Szczyt UE – Bałkany Zachodnie, 6 maja 2020

Wyniki obrad

W związku z pandemią Covid-19 szczyt UE – Bałkany Zachodnie został zorganizowany 6 maja 2020 r. w trybie wideokonferencji. Uczestniczyli w nim:

• szefowie państw i rządów państw członkowskich

• przywódcy 6 zachodniobałkańskich partnerów: Albanii, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Republiki Macedonii Północnej i Kosowa*.

Wideokonferencję poprowadził przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel.

W szczycie wzięli również udział: przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen, premier Chorwacji obecnie sprawującej prezydencję w Radzie Andrej Plenković, wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josep Borrell, przewodniczący Parlamentu Europejskiego David Sassoli, przedstawiciele Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Światowego, Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Rady Współpracy Regionalnej.

Zorganizowanie tej wideokonferencji dwadzieścia lat po pierwszym szczycie w Zagrzebiu ma ogromne znaczenie. To dla nas okazja, by zmierzyć się ze wspólnymi wyzwaniami. Wystąpienie przewodniczącego Charlesa Michela po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

Unijni przywódcy przyjęli deklarację z Zagrzebia, do której przyłączyli się partnerzy z Bałkanów Zachodnich.

• Deklaracja z Zagrzebia (6 maja 2020)

Europejska perspektywa

Na szczycie unijni przywódcy potwierdzili jednoznaczne poparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich. UE jest zdecydowana zwiększać swoje wsparcie dla przemian politycznych, gospodarczych i społecznych w tym regionie.

Europejska perspektywa naszych partnerów z Bałkanów Zachodnich to drugi ważny temat szczytu omawiany tego popołudnia. Wystąpienie przewodniczącego Charlesa Michela po szczycie UE – Bałkany Zachodnie

Partnerzy z Bałkanów Zachodnich potwierdzili, że europejska perspektywa to ich zdecydowany strategiczny wybór. Ponadto ponownie zadeklarowali, że będą przeprowadzać i skutecznie wdrażać niezbędne reformy gwarantujące poszanowanie europejskich wartości i zasad oraz nadrzędną rolę praworządności.

Unijni przywódcy podkreślili też znaczenie stosunków dobrosąsiedzkich, stabilności regionalnej i wzajemnej współpracy. Mieli tu na myśli m.in. wdrażanie – w dobrej wierze i z wymiernymi rezultatami – umów dwustronnych, w tym porozumienia znad Prespy z Grecją i układu o stosunkach dobrosąsiedzkich z Bułgarią. Chodzi w szczególności o szukanie rozwiązań dwustronnych sporów i dodatkowe wysiłki na rzecz pojednania.

Covid-19

UE i Bałkany Zachodnie razem walczą z koronawirusem i jego skutkami. UE czynnie wspiera wysiłki na rzecz opanowania pandemii i minimalizowania jej wpływu na społeczeństwa i gospodarki. Pomoc dla UE ze strony partnerów z Bałkanów Zachodnich jest również bardzo cenna. Oto przykłady wzajemnego wsparcia:

• pomoc finansowa: UE uruchomiła pakiet o wartości ponad 3,3 mld EUR dla Bałkanów Zachodnich, by wesprzeć sektor opieki zdrowotnej i odbudowę społeczno-gospodarczą oraz zapewnić wsparcie za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a także pomoc makrofinansową

• współpraca i koordynacja obejmujące wspólne zamówienia i nieograniczony przepływ handlowy środków ochrony indywidualnej, zapewnianie szybkiego przepływu podstawowych towarów dzięki uprzywilejowanym korytarzom łączącym UE i Bałkany Zachodnie, dostarczanie przez UE materiału służącego zweryfikowaniu, czy na Bałkanach Zachodnich testy na obecność koronawirusa działają prawidłowo, jak również ścisłą współpracę z właściwymi organami ochrony zdrowia

• zwalczanie dezinformacji i innych działań hybrydowych, w szczególności prowadzonych przez podmioty z państw trzecich, które usiłują podważyć europejską perspektywę regionu.

