Lotnictwo a system handlu emisjami: dbanie o pewność prawa po 2016 r.

21 czerwca ambasadorzy państw UE uzgodnili stanowisko negocjacyjne Rady w sprawie utrzymania w mocy po 2016 r. obowiązujących przepisów dotyczących działalności lotniczej, zawartych w rozporządzeniu o systemie handlu emisjami. Proponowany akt przygotowuje też do wdrożenia globalnego środka rynkowego po 2021 r. Rada jest teraz gotowa do podjęcia negocjacji z Parlamentem Europejskim.

Nowe rozporządzenie zaproponowane przez Komisję to odpowiedź na porozumienie osiągnięte w ramach Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) z października 2016 r. Organizacja ustaliła, że w 2021 r. zostanie wprowadzony globalny środek rynkowy, który za pośrednictwem systemu offsetowania ureguluje problem emisji pochodzących z lotnictwa międzynarodowego. System ten nosi nazwę CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation). UE popiera to działanie i zamierza przystąpić do jego pierwszej fazy, w której udział jest dobrowolny.

W osiągniętym porozumieniu poparto główne elementy wniosku Komisji:

• utrzymanie obecnych ograniczeń w zakresie systemu EU ETS poprzez przedłużenie odstępstwa dla lotów rozpoczynanych i kończonych poza obszarem Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)
• wprowadzenie do dyrektywy o handlu emisjami przepisów o przeglądzie związanym z wdrażaniem globalnego środka rynkowego; przegląd nastąpi po podjęciu przez ICAO wszystkich stosownych decyzji
• zapowiedź stosowania (zależnie od wyniku przeglądu) po 2021 r.liniowego współczynnika redukcji względem operatorów statków powietrznych w sektorze lotnictwa.

Ponadto tekst wniosku Komisji zmieniono, by lepiej określić przebieg przeglądu.

Wniosek musi zostać przyjęty przed końcem bieżącego roku. Inaczej nie uda się uniknąć luki prawnej względem przestrzegania w 2017 r. obowiązującego rozporządzenia w sprawie ETS ani zagwarantować pewności prawa operatorom statków powietrznych i organom zarządzającym. Data złożenia sprawozdania na temat emisji w 2017 r. to 1 kwietnia, a data przekazania uprawnień do emisji w 2018 r. to 1 maja.

Kontekst

Głosowanie w Komisji ENVI w Parlamencie Europejskim nad projektem sprawozdania w sprawie wniosku zaplanowano na 11 lipca. Głosowanie plenarne odbędzie się dopiero we wrześniu.

Komisja przedłożyła wniosek 3 lutego 2017 r. Rada ds. Środowiska zapoznała się z nim 28 lutego.

ETS i ICAO – informacje

System handlu emisjami (ETS) powstał w 2005 r., by propagować ograniczanie emisji gazów cieplarnianych. Sektor lotnictwa jest objęty obowiązującym rozporządzeniem w sprawie systemu. Lotnictwo ma także swój udział w dążeniu do osiągnięcia unijnego celu w postaci zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 20 % do 2020 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r.

W 2014 r. UE postanowiła ograniczyć zakres systemu ETS, tak aby miał on zastosowanie tylko do lotów na terenie EOG. Zamierzano w ten sposób ułatwić osiągnięcie postępów w negocjacjach z ICAO i uzyskać jasność co do emisji pochodzących z lotów międzynarodowych między EOG a państwami trzecimi. Ustalono też, że odstępstwo dla lotów poza EOG będzie obowiązywać do końca 2016 r.

Reforma, która ma zmienić system ETS w latach 2021–2030, jest obecnie negocjowana. Planuje się, że jej przegląd nastąpi wówczas, gdy zostaną jasno określone obowiązki prawne ICAO względem wdrożenia globalnego środka rynkowego. Zapewniona zostanie też zgodność z zobowiązaniami do redukcji emisji o co najmniej 40% poniżej poziomów z 1990 r. do 2030 r., podjętymi przez UE w ramach porozumienia paryskiego.

Globalny środek rynkowy ICAO ma spowolnić wzrost emisji gazów cieplarnianych w sektorze lotnictwa i ustabilizować ich wskaźnik na poziomie z 2020 r. Stosowanie tego środka stanie się obowiązkowe dla państw najaktywniejszych w sektorze lotnictwa w 2027 r., ale pierwsza faza rozpocznie się w 2021 r. i udział w niej będzie dobrowolny.

• Wniosek Komisji
• Dyrektywa 2003/87/WE
• Rozporządzenie (UE) nr 421/2014
• Rezolucja ICAO A39/3 – globalny system środków rynkowych
• Reforma handlu uprawnieniami do emisji