Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης

Τι είναι ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης;

Επιδίωξη της ΕΕ είναι να παρέχεται σε όλους τους πολίτες της η καλύτερη δυνατή εκπαίδευση και κατάρτιση.

Παρόλο που το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης συνιστά αρμοδιότητα των κρατών μελών, ο υποστηρικτικός ρόλος που κατέχει η ΕΕ είναι καθοριστικός. Η ΕΕ ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και συμπληρώνει τις προσπάθειες και τις μεταρρυθμίσεις τους.

Η εκπαίδευση έχει καίρια σημασία, καθώς φέρνει κοντά τους πολίτες της ΕΕ και είναι καθοριστική για το μέλλον του κάθε μεμονωμένου ατόμου και της ΕΕ στο σύνολό της. Στόχος είναι να μπορέσουν όλοι οι Ευρωπαίοι να αξιοποιήσουν την ποικιλόμορφη κοινή πολιτιστική και εκπαιδευτική κληρονομιά.



Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση, προκειμένου να αποκτήσει και να διατηρήσει τις απαραίτητες δεξιότητες για να μετέχει πλήρως στην κοινωνία και να αντιμετωπίζει με επιτυχία τις αλλαγές στην αγορά εργασίας.

Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των χωρών της ΕΕ στον τομέα της εκπαίδευσης, με στόχο την οικοδόμηση πιο ανθεκτικών και χωρίς αποκλεισμούς εθνικών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Σε τι χρησιμεύει;

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση είναι η καλύτερη επένδυση για το μέλλον της Ευρώπης. Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός για την τόνωση της ανάπτυξης, την καινοτομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο τα ευρωπαϊκά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να μπορούν να προσφέρουν με διορατικότητα στους πολίτες τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις ικανότητες που χρειάζονται για να καινοτομήσουν και να ευημερήσουν.

Η εκπαίδευση θα πρέπει να συμβάλει ώστε οι νέοι να αποκτήσουν την ικανότητα να εκφράζονται και να ασκούν ενεργό ρόλο, να συμμετέχουν και να διαμορφώνουν το μέλλον της Ευρώπης με βάση τη δημοκρατία, την αλληλεγγύη και την ένταξη.

Κύριες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης

Οι πολυάριθμες νέες και βελτιωμένες πρωτοβουλίες που προτείνει η ΕΕ παρακάτω κατέχουν εξέχουσα θέση στο ευρωπαϊκό πολιτικό θεματολόγιο, το οποίο έχει ως στόχο την πρόσβαση των νέων στην καλύτερη δυνατή εκπαίδευση και κατάρτιση και, τελικά, σε ασφαλείς θέσεις εργασίας.

Πρόγραμμα Erasmus+

Η διαμονή στο εξωτερικό για σπουδές και άλλα πλαίσια μάθησης θα πρέπει να είναι ο κανόνας στο πλαίσιο μιας Ευρώπης χωρίς αποκλεισμούς. Το πρόγραμμα Erasmus+ προωθεί τη μαθησιακή κινητικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέραν αυτής.

Οι πολίτες της ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξουν περαιτέρω το αίσθημα της ευρωπαϊκής τους ταυτότητας, καθώς και της πολιτιστικής κληρονομιάς και πολυμορφίας της Ευρώπης. Επιπλέον, καλούνται να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας, με βάση κοινές αξίες και τρόπους σκέψης.

Η ΕΕ επιθυμεί να κάνει περισσότερα για να ενθαρρύνει τη συμμετοχή στο πρόγραμμα αυτό.

• Πρόγραμμα Erasmus+ (γενικές πληροφορίες)

Ψηφιακές δεξιότητες και εκπαίδευση

Η ψηφιακή τεχνολογία εμπλουτίζει τη μάθηση με διάφορους τρόπους και προσφέρει ευκαιρίες μάθησης, στις οποίες πρέπει όλοι να έχουν πρόσβαση. Για αυτό είναι σημαντικό να βελτιωθεί η μάθηση και η διδασκαλία στην ψηφιακή εποχή, ώστε οι εκπαιδευόμενοι και οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να αναβαθμίζουν τις δεξιότητές τους, καθώς και να αποκτούν νέες μέσα από προγράμματα κατάρτισης για τις ψηφιακές δεξιότητες.

Το πρόγραμμα Erasmus+ αποσκοπεί στην προσαρμογή των συστημάτων και των υποδομών εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ψηφιακή εποχή.

