Συμφωνία του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με νέα οδηγία της ΕΕ για την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξασφάλισαν προσωρινή συμφωνία σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη ορίζουν τα αδικήματα διαφθοράς και επιβάλλουν κυρώσεις για αυτά στον ποινικό τους κώδικα. Η νέα οδηγία περιλαμβάνει, επίσης, μέτρα για την πρόληψη της διαφθοράς και κανόνες για αποτελεσματικότερη έρευνα και δίωξη.

Η οδηγία αυτή θα επικαιροποιήσει και θα ενισχύσει το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τη διαφθορά, και αποτελεί σημαντικό βήμα στον κοινό μας αγώνα για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.

Peter Hummelgaard, Υπουργός Δικαιοσύνης της Δανίας

Εναρμονισμένος ορισμός των αδικημάτων

Η νέα οδηγία ορίζει πρότυπα σε επίπεδο ΕΕ, ώστε ορισμένες πράξεις να ποινικοποιούνται και να ορίζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη.

Η δωροδοκία στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, η υπεξαίρεση, η αθέμιτη άσκηση επιρροής, η παρακώλυση της δικαιοσύνης, ο πλουτισμός από αδικήματα διαφθοράς, η συγκάλυψη και ορισμένες σοβαρές παραβιάσεις κατά την άσκηση δημόσιου λειτουργήματος ή παράνομη άσκηση αυτού θα τιμωρούνται πλέον σε ολόκληρη την ΕΕ ως ποινικά αδικήματα.

Κυρώσεις για φυσικά πρόσωπα και εταιρείες

Εκτός από το να ευθυγραμμίσουν τους ορισμούς των αδικημάτων διαφθοράς, τα κράτη μέλη πρέπει, επίσης, να επιβάλουν κυρώσεις ίδιου επιπέδου για αυτά. Η μέγιστη διάρκεια της ποινής φυλάκισης, η οποία επιβάλλεται ως κύρωση στους παραβάτες, αυξάνεται από τα τρία στα πέντε έτη, ανάλογα με το αδίκημα.

Στα άτομα που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα διαφθοράς μπορούν να επιβληθούν πρόσθετες κυρώσεις, όπως πρόστιμα, απομάκρυνση από δημόσιο αξίωμα, έκπτωση από δημόσιο αξίωμα ή άσκηση δημόσιου λειτουργήματος, ανάκληση αδειών και αποκλεισμός από την πρόσβαση σε διαδικασίες υποβολής προσφορών και δημόσιους πόρους.

Κυρώσεις θα υφίστανται και τα νομικά πρόσωπα (δηλ. οι εταιρείες). Η οδηγία ορίζει ότι οι κυρώσεις αυτές θα πρέπει να λαμβάνουν τη μορφή προστίμων, το μέγιστο ύψος των οποίων κυμαίνεται από τουλάχιστον 3% έως 5% του συνολικού παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους ή από τουλάχιστον 24 ή 40 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το αδίκημα.

Δικαιοδοσία

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν επίσης σχετικά με κανόνες που καθορίζουν σε ποιες περιπτώσεις ένα κράτος μέλος έχει δικαιοδοσία για ένα αδίκημα και, ως εκ τούτου, υποχρεούται να κινήσει διαδικασία. Κατά γενικό κανόνα, τα κράτη μέλη έχουν δικαιοδοσία για αδικήματα που διαπράττονται στο έδαφός τους, ή στην περίπτωση που ο δράστης είναι υπήκοός τους.

Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να επεκτείνει τη δικαιοδοσία του σε πράξεις που διαπράττονται εκτός της επικράτειάς του, όταν:

• ο δράστης έχει τη συνήθη διαμονή του στην επικράτειά του
• το αδίκημα διαπράττεται εις βάρος υπηκόου του ή ατόμου που έχει τη συνήθη διαμονή του στην επικράτειά του
• το αδίκημα διαπράττεται προς όφελος νομικού προσώπου εγκατεστημένου στην επικράτειά του
• το αδίκημα διαπράττεται προς όφελος νομικού προσώπου για οποιαδήποτε επιχειρηματική δραστηριότητα που ασκείται εν όλω ή εν μέρει στην επικράτειά του

Προληπτικά μέτρα

Προκειμένου να μειώσουν τα αδικήματα διαφθοράς και να περιορίσουν τον σχετικό κίνδυνο, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν δράση για να αναδείξουν στο κοινό τον επιβλαβή χαρακτήρα της διαφθοράς και να διασφαλίσουν διαφάνεια και λογοδοσία στις δημόσιες διοικήσεις με σκοπό την πρόληψη της διαφθοράς.

Άλλα προληπτικά μέτρα περιλαμβάνουν:

• τη δημιουργία φορέων επιφορτισμένων με την πρόληψη και την καταστολή της διαφθοράς· οι εν λόγω φορείς (ή μονάδες) πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργούν χωρίς αδικαιολόγητες παρεμβάσεις και πρέπει να διαθέτουν επαρκή αριθμό ειδικευμένου προσωπικού και οικονομικών πόρων
• τη διενέργεια, σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα, αξιολόγησης για να εντοπιστούν οι τομείς ή οι δραστηριότητες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε κίνδυνο διαφθοράς, και την ανάπτυξη μέτρων για να αντιμετωπιστούν οι κύριοι κίνδυνοι στους τομείς ή τις δραστηριότητες που εντοπίστηκαν
• τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για να διασφαλιστεί ότι κάθε πρόσωπο που καταγγέλλει αδικήματα, παρέχει αποδεικτικά στοιχεία ή συνεργάζεται με άλλον τρόπο με τις αρμόδιες αρχές, έχει πρόσβαση σε μέτρα προστασίας, στήριξης και συνδρομής στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας

Ενιαία νομοθεσία της ΕΕ για τη διαφθορά στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα

Η νέα οδηγία της ΕΕ θα αντικαταστήσει δύο χωριστές ενωσιακές πράξεις: μια πράξη του 2003 για την καταπολέμηση της διαφθοράς στον ιδιωτικό τομέα και μια σύμβαση της ΕΕ του 1997 σχετικά με τη διαφθορά στην οποία εμπλέκονται υπάλληλοι της ΕΕ ή υπάλληλοι κρατών μελών της ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προτού εγκριθεί επίσημα και από τα δύο θεσμικά όργανα.

Γενικές πληροφορίες

Η ΕΕ είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά της διαφθοράς (UNCAC), η οποία αποτελεί το πιο ολοκληρωμένο διεθνές νομικό μέσο στον τομέα αυτό. Η συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση θα επικαιροποιήσει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ και θα ενσωματώσει διεθνή πρότυπα που είναι δεσμευτικά για την ΕΕ, όπως αυτά της UNCAC.

• Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς, 9 Δεκεμβρίου 2025, τελικό συμβιβαστικό κείμενο

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN