Wat voor EU-sancties zijn er?

Tegen wie zijn EU-sancties gericht?

EU-sancties kunnen gericht zijn tegen:

• regeringen van niet-EU-landen wegens hun beleid
• entiteiten (bedrijven) die de middelen verstrekken om het bekritiseerde beleid te voeren
• groeperingen of organisaties, zoals terroristische groeperingen
• personen, zoals terroristen of personen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen

Sancties worden zo vormgegeven dat ze zo weinig mogelijk nadelige gevolgen hebben voor degenen die niet verantwoordelijk zijn voor het beleid of de acties die de aanleiding voor de sancties vormen.

De EU tracht met name om de lokale burgerbevolking en de legitieme activiteiten in of met het betrokken land zoveel mogelijk te ontzien.

Wat houden de sancties in?

De meeste EU-sanctieregelingen zijn gericht tegen personen en entiteiten en bestaan uit de bevriezing van tegoeden en reisverboden. De EU kan ook maatregelen opleggen die gericht zijn tegen bepaalde sectoren (sectorale maatregelen), zoals economische en financiële maatregelen.

Om sancties in enge zin te kunnen treffen, is een specifieke rechtsgrondslag in de EU-Verdragen nodig. Tot deze sancties behoren:

Wapenembargo

Verbod op de uitvoer van goederen en technologie die op de militaire lijst van de EU staan

Inreisverbod

Op de sanctielijst geplaatste personen mogen de EU niet binnenkomen of erdoorheen reizen

Bevriezing van tegoeden

Alle tegoeden van op de sanctielijst geplaatste personen en entiteiten in de EU worden bevroren

Niet-beschikbaarheid van financiële middelen

Personen en entiteiten uit de EU mogen geen financiële middelen beschikbaar stellen aan op de sanctielijst geplaatste personen

Economische sancties

Handelsbeperkingen en beperkingen voor de defensie-, technologie-, financiële, vervoers- en energiesector

Diplomatieke sancties

De diplomatieke betrekkingen worden opgeschort of de diplomatieke vertegenwoordigers van de EU worden teruggeroepen

Sancties van de VN en de EU

Er zijn 3 soorten sanctieregelingen die de EU ten uitvoer kan leggen: sancties van de Verenigde Naties (VN), gemengde sancties en autonome EU-sancties.

Sancties van de Verenigde Naties

De EU voert alle door de VN-Veiligheidsraad aangenomen sancties uit door ze om te zetten in EU-recht. De EU voert een permanente dialoog met de VN om het optreden van de EU-lidstaten met betrekking tot sancties beter te coördineren.

• Geconsolideerde sanctielijst van de VN-Veiligheidsraad

Gemengde sancties

De EU kan de VN-sancties ook aanscherpen door strengere maatregelen te treffen boven op de maatregelen die de VN-Veiligheidsraad oplegt.

Autonome EU-sancties

De Raad kan besluiten op eigen initiatief sancties op te leggen. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV) of de EU-lidstaten kunnen dit soort sancties voorstellen. Deze gelden doorgaans voor 12 maanden.

Beperkende maatregelen worden vastgelegd in Raadsbesluiten in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

Landspecifieke en thematische sancties

De meeste EU-sanctieregelingen worden aangenomen vanwege een specifieke situatie in een bepaald land. Zo zijn er sancties opgelegd in het licht van de situatie in Rusland, Belarus, Iran, Noord-Korea, Syrië, de Democratische Republiek Congo en Venezuela.

Daarnaast heeft de EU ook 4 thematische sanctieregelingen aangenomen, gericht tegen degenen die verantwoordelijk zijn voor:

• terroristische daden
• mensenrechtenschendingen
• cyberaanvallen
• verspreiding en gebruik van chemische wapens

Alle rechtshandelingen in verband met EU-sancties worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de EU.

Zie ook

• EU-sancties – Europese Dienst voor extern optreden
• EU-sancties (Europese Commissie)
• Overzichtskaart van EU-sancties (website)
• Tracker EU-sancties (Europese Commissie)