Top van Zagreb – EU-Westelijke Balkan, 6 mei 2020

Voornaamste resultaten

De top van Zagreb tussen de EU en de partners van de Westelijke Balkan heeft als gevolg van de COVID-19-pandemie op 6 mei 2020 via videoconferentie plaatsgevonden. De top was een bijeenkomst van:

• de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-lidstaten

• de leiders van de 6 partners van de Westelijke Balkan: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, de Republiek Noord-Macedonië en Kosovo*

Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad, leidde de bijeenkomst.

Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, Andrej Plenković, de premier van Kroatië, dat momenteel het voorzitterschap van de Raad bekleedt, Josep Borrell, de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, David Sassoli, de voorzitter van het Europees Parlement, en vertegenwoordigers van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, de Wereldbank, de Europese Investeringsbank en de Raad voor regionale samenwerking namen eveneens deel.

Deze videoconferentie, 20 jaar na de eerste top van Zagreb, was van groot belang om kritieke problemen aan te pakken die wij samen het hoofd moeten bieden Opmerkingen van voorzitter Charles Michel na de top van Zagreb tussen de EU en de partners van de Westelijke Balkan

De EU-leiders namen de verklaring van Zagreb aan, en de partners van de Westelijke Balkan sloten zich bij de verklaring aan.

• Verklaring van Zagreb, 6 mei 2020

Europees perspectief

Tijdens de top betuigden de EU-leiders opnieuw hun ondubbelzinnige steun voor het Europese perspectief van de Westelijke Balkan. De EU is vastbesloten haar steun voor de politieke, economische en sociale omvorming van de regio op te voeren.

Het tweede belangrijke onderwerp dat we tijdens deze top hebben besproken, is het Europese perspectief van de partners van de Westelijke Balkan Opmerkingen van voorzitter Charles Michel na de top van Zagreb tussen de EU en de partners van de Westelijke Balkan

De partners van de Westelijke Balkan bevestigden opnieuw dit perspectief als hun vaste strategische keuze. Ze verbonden zich ook opnieuw tot het doorvoeren en effectief toepassen van de nodige hervormingen die gericht zijn op de Europese waarden en beginselen en de voorrang van de rechtsstaat.

De EU-leiders wezen ook op het belang van goede nabuurschaps­betrekkingen, regionale stabiliteit en onderlinge samenwerking. Dit betekent onder meer dat bilaterale overeenkomsten, waaronder de Overeenkomst van Prespa met Griekenland en het Verdrag inzake goed nabuurschap met Bulgarije, te goeder trouw en met tastbare resultaten worden uitgevoerd. Ook houdt het in dat oplossingen worden gevonden voor bilaterale geschillen en dat extra inspanningen worden geleverd om tot verzoening te komen.

COVID-19

De EU en de Westelijke Balkan bestrijden samen het coronavirus en de gevolgen ervan. De EU steunt actief de inspanningen om de uitbraak van het coronavirus en de gevolgen ervan voor de samenleving en de economie aan te pakken, terwijl de partners van de Westelijke Balkan de EU tijdens de pandemie waardevolle steun hebben verleend:

• financiële bijstand: de EU heeft een pakket van ruim € 3,3 miljard vrijgemaakt voor de Westelijke Balkan, met onder meer steun voor de gezondheids­zorg en het maatschappelijk en economisch herstel, bijstand van de Europese Investerings­bank en macro­financiële steun

• samenwerking en coördinatie in de vorm van gezamenlijke aanbestedingen en het onbeperkte handelsverkeer van persoonlijke beschermingsmiddelen, waarbij essentiële goederen door middel van "green lanes" snel kunnen circuleren tussen de EU en de Westelijke Balkan, evenals de levering door de EU van controlemateriaal om de goede werking van de coronatests in de Westelijke Balkan te verifiëren, en nauwe samenwerking met bevoegde gezondheids­instanties

