Walka z przemytem migrantów i handlem ludźmi
Rozbijanie siatek przestępczych, które wykorzystują trudną sytuację migrantów, jest konieczne, by zwalczać nie tylko przemyt migrantów, lecz także handel ludźmi.
Walka z przemytem migrantów
Od 2015 r., gdy rozpoczął się kryzys migracyjny, znacznie rozwinęła się działalność przemytnicza. Według Europolu i Interpolu ponad 90% migrantów o nieuregulowanym statusie płaci przemytnikom, aby próbować dostać się do Europy. To bardzo lukratywna działalność przestępcza, w której ryzyko zatrzymania jest bardzo małe.
Szacuje się, że przemyt migrantów generuje co roku na całym świecie obrót w wysokości od 4,7 mld do 6 mld euro.
- Dochody przemytników (infografika Europolu, 27 listopada 2019)
- Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości, „Global study on smuggling of migrants”, 2018
UE podejmuje zdecydowane kroki, aby rozbijać siatki przestępcze wykorzystujące trudną sytuację migrantów. Europejska multidyscyplinarna platforma przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) uznała walkę z ułatwianiem nielegalnej imigracji za jeden z priorytetów na lata 2022–2025.
W 2022 r. skoordynowane działania państw członkowskich doprowadziły do:
• zatrzymania 3646 osób
• przeprowadzenia 3285 dochodzeń
• zajęcia 2 267 655 euro w gotówce
• skonfiskowania tysięcy sfałszowanych dokumentów.
Unijne przepisy o zapobieganiu przemytowi migrantów i walce z tym procederem
W listopadzie 2023 r. Komisja Europejska przyjęła dwa projekty ustawodawcze mające zapobiegać przemytowi migrantów i zwalczać ten proceder.
Pierwszym z nich jest dyrektywa o minimalnych normach zapobiegania przemytowi migrantów i zwalczania tego procederu. Ma ona m.in.:
• zwiększyć skuteczność ścigania siatek przemytniczych
• doprecyzować definicję przestępstwa przemytu migrantów
• zharmonizować kary.
Drugi akt to rozporządzenie o współpracy policyjnej. Ma on m.in.:•zwiększyć rolę Europolu w zwalczaniu przemytu migrantów
• wzmocnić wymianę danych, także biometrycznych, między państwami członkowskimi a Europolem.
19 czerwca 2024 r. przedstawiciele państw członkowskich UE (Coreper) uzgodnili mandat negocjacyjny