Prostsza wspólna polityka rolna
Uproszczenie, czyli...
Uproszczenie wspólnej polityki rolnej (WPR) to część ogólnej unijnej strategii ulepszania legislacji. UE chce w miarę możliwości uprościć i zredukować przepisy, a tym samym zmniejszyć biurokrację i odciążyć regulacyjnie firmy, obywateli i administrację publiczną.
Pierwszy plan uproszczenia WPR powstał w 2006 r. i od tej pory trwa jego realizacja. Przeprowadzono też istotne reformy WPR – ostatnio w 2013 r. Chodziło o to, by wspólna polityka rolna odpowiedziała na wyzwania, przed którymi stoi sektor rolny. Kompleksowa reforma z 2013 r. skupiła się na:
- opłacalnej produkcji żywności
- zrównoważonej gospodarce zasobami naturalnymi
- zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich.
Komisarz ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Phil Hogan uznał uproszczenie wspólnej polityki rolnej za jeden ze swoich priorytetów i skoncentrował się na jej wdrażaniu.
Zadaniem Rady jest zadbać o to, by państwa członkowskie zostały zaangażowane w uproszczenie i by ich uwagi były uwzględniane.
Po co uproszczenie?
Reforma WPR z 2013 r. poprawiła otoczenie regulacyjne rolnictwa. Była też pierwszą reformą przeprowadzoną w ramach zwykłej procedury ustawodawczej, w której Rada współtworzy prawo z Parlamentem Europejskim na równych zasadach. Reforma wprowadziła znaczne zmiany i miała duży zasięg, dlatego prawidłowe wdrożenie nowych przepisów wymagało czasu i wysiłku. Jej złożoność dotyczyła zwłaszcza „zazielenienia” płatności rolnych poprzez bezpieczne dla środowiska praktyki rolne (takie jak dywersyfikacja upraw) oraz utrzymywania bogatych środowiskowo elementów krajobrazu i minimalnego obszaru trwałych użytków zielonych.
Teraz instytucje UE chcą przyjrzeć się temu, co wówczas uzgodniono i co wprowadzono w życie, by sprawdzić, gdzie możliwe są krótko- lub średniofalowe usprawnienia, a gdzie następnym razem należy postąpić inaczej. Analiza skupi się najpierw na aktach delegowanych i wykonawczych, czyli aktach służących uszczegółowieniu zasad stosowania zreformowanej WPR.
Uproszczenie przepisów dla wszystkich podmiotów WPR powinno zwiększyć konkurencyjność w unijnym sektorze rolnym. Zaoszczędzi też rolnikom, przedsiębiorcom i organom publicznym czasu i kosztów związanych z wypełnianiem wymogów WPR lub zarządzaniem tą polityką, przy czym wciąż będą przestrzegane zasady należytego zarządzania finansami.
W szczegółach
Na początku 2015 r. komisarz Phil Hogan przystąpił do szczegółowej analizy całego unijnego dorobku prawnego związanego z rolnictwem pod kątem potencjalnych uproszczeń. Po analizie zapowiedział rewizję przepisów o obszarach proekologicznych i innych aspektów systemu płatności podstawowej. Miałoby to ułatwić życie rolnikom. Stwierdził też, że do uproszczenia nadaje się jeszcze ponad 200 innych aktów Komisji.
Zwrócił również uwagę na następujące zasady:
- wszystkie bieżące i nowe wnioski powinny mieć na uwadze uproszczenie
- należy zweryfikować rozporządzenia Komisji wdrażające wspólną organizację rynków i zmniejszyć ich liczbę
- po pierwszym roku stosowania przepisów o obszarach proekologicznych objętych płatnościami bezpośrednimi należy przepisy te zrewidować
- należy dogłębnie przeanalizować oraz maksymalnie zracjonalizować i uprościć przepisy o oznaczeniach geograficznych.
Wiele państw członkowskich uznało też, że priorytetem uproszczenia powinno być zazielenienie WPR.
W Radzie
Rada stara się, by w upraszczanie polityki włączali się ministrowie rolnictwa i delegaci państw członkowskich, zwłaszcza z uwagi na coraz szersze stosowanie aktów delegowanych przy wdrażaniu zreformowanej WPR.
Pierwsza dyskusja o uproszczeniu odbyła się na posiedzeniu Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa 15–16 grudnia 2014 r. Komisja przedstawiła wówczas główne punkty swojego planu.
16 marca 2015 r. Rada ds. Rolnictwa i Rybołówstwa przeprowadziła debatę orientacyjną o uproszczeniu WPR, a 11 maja 2015 r. przyjęła konkluzje. Dotyczą one przede wszystkim możliwości uproszczenia aktów delegowanych i wykonawczych.
- Rada ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (16 marca 2015)
- Konkluzje Rady o uproszczeniu wspólnej polityki rolnej (11 maja 2015)
Od maja 2015 r. Rada przeprowadziła kolejne debaty o stanie upraszczania WPR (16 listopada 2015 r. i 17 maja 2016 r.). Na tym ostatnim posiedzeniu Komisja omówiła, jakie środki uproszczeniowe (oprócz zazieleniania) już podjęto i jakie zaplanowano na kolejne miesiące.
- Rada ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (16 listopada 2015)
- Rada ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (17 maja 2016)
- Uproszczenie WPR – informacje Komisji (12 maja 2016)
Na posiedzeniu Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa 18 lipca 2016 r. Komisja przedstawiła sprawozdanie z pierwszego roku wdrażania przepisów o zazielenianiu. Omówiła m.in. wyniki konsultacji społecznych. Po prezentacji ministrowie wymienili poglądy.
6 marca 2017 r. Rada wymieniła poglądy na temat przyszłości wspólnej polityki rolnej. Ministrowie zastanawiali się, jak realizować priorytety przyszłej wspólnej polityki rolnej wskazane w dokumencie prezydencji i czy ponownie zająć się kwestią równowagi między wsparciem bezpośrednim a rozwojem wsi.
Za ogólny priorytet na przyszłość powszechnie uznali uproszczenie polityki, tak by można było uwolnić pełny potencjał gospodarczy unijnych obszarów rolnych i wiejskich. Mówili też o takich priorytetach jak:
- budowanie odporności
- reagowanie na wyzwania środowiskowe
- inwestowanie w rentowność i witalność obszarów wiejskich
- zapewnienie wymiany pokoleniowej
- zachowanie orientacji rynkowej
- wzmocnienie pozycji rolników w łańcuchu żywnościowym.