Waarom neemt de EU sancties?

Met sancties kunnen conflicten worden voorkomen, kan worden gereageerd op nieuwe of bestaande crises, en kunnen vrede, de democratie, de eerbiediging van de rechtsstaat, de mensenrechten en het internationaal recht worden bevorderd.

Hoe en wanneer neemt de EU sancties aan?

Beperkende maatregelen of sancties zijn een essentieel onderdeel van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU. De EU kan ze gebruiken om te reageren op mondiale uitdagingen en ontwikkelingen die indruisen tegen haar doelen en waarden.

Besluiten over sancties worden door de Raad van de Europese Unie met eenparigheid van stemmen genomen.

De EU-sancties zijn gericht tegen personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor beleid of acties waar de EU zich tegen verzet. Ze zijn niet tegen een land of bevolking gericht.

Sancties zijn niet bedoeld als straf, maar worden opgelegd om een verandering in het beleid of de activiteiten van de betrokkenen teweeg te brengen, en zodoende bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU.

Deze doelen zijn onder meer:

Een collage van verschillende elementen. Links, tegen een blauwe achtergrond, munten, een olievat, een antenne en 2 drones. Rechts, tegen een lichtblauwe achtergrond een hand die een stopteken maakt, een vrouw die een vuist maakt en een voorzittershamer.

Pictogram van een hand met de 12 EU-sterren.

de waarden, kernbelangen en veiligheid van de EU beschermen

de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van het internationaal recht steunen

Pictogram van een globe met bladen aan weerszijden, die vrede weergeeft.

vrede behouden, conflicten voorkomen en de internationale veiligheid versterken

Sancties kunnen gericht zijn tegen regeringen van niet-EU-landen, nietstatelijke entiteiten, groepen en personen, en nemen de vorm aan van een reisverbod en de bevriezing van tegoeden. De EU kan ook economische sancties opleggen en diplomatieke maatregelen nemen.

Alle beperkende maatregelen van de EU zijn geheel in overeenstemming met de verplichtingen van het internationaal recht, waaronder de verplichtingen met betrekking tot humanitaire hulp, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden.

Richtsnoeren inzake beperkende maatregelen

In 2004 is het Politiek en Veiligheidscomité enkele grondbeginselen overeengekomen over:

het gebruik van sancties
de uitvoering van sancties
het meten en controleren van het effect van sancties

De beste praktijken voor de doeltreffende implementatie van beperkende maatregelen zijn voor het laatst bijgewerkt in 2022. De richtsnoeren inzake de implementatie en evaluatie van beperkende maatregelen zijn voor het laatst bijgewerkt in 2018.

Humanitaire uitzondering

De EU-sancties zijn volledig in overeenstemming met het internationaal recht, waaronder het internationaal humanitair recht.

Op 9 december 2022 nam de VN-Veiligheidsraad Resolutie 2664 (2022) aan, met een humanitaire uitzonderingsbepaling (een permanente humanitaire uitzondering) voor de maatregelen tot bevriezing van tegoeden in het kader van VN-sanctieregelingen.

Op 14 februari 2023 nam de Raad de humanitaire uitzondering van Resolutie 2664 op in de VN-sanctieregelingen op EU-niveau, en op 31 maart 2023 in de zogenaamde gemengde sanctieregelingen van de VN en de EU. Daarin vullen EU-maatregelen sancties van de VN-Veiligheidsraad aan.

Tussen 2023 en 2024 nam de Raad de humanitaire uitzondering ook op in bepaalde regelingen inzake beperkende maatregelen, waaronder de regelingen in verband met de situatie in Bosnië en Herzegovina, Burundi, Guinee, Libanon, Myanmar, Nicaragua, Tunesië, Venezuela en Zimbabwe, en die met betrekking tot cyberaanvallen en terrorisme.

Uit deze besluiten blijkt dat de EU vastberaden is onbedoelde negatieve gevolgen voor humanitaire hulp te voorkomen, en belang hecht aan de volledige naleving van het internationaal recht.

Sancties schenden is een misdrijf

De Raad besloot op 28 november 2022 de schending van beperkende maatregelen toe te voegen aan de lijst van EU-misdrijven in het Verdrag betreffende de werking van de EU. Dit voorkomt dat sancties verschillend worden uitgevoerd in de lidstaten, of dat ze worden omzeild.

Daarnaast nam de Raad op 12 april 2024 nieuwe regels aan om ervoor te zorgen dat de schending van beperkende maatregelen strafbaar wordt.

Dankzij deze regels worden bepaalde acties, zoals het helpen omzeilen van een reisverbod, de handel in gesanctioneerde goederen of het verrichten van verboden financiële activiteiten, nu in alle lidstaten als strafbare feiten beschouwd. Ook het aanzetten tot, hulp bij en medeplichtigheid aan deze feiten worden strafbaar gesteld.

De lidstaten moeten ervoor zorgen dat schendingen van EU-sancties worden bestraft met doeltreffende en evenredige strafrechtelijke maatregelen. Als maximumstraf voor de opzettelijke schending van sancties moeten gevangenisstraffen worden opgelegd.

Meer informatie

Zie ook

Laatst bijgewerkt: 12 april 2024