• Spotkanie przywódców państw regionu Bałkanów Zachodnich: UE zwiększa wsparcie w odpowiedzi na kryzys spowodowany pandemią Covid-19 i przedstawia propozycje dotyczące odnowy w okresie po pandemii (komunikat prasowy Komisji Europejskiej z 29 kwietnia 2020)
• Reakcja UE na pandemię Covid-19 na Bałkanach Zachodnich: infografika (Komisja Europejska)

Współpraca regionalna

UE apeluje do zachodniobałkańskich przywódców o pełne wykorzystanie potencjału współpracy regionalnej, by ułatwić odbudowę gospodarczą po kryzysie. Mowa tu o:

• pogłębianiu regionalnej integracji gospodarczej
• powoływaniu się na unijne zasady i normy, tak by zbliżyć region i jego przedsiębiorstwa do rynku wewnętrznego UE w ramach regionalnego obszaru gospodarczego.

Odbudowa społeczno-gospodarcza

Przywódcy rozmawiali o nowym etapie bliskiej współpracy polegającym na niwelowaniu poważnych społeczno-gospodarczych skutków pandemii Covid-19.

Komisja Europejska została poproszona o przedstawienie solidnego planu gospodarczo-inwestycyjnego dla regionu, mającego ożywić gospodarki, a jednocześnie poprawić ich konkurencyjność, tak by ulepszyć ich powiązania w obrębie regionu oraz z UE.

W efekcie Bałkany Zachodnie zyskają możliwość:

• utworzenia pełnej więzi z jednolitym rynkiem UE
• tworzenia miejsc pracy i szans dla przedsiębiorców
• poprawy klimatu biznesowego i inwestycyjnego
• promowania Zielonego programu działań dla Bałkanów Zachodnich
• wzmocnienia gospodarki cyfrowej i konektywności.

• Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie wsparcia dla regionu Bałkanów Zachodnich w zwalczaniu pandemii Covid-19 oraz w sprawie ożywienia gospodarczego po pandemii

Wyzwania związane z bezpieczeństwem i migracją

Uczestnicy szczytu rozmawiali też o wspólnych wyzwaniach w zakresie bezpieczeństwa.

Zaapelowali o dalsze zacieśnianie współpracy, by powstrzymać nielegalne przepływy migracyjne. Zgodzili się także, by razem intensywniej przeciwdziałać terroryzmowi i ekstremizmowi, w tym finansowaniu, radykalizacji i powrotom zagranicznych bojowników. Ustalili, że warunkiem przemian w regionie jest zwalczanie korupcji i przestępczości zorganizowanej. Od tego zależy też stabilność i bezpieczeństwo. Rozmawiali także o konieczności priorytetowego potraktowania bezpieczeństwa energetycznego oraz dywersyfikacji źródeł i tras dostaw.

Ponadto unijni przywódcy zaapelowali do partnerów z Bałkanów Zachodnich o udział w misjach UE i pełne przyłączanie się do unijnych stanowisk dotyczących polityki zagranicznej.

Kontekst

Na pierwszym nieformalnym spotkaniu z partnerami z Bałkanów Zachodnich w Brukseli 16 lutego 2020 r. przewodniczący Charles Michel podkreślił zaangażowanie UE na rzecz tego regionu.

• Wystąpienie przewodniczącego Charlesa Michela przed nieformalnym spotkaniem UE – Bałkany Zachodnie

Poprzedni szczyt UE – Bałkany Zachodnie odbył się 17 maja 2018 r. w Sofii. Wzięli w nim udział szefowie państw i rządów państw członkowskich UE oraz przywódcy sześciu partnerów z Bałkanów Zachodnich. Unijni przywódcy uzgodnili deklarację sofijską, do której przyłączyli się partnerzy z Bałkanów Zachodnich. Jako jej załącznik przyjęli też program działań priorytetowych z Sofii przedstawiający nowe metody zacieśniania współpracy z regionem.

• Szczyt UE – Bałkany Zachodnie (Sofia, 17 maja 2018)

* Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.