• aanpak van desinformatie en andere hybride activiteiten, die met name door actoren in derde landen worden geïnitieerd om het Europees perspectief van de regio te ondermijnen

• Bijeenkomst met de leiders van de Westelijke Balkan: EU trekt meer steun uit voor aanpak coronacrisis en schetst voorstel voor herstel na pandemie (persbericht van de Europese Commissie, 29 april 2020)
• Factsheet over de EU-respons op de corona­pandemie in de Westelijke Balkan (infographic Europese Commissie)

Regionale samenwerking

De EU dringt er bij de leiders van de Westelijke Balkan op aan het potentieel van regionale samenwerking ter facilitering van het economisch herstel na de crisis ten volle te benutten, onder meer door:

• regionale economische integratie verder te verdiepen
• aan te sluiten bij de regels en normen van de EU om de regio en haar ondernemingen dichter bij de interne markt van de EU te brengen, via de Regionale Economische Ruimte (REA)

Sociaal-economisch herstel

De leiders bespraken de nieuwe fase van nauwe samenwerking die nodig is om de significante sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-crisis aan te pakken.

Als volgende stap wordt de Europese Commissie verzocht met een robuust economisch en investeringsplan voor de regio te komen, om de economieën een impuls te geven en ze tegelijkertijd concurrerender te maken, en ze beter te verbinden, zowel onderling binnen de regio als met de EU.

Dat moet de Westelijke Balkan in staat stellen om:

• zich volledig aan te sluiten bij de eengemaakte markt van de EU
• banen en ondernemings­kansen te creëren
• het ondernemings- en investeringsklimaat te verbeteren
• voor de groene agenda voor de Westelijke Balkan te ijveren
• de digitale economie en connectiviteit te stimuleren

• Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: Steun aan de Westelijke Balkan voor de bestrijding van COVID-19 en het herstel na de pandemie

Uitdagingen op het gebied van veiligheid en migratie

De deelnemers aan de top bespraken ook gemeenschappelijke veiligheids­uitdagingen.

Zij riepen op tot nauwere samenwerking om illegale migratiestromen een halt toe te roepen. De EU-leiders kwamen ook overeen om de samenwerking in de strijd tegen terrorisme en extremisme op te voeren, onder meer op het gebied van financiering, radicalisering en de terugkeer van buitenlandse strijders. De deelnemers waren het erover eens dat de bestrijding van corruptie en georganiseerde criminaliteit van wezenlijk belang is voor de omvorming van de regio, en voor regionale stabiliteit en veiligheid. Ze bespraken ook de noodzaak om prioriteit te geven aan energiezekerheid en de diversificatie van bronnen en routes.

Tot slot drongen de EU-leiders er bij hun partners van de Westelijke Balkan op aan bij te dragen aan de EU-missies en te zorgen voor volledige afstemming op de standpunten van het buitenlands beleid van de EU.

Achtergrondinformatie

Tijdens de eerste informele bijeenkomst met de partners van de Westelijke Balkan op 16 februari 2020 in Brussel heeft voorzitter Michel het engagement van de EU voor de regio benadrukt.

• Opmerkingen van voorzitter Charles Michel vóór de informele bijeenkomst van de EU en de partners van de Westelijke Balkan

De vorige top EU-Westelijke Balkan vond op 17 mei 2018 plaats in Sofia, Bulgarije. De staatshoofden en regeringsleiders van de EU-lidstaten ontmoetten er de leiders van de zes partners van de Westelijke Balkan. De EU-leiders bereikten overeenstemming over de verklaring van Sofia, en de partners van de Westelijke Balkan sloten zich bij de verklaring aan. Zij namen tevens de prioriteitenagenda van Sofia aan, als bijlage bij de verklaring, met nieuwe maatregelen voor nauwere samenwerking met de regio.

• Top EU-Westelijke Balkan in Sofia, 17/05/2018

* Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244/1999 van de VN‑Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.