Η ΕΕ στηρίζει τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης μέσω της καινοτομίας – τουτέστιν μέσω της καινοτόμου χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική. Στόχος είναι να αποκτήσουν όλοι οι πολίτες της ΕΕ ψηφιακές δεξιότητες και να εξοικειωθούν με τα μέσα επικοινωνίας έτσι ώστε:

• να θωρακιστούν έναντι της παραπληροφόρησης και της προπαγάνδας
• να ενθαρρυνθεί η χρήση τεχνολογιών από τους ίδιους τους πολίτες για τους σκοπούς της ευημερίας τους και της συμμετοχής τους στα κοινά

• Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση (18 Ιανουαρίου 2018)

Τριτοβάθμια εκπαίδευση

Οι ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης επιβάλλουν την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Εκτός από το πρόγραμμα μαθησιακής κινητικότητας του Erasmus+ και τις στρατηγικές εταιρικές σχέσεις της ΕΕ, των οποίων η προστιθέμενη αξία είναι αποδεδειγμένη, έχουν ήδη δρομολογηθεί περαιτέρω μέτρα:

• η ανάπτυξη δικτύου ευρωπαϊκών πανεπιστημίων
• η πολυγλωσσική μάθηση
• η αναγνώριση των τυπικών προσόντων
• η ανάπτυξη κοινών εκπαιδευτικών και ερευνητικών προγραμμάτων και έργων
• η προώθηση της διά βίου μάθησης
• η ενίσχυση της μαθησιακής κινητικότητας, μέσω της πρότασης για έκδοση μιας προαιρετικής ευρωπαϊκής φοιτητικής ταυτότητας

Ευρωπαϊκά πανεπιστήμια

Η πρωτοβουλία για τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια δρομολογήθηκε το 2018 ως εμβληματική πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης. Τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια είναι φιλόδοξες διακρατικές συμμαχίες ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που αναπτύσσουν μακροπρόθεσμη διαρθρωμένη και στρατηγική συνεργασία. Οι συμμαχίες πρέπει να φέρουν σε επαφή τουλάχιστον τρία ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τρεις χώρες της ΕΕ ή άλλες χώρες του προγράμματος Erasmus.

• Ευρωπαϊκά πανεπιστήμια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Εκπαίδευση υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς

Η πρόσβαση στην εκπαίδευση υψηλής ποιότητας θα πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλους, ανεξάρτητα από το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρό τους. Η ΕΕ επιδιώκει να εξασφαλίσει πρόσβαση στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα σε όλα τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων όσων προέρχονται από περιφέρειες που μειονεκτούν από κοινωνικοοικονομική άποψη, ανεξάρτητα από το ποιο είναι το κοινωνικοοικονομικό τους υπόβαθρο.

Στόχος της ΕΕ είναι να διασφαλίσει υψηλής ποιότητας εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, έτσι ώστε να υποστηρίζεται η ανάπτυξη όλων των εκπαιδευόμενων. Πρέπει να γίνουν περισσότερα για να προωθηθεί η ελκυστικότητα και η αίγλη του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού και άλλων μελών του εκπαιδευτικού προσωπικού, καθώς και για να υποστηριχθεί η συνεχής αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους.

Πρέπει να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να μειωθεί η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου στην Ευρώπη και να αυξηθούν οι ευκαιρίες ίσης πρόσβασης στην εκπαίδευση.

Εκμάθηση γλωσσών

Η γνώση δύο ξένων γλωσσών πέραν της μητρικής πρέπει να γίνει κανόνας. Η πολυγλωσσία ως ικανότητα θα πρέπει να θεωρηθεί σημαντικό συστατικό στοιχείο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης. Προωθεί την κατανόηση και την ποικιλομορφία και συμβάλλει στην προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών. Η ΕΕ έχει τη βούληση να θεσπίσει και να βελτιώσει μέτρα για να προωθήσει την πολυγλωσσία και να ενισχύσει την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της εκμάθησης και διδασκαλίας των γλωσσών.

Αναγνώριση τυπικών προσόντων

Οι τίτλοι σπουδών της σχολικής και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να αναγνωρίζονται σε ολόκληρη την ΕΕ. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η απρόσκοπτη κινητικότητα των εκπαιδευόμενων πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, και να ενθαρρυνθεί η ακαδημαϊκή αναγνώριση τίτλων και περιόδων σπουδών στο εξωτερικό.

Ιστορικό

Η ιδέα για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης υποστηρίχθηκε από τους ευρωπαίους ηγέτες για πρώτη φορά στην κοινωνική διάσκεψη κορυφής του 2017 στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας.

Στις 23 Μαΐου 2018, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα με θέμα την προσέγγιση του οράματος για έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης.

Τον Σεπτέμβριο του 2020, η Επιτροπή παρουσίασε το ανανεωμένο όραμά της για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και τις συγκεκριμένες δράσεις για την επίτευξή του. Στις 26 Φεβρουαρίου 2021, το Συμβούλιο εξέδωσε ψήφισμα περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για την περίοδο 2021-2030.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αναπτύσσουν πρωτοβουλίες για την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου με θέμα την προσέγγιση του οράματος για έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, 23 Μαΐου 2018
• Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025, 30 Σεπτεμβρίου 2020
• Ψήφισμα του Συμβουλίου περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για την περίοδο 2021-2030, 26 Φεβρουαρίου 2021