny być selektywne, a pod względem zakresu, częstotliwości, miejsca i czasu ograniczać się do tego, co ściśle niezbędne, by odpowiedzieć na poważne zagrożenie oraz chronić porządek publiczny i bezpieczeństwo wewnętrzne w związku z wtórnym przepływem nielegalnych migrantów.

Państwa członkowskie dokonujące kontroli powinny co tydzień weryfikować, czy wciąż są one konieczne, i dostosowywać je do stopnia zagrożenia, w razie możliwości stopniowo je znosząc. Co miesiąc powinny przedstawiać sprawozdanie Komisji.

Kontekst 

Mechanizm oceny Schengen, utworzony w październiku 2013 r. rozporządzeniem Rady 1053/2013, pozwala sprawdzić, czy dane państwo przestrzega zasad Schengen. W tym celu eksperci z Komisji i państw członkowskich udają się tam z wizytą (zapowiedzianą lub nie). Następnie powstaje sprawozdanie z oceny, które zatwierdza komitet ekspertów z państw członkowskich. Jeśli na jaw wyjdą jakiekolwiek niedociągnięcia w analizowanej dziedzinie dorobku Schengen, Komisja przedkłada Radzie do przyjęcia zalecenie w sprawie działań naprawczych.

2 lutego 2016 r. Komisja przyjęła sprawozdanie z oceny Schengen w Grecji i przedłożyła Radzie zalecenie rozwiązania konkretnych problemów w zarządzaniu granicami zewnętrznymi. 12 lutego 2016 r. Rada zatwierdziła to zalecenie i zaproponowała Grecji działania naprawcze.

Jeżeli 3 miesiące po zatwierdzeniu zalecenia przez Radę poważne niedociągnięcia będą występować nadal, a podjęte środki okażą się niewystarczające, Komisja może uruchomić procedurę przewidzianą w art. 29 kodeksu granicznego Schengen.

Na jego mocy Komisja może przedłożyć Radzie projekt zalecenia (do przyjęcia większością kwalifikowaną), by w ostateczności przywrócić kontrole na wszystkich lub wybranych granicach państw członkowskich. Przywrócić je można na nie dłużej niż 6 miesięcy. Przez 2 lata można je też każdorazowo przedłużać o kolejne 6 miesięcy.

Mimo dużych postępów Grecji w ciągu 3 miesięcy nie udało się jej należycie i całościowo wyeliminować wszystkich poważnych niedociągnięć. Dlatego 4 maja 2016 r. Komisja uznała, że spełnione są warunki zastosowania art. 29 kodeksu granicznego Schengen i przedłożyła Radzie zalecenie.

12 maja 2016 r. Rada zaleciła 5 państwom Schengen (Austria, Niemcy, Dania, Szwecja, Norwegia), by maksymalnie przez 6 miesięcy prowadziły proporcjonalne tymczasowe kontrole graniczne, aby odpowiedzieć na poważne zagrożenia oraz chronić porządek publiczny i bezpieczeństwo publiczne w związku z wtórnym przepływem nielegalnych migrantów.

Z uwagi na trudną sytuację w Grecji i presję wciąż częściowo utrzymującą się w państwach członkowskich najbardziej dotkniętych przepływami wtórnymi 26 października 2016 r. Komisja przedłożyła zalecenie dla wspomnianych 5 państw, by przedłużyły tymczasowe kontrole maksymalnie o 3 miesiące.

Dokument: Decyzja w sprawie zalecenia umożliwiającego przedłużenie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych będzie dostępny niebawem.

• Decyzja w sprawie zalecenia umożliwiającego przedłużenie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych
• Kodeks graniczny Schengen
• Schengen Evaluation Mechanism (Regulation 1053/2013)
• Wzmacnianie zewnętrznych granic UE