Freagairt ar ghéarchéim na himirce agus cásanna <em>force majeure</em>

Freagairt ar ghéarchéimeanna

Leis an rialachán nua maidir le géarchéimeanna agus force majeure, déantar foráil do rialacha nós imeachta iomchuí, maoluithe agus sásraí dlúthpháirtíochta a ghníomhachtú go pras chun freagairt ar ghéarchéimeanna, cuir i gcás an ghéarchéim imirce in 2015.

Le hais mar a bhí ag buaic na géarchéime imirce in 2015, tá titim shuntasach tagtha ar líon na n-imirceach neamhrialta a tháinig isteach san Aontas.

Chumhdódh an ionstraim nualíon ollmhórnáisiúnach tríú tír agus daoine gan stát atá ag teacht isteach i dtír san Aontas, cásanna a bheadh ar scála agus ar chineál a d’fhágfadh:

• nach mbeadh córas tearmainn, glactha ná fillidh Ballstáit feidhmiúil a thuilleadh
• gur dóchúil go mbeadh iarmhairtí tromchúiseacha acu ar fheidhmiú an Chomhchórais Eorpaigh Tearmainn agus chóras bainistithe imirce an Aontais

Dhéanfaí Ballstáit a údarú chun maolú a dhéanamh ar roinnt rialacha, cuir i gcás maidir le hiarratais ar thearmann a chlárú nó maidir leis an nós imeachta teorann um thearmann.Tá na rialacha nua infheidhme sna cásanna seo a leanas:

• ina bhfuil líon mór dídeanaithe ag teacht i gceann amháin nó níos mó de na Ballstáit
• ina ndéantar imircigh a ionstraimiú chun críoch polaitiúil chun acmhainneachtaí an Bhallstáit cinn scríbe a threascair agus é a dhíchobhsú
• force majeure, mar shampla paindéim, cuir i gcás géarchéim COVID-19, nó tubaiste nádúrtha

Tá údarú ón gComhairle de dhíth ar dtús le haghaidh na mbeart eisceachtúil sin chomh maith le haghaidh tacaíochtaí dlúthpháirtíochta eile.

Bearta

Nuair a bhíonn Ballstát ag tabhairt aghaidh ar aon cheann de na cásanna a thuairiscítear thuas, féadfaidh an Ballstát sin údarú a iarraidh chun maoluithe a chur i bhfeidhm ar na nósanna imeachta coiteanna nó leas a bhaint as bearta dlúthpháirtíochta.

Déanfaidh an Coimisiún anailís ar an gcás agus, má dhearbhaítear é, glacfaidh sé cinneadh cur chun feidhme ón gCoimisiún lena mbunófar cás géarchéime nó force majeure. Féadfaidh an Coimisiún cinneadh cur chun feidhme ón gComhairle a mholadh freisin.

A luaithe a ghlacfaidh an Chomhairle an cinneadh sin, is féidir na maoluithe ábhartha a chur i bhfeidhm agus is féidir leis an mBallstát tairbhe a bhaint as bearta dlúthpháirtíochta ábhartha. Ní hamháin go gcuirtear de chúram ar an gCoimisiún faireachán agus athbhreithniú a dhéanamh ar an staid, is féidir leis a mholadh freisin an cinneadh cur chun feidhme ón gComhairle a aisghairm nó síneadh a chur leis. Mairfidh na bearta a chuirfear i bhfeidhm ar feadh tréimhse 3 mhí, agus féadfar iad a athnuachan suas le 12 mhí ar a mhéad.

Teorainneacha ama

Chun an brú ar thír san Aontas a bhfuil líon ollmhór daoine atá ag cur isteach ar thearmann ag teacht isteach inti a mhaolú, cuirtear chun feidhme na maoluithe seo a leanas ar na hamlínte.

Féadfar tréimhsí áirithe a shíneadh, cuir i gcás:

síneadh 4 seachtaine a chur le hiarratais ar chosaint idirnáisiúnta a chlárú

tréimhse breise 6 seachtain maidir leis an nós imeachta teorann a thabhairt chun críche

iarrataí agus fógraí a sheoladh agus daoine a ghabháil ar ais a bhfuil an Ballstát atá i ngéarchéim freagrach astu ach a aimsítear i mBallstát eile

Maoluithe

Mar eisceacht bhreise i gcásanna géarchéime, cuireann na bearta nua ar chumas na mBallstát an méid seo a leanas a dhéanamh:

