Europese Onderwijsruimte
De Europese Onderwijsruimte bevordert de samenwerking tussen de EU-landen op het gebied van onderwijs, met als doel veerkrachtigere en inclusievere nationale onderwijs- en opleidingsstelsels op te bouwen.
Wat is de Europese Onderwijsruimte?
De EU wil dat alle EU‑burgers het beste onderwijs en de beste opleiding kunnen genieten.
Elke lidstaat is weliswaar bevoegd voor zijn eigen onderwijs- en opleidingsstelsel, maar toch speelt de EU een belangrijke ondersteunende rol. Zij bevordert de samenwerking en de uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten, en vult de nationale inspanningen en hervormingen aan.
Onderwijs is cruciaal om de EU‑burgers samen te brengen en de toekomst van individuele burgers en de EU in haar geheel vorm te geven. Alle Europeanen moeten kunnen profiteren van het diverse gemeenschappelijke erfgoed op cultureel en onderwijsgebied. Volgens de Europese pijler van sociale rechten heeft iedereen recht op hoogwaardige en inclusieve voorzieningen voor onderwijs, opleiding en een leven lang leren. Dat moet ons in staat stellen de nodige vaardigheden te verwerven en te onderhouden om ten volle aan het maatschappelijk leven te kunnen deelnemen en overgangen op de arbeidsmarkt te kunnen opvangen.
De Europese Onderwijsruimte bevordert de samenwerking tussen de EU-landen op het gebied van onderwijs, en heeft als doel veerkrachtigere en inclusievere nationale onderwijs- en opleidingsstelsels op te bouwen.
Waarom is dit nodig?
Onderwijs en opleiding zijn de beste investeringen in de toekomst van Europa. Ze spelen een essentiële rol bij het stimuleren van groei, innovatie en nieuwe banen. De Europese onderwijs- en opleidingsstelsels moeten burgers de kennis, vaardigheden en competenties aanreiken die ze in de toekomst nodig hebben om te innoveren en een goed leven te leiden.
Onderwijs moet jongeren aanmoedigen om zich uit te spreken en te engageren, te participeren en vorm te geven aan een toekomstig Europa dat wordt gekenmerkt door democratie, solidariteit en inclusie.
Belangrijkste initiatieven binnen de Europese Onderwijsruimte
Het is een politieke prioriteit voor de EU om jongeren in staat stellen het beste onderwijs en de beste opleiding te genieten en vervolgens een baan te vinden. Daarom stelt zij tal van nieuwe en vernieuwde initiatieven voor.
Erasmus+
In het buitenland verblijven om te studeren en te leren, zou de norm moeten zijn binnen een steeds inclusiever Europa. Het programma Erasmus+ stimuleert de leermobiliteit in heel Europa en daarbuiten.
De EU‑burgers zouden een sterk besef moeten hebben van hun identiteit als Europeanen en van het cultureel erfgoed en de diversiteit van Europa. Ze zijn ook essentieel om een Europese identiteit te creëren die is gebaseerd op gemeenschappelijke waarden en culturen.
De EU wil meer doen om de deelname aan dit programma aan te moedigen.
Digitale vaardigheden en onderwijs
Door de digitale technologie worden de mogelijkheden tot leren gevarieerder en ontstaan nieuwe kansen die voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Het is belangrijk om leren en lesgeven in het digitale tijdperk te verbeteren, en lerenden en lesgevers moeten bij- en herscholing krijgen in de vorm van opleidingsprogramma's voor digitale vaardigheden.
Het programma Erasmus+ moet de onderwijs- en opleidingsstelsels en de infrastructuur daarvoor aan het digitale tijdperk aanpassen.
De EU ondersteunt de modernisering van onderwijs en opleidingsstelsels via innovatie, in de vorm van pedagogische en innovatieve toepassingen van digitale technologieën. Zo wil zij de digitale vaardigheden en mediageletterdheid van alle EU‑burgers ontwikkelen om hen:
- weerbaarder te maken tegen desinformatie en propaganda
- aan te moedigen technologieën te benutten voor hun eigen welzijn en burgerparticipatie
Hoger onderwijs
Er zijn specifieke uitdagingen voor het hoger onderwijs in Europa en een behoefte aan nauwere samenwerking tussen hogeronderwijsinstellingen. Naast de bewezen meerwaarde van leermobiliteit via Erasmus+ en strategische EU‑partnerschappen, staat er een aantal andere maatregelen op stapel:
- het ontwikkelen van een netwerk van Europese Universiteiten
- meertalig leren
- het erkennen van kwalificaties
- het ontwikkelen van gezamenlijke onderwijs- en onderzoeksprogramma's en -projecten
- het aanmoedigen van een leven lang leren
- het verbeteren van de leermobiliteit door een vrijwillige Europese studentenpas aan te bieden
Europese universiteiten
Het initiatief "Europese Universiteiten" werd in 2018 gelanceerd als een vlaggenschipinitiatief van de Europese Onderwijsruimte. Europese Universiteiten zijn ambitieuze transnationale allianties van instellingen voor hoger onderwijs die structurele en strategische samenwerking op lange termijn ontwikkelen. Allianties tellen ten minste 3 instellingen voor hoger onderwijs uit 3 EU-landen of andere landen van het Erasmusprogramma.
Hoogwaardig en inclusief onderwijs
Iedereen zou toegang moeten hebben tot onderwijs van hoge kwaliteit, ongeacht zijn of haar sociaal-economische achtergrond. De EU levert inspanningen om alle kinderen, ook uit sociaal-economisch achtergebleven gebieden en ongeacht de sociaal-economische achtergrond, van jongs af aan toegang te bieden tot onderwijs en opvang.
De EU streeft naar hoogwaardig en inclusief onderwijs om alle lerenden bij hun ontwikkeling te ondersteunen. Er kan meer worden gedaan om de aantrekkelijkheid en het belang van het beroep van leerkracht en dat van ander onderwijspersoneel te benadrukken en hun permanente bijscholing te ondersteunen.
Het is nodig de krachten te bundelen om voortijdig schoolverlaten in Europa terug te dringen en meer kansen te bieden op gelijke toegang tot onderwijs.
Talen leren
Naast de moedertaal nog 2 andere talen spreken, zou de norm moeten worden. Meertaligheid moet worden gezien als een belangrijke bouwsteen van een Europese Onderwijsruimte. Het bevordert begrip en diversiteit en helpt de Europese waarden uit te dragen. De EU wil maatregelen nemen en verbeteren om meertaligheid te bevorderen en om de gelijkheid en efficiëntie van talen leren en taalonderricht te verbeteren.
Erkenning van kwalificaties
Kwalificaties van schoolopleidingen en hoger onderwijs moeten in de hele EU worden erkend. Voor een vlotte mobiliteit van lerenden in de hele EU is er nauwere samenwerking nodig tussen onderwijs- en opleidingsstelsels, om de academische erkenning van kwalificaties en studieperioden in het buitenland te bevorderen.
Achtergrond
Het idee van een Europese Onderwijsruimte werd voor het eerst onderschreven door de Europese leiders tijdens de Sociale top van 2017 in Göteborg (Zweden).
De Raad nam op 23 mei 2018 conclusies aan over het toewerken naar een visie op een Europese onderwijsruimte.
In september 2020 zette de Commissie haar vernieuwde visie voor de Europese Onderwijsruimte en de concrete maatregelen om deze te verwezenlijken uiteen. De Raad nam op 26 februari 2021 een resolutie aan over een strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding voor de periode 2021-2030.
De EU en de lidstaten werken aan initiatieven om de Europese Onderwijsruimte uiterlijk in 2025 werkelijkheid te laten worden.
- Conclusies van de Raad over toewerken naar een visie op een Europese Onderwijsruimte, 23 mei 2018
- Mededeling van de Commissie "De Europese Onderwijsruimte tegen 2025 tot stand brengen", 30 september 2020
- Resolutie van de Raad betreffende een strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding met het oog op de Europese Onderwijsruimte en verder (2021-2030), 26 februari 2021
Laatst bijgewerkt: 4 februari 2025