Σύστημα εμπορίας εκπομπών / αεροπορικές μεταφορές: Διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου για τις μειώσεις εκπομπών πέραν του 2016

Στις 21 Ιουνίου, οι πρέσβεις της ΕΕ ενέκριναν τη διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου για την επέκταση των υφιστάμενων διατάξεων για τις αεροπορικές δραστηριότητες που προβλέπονται στον κανονισμό περί συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ) πέραν του 2016, καθώς και για την προετοιμασία για την εφαρμογή του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου από το 2021. Το Συμβούλιο είναι πλέον έτοιμο να αρχίσει τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η πρόταση της Επιτροπής για την έκδοση νέου κανονισμού έρχεται ως απάντηση στη συμφωνία που επετεύχθη τον Οκτώβριο του 2016 από το Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) με σκοπό την καθιέρωση παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου από το 2021 προκειμένου να ρυθμιστούν οι εκπομπές από τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές μέσω ενός συστήματος αντιστάθμισης, το οποίο αναφέρεται επίσης ως CORSIA (Πρόγραμμα αντιστάθμισης του διοξειδίου του άνθρακα και μείωσης των εκπομπών για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές). Η ΕΕ υποστηρίζει το μέτρο αυτό και επιδιώκει να προσχωρήσει στην πρώτη φάση, η οποία είναι εθελοντική.

Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου στηρίζει τα βασικά στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής:

• διατήρηση των σημερινών περιορισμών στο πεδίο εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ, ιδίως με την παράταση της παρέκκλισης για πτήσεις εκτός του ΕΟΧ·
• πρόβλεψη διατάξεων για επανεξέταση ενόψει της εφαρμογής του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου στο εσωτερικό της ΕΕ, ιδίως της οδηγίας για το ΣΕΔΕ, μόλις ληφθούν όλες οι αποφάσεις της ΔΟΠΑ·
• υπό την επιφύλαξη της επανεξέτασης αυτής, πρόβλεψη της εφαρμογής του συντελεστή γραμμικής μείωσης (ΣΓΜ) σε φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών από το 2021 και μετά στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών.

Επιπλέον, το κείμενο της πρότασης της Επιτροπής έχει τροποποιηθεί ιδίως προκειμένου να αποσαφηνιστεί η διαδικασία επανεξέτασης.

Η πρόταση πρέπει να εγκριθεί έως το τέλος του τρέχοντος έτους ώστε να αποφευχθεί το νομικό κενό ως προς τη συμμόρφωση με τον ισχύοντα κανονισμό περί συστήματος εμπορίας εκπομπών το 2017 και προκειμένου να διασφαλιστεί ασφάλεια δικαίου για τους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών και τις διαχειριστικές αρχές. Οι ημερομηνίες για τη δήλωση και την παράδοση δικαιωμάτων εκπομπής από τις εκπομπές του 2017 λήγουν την 1η Απριλίου και την 1η Μαΐου 2018 αντίστοιχα.

Επόμενα βήματα και ιστορικό

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η ψηφοφορία στο πλαίσιο της επιτροπής Περιβάλλοντος σχετικά με το σχέδιο έκθεσης για την πρόταση έχει προγραμματιστεί για τις 11 Ιουλίου, ενώ η ψηφοφορία στην ολομέλεια αναμένεται να πραγματοποιηθεί το Σεπτέμβριο.

Η Επιτροπή υπέβαλε την πρόταση στις 3 Φεβρουαρίου 2017 και την παρουσίασε στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος στις 28 Φεβρουαρίου.

Σύστημα εμπορίας εκπομπών και ΔΟΠΑ - ιστορικό

Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ θεσπίστηκε το 2005 με στόχο να ενθαρρυνθεί η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο ΕΕ. Ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών αποτελεί μέρος του υφιστάμενου κανονισμού ΣΕΔΕ. Οι εκπομπές από τις αεροπορικές μεταφορές συμβάλλουν επίσης στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ για μείωση κατά 20 % των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου έως το 2020 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Υπενθυμίζεται ότι, το 2014, η ΕΕ αποφάσισε να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής του συστήματος ΣΕΔΕ για να εφαρμοστεί μόνο στις πτήσεις εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), ώστε να διευκολυνθεί η πρόοδος των διαπραγματεύσεων με τη ΔΟΠΑ, και με την ελπίδα να επιτευχθεί σαφήνεια ως προς τις εκπομπές από τις διεθνείς πτήσεις που συνδέουν τον ΕΟΧ με τρίτες χώρες. Η παρέκκλιση για πτήσεις εκτός του ΕΟΧ είχε χρονική διορία μέχρι τα τέλη του 2016.

Η μεταρρύθμιση του ΣΕΔΕ τελεί επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση για την περίοδο 2021-2030. Έχει προγραμματιστεί επανεξέταση της μεταρρύθμισης όταν οι νομικές υποχρεώσεις της γίνουν σαφείς για την εφαρμογή του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου. Θα εξασφαλίζεται επίσης συνοχή με τη δέσμευση της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας των Παρισίων για μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 40% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 έως το 2030.

Το παγκόσμιο αγορακεντρικό μέτρο της ΔΟΠΑ αποσκοπεί στην επιβράδυνση της αύξησης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και στη σταθεροποίηση των δεδομένων στα επίπεδα του 2020. Η εφαρμογή του μέτρου θα είναι υποχρεωτική για τις χώρες με μεγάλη αεροπορική κίνηση το 2027, αλλά μια αρχική φάση θα ξεκινήσει το 2021, παρέχοντας τη δυνατότητα στις χώρες να αρχίσουν ήδη να συμμετέχουν σε εθελοντική βάση.

• Πρόταση της Επιτροπής
• Οδηγία 2003/87/ΕΚ
• Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 421/2014
• Ψήφισμα A39/3 του ΔΟΠΑ - Πρόγραμμα GMBM (παγκόσμιο αγορακεντρικό μέτρο)
• Μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας εκπομπών