• na critéir don nós imeachta teorann a athrú chun líon na n-iarratas a scrúdaítear ag an teorainn a laghdú nó chun úsáid an nós imeachta teorann a leathnú ionas go scrúdófar gach iarratas ag an teorainn, agus bunófar coimircí speisialta do ghrúpaí leochaileacha
• go scaoilfear iad ón oibleagáid atá orthu iarrthóirí tearmainn a bhfuil siad freagrach astu a ghabháil ar ais ó thír eile san Aontas (a éilítear i ngnáthchúinsí)

Bearta dlúthpháirtíochta agus tacaíochta

Féadfaidh Ballstát a bhfuil géarchéim roimhe rannchuidithe dlúthpháirtíochta a iarraidh ar thíortha eile san Aontas. Tá na rannchuidithe sin cosúil leis na rannchuidithe a comhaontaíodh faoin rialachán nua maidir le bainistiú tearmainn agus imirce:

athlonnú iarrthóirí tearmainn agus tairbhithe cosanta idirnáisiúnta

ranníocaíochtaí airgeadais, lena gcuirtear tríú tíortha san áireamh

bearta malartacha dlúthpháirtíochta mar shampla fothú acmhainneachta nó pearsanra a imscaradh

Is é sprioc fhoriomlán na mbeart sin a chinntiú nár cheart do Bhallstát ar bith freagracht dhíréireach a ghlacadh agus ba cheart do na Ballstáit uile rannchuidiú le dlúthpháirtíocht ar bhonn leanúnach.

Ní bheidh na fritháirimh éigeantach ach amháin mura gcumhdóidh na bearta athshocraithe riachtanais uile an Bhallstáit, i gcás go nglacfadh Ballstát tacaíochta freagracht as scrúdú a dhéanamh ar iarratais ar thearmann ó dhaoine atá ar a chríoch ach de ghnáth ba cheart don Bhallstát a bhfuil an ghéarchéim inti iad a ghabháil ar ais. Ós rud é nach mór gach riachtanas a chumhdach i gcásanna géarchéime, d’fhéadfadh sé go mbeadh ar Bhallstát ar leith níos mó rannchuidiú ná a chion féin a thabhairt, ach sa chás sin, bheadh an Ballstát sin i dteideal an rannchuidiú sin a fhorchúiteamh amach anseo.

Tráth géarchéime, is é ról chomhordaitheoir dlúthpháirtíochta an Aontais tacú le hathshocruithe agus cultúr ullmhachta a chur chun cinn i measc na mBallstát.

Nós imeachta brostaithe

I gcás ina bhfuil grúpaí móra d’iarratasóirí ag teacht ó thír nó réigiún tionscnaimh ar leith agus gur dócha go mbeidh cosaint de dhíth orthu, féadfaidh an Coimisiún moladh a ghlacadh maidir le nós imeachta brostaithe a chur i bhfeidhm.

Ceadaítear leis an nós imeachta sin an t-agallamh pearsanta a fhágáil ar lár agus ba cheart é a thabhairt chun críche laistigh de 4 seachtaine.

Obair ar an gcomhshocrú imirce agus tearmainn

An 4 Deireadh Fómhair 2023, tháinig na Ballstáit ar chomhaontú maidir lena sainordú caibidlíochta i ndáil le rialachán a bhaineann le géarchéimeanna, ionstraimiú na himirce agus force majeure i réimse na himirce agus an tearmainn san áireamh.

An 20 Nollaig 2023, tháinig an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar chomhaontú maidir leis an reachtaíocht nua maidir le himthosca eisceachtúla, chomh maith le go leor comhad eile sa chomhshocrú imirce agus tearmainn.

An 8 Feabhra 2024, d’fhormhuinigh ionadaithe Bhallstáit an Aontais an comhaontú ar thángthas air maidir leis na gníomhartha reachtacha éagsúla sin i mí na Nollag, mar aon le trí dhlí a comhaontaíodh cheana idir an Chomhairle agus an Pharlaimint in 2022. D’fhormheas ionadaithe na mBallstát rialachán nuashonraithe maidir le teorainneacha fillte freisin.

Ghlac an Chomhairle comhshocrú an Aontais maidir le himirce agus tearmann an 14 Bealtaine 2024.

• An beartas imirce: sainordú comhaontaithe ag an gComhairle maidir le dlí ón Aontas a bhaineann le géarchéimeanna (preaseisiúint, an 4 Deireadh Fómhair 2023)
• An Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa tagtha ar thobréiteach san athchóiriú ar chóras imirce agus tearmainn an Aontais (preaseisiúint, an 20 Nollaig 2023)
• Rialachán maidir le géarchéimeanna agus cásanna <em>force majeure</em>, an 9 Feabhra 2024
• Comhshocrú an Aontais maidir le himirce agus tearmann glactha ag an gComhairle (preaseisiúint, an 14 Bealtaine 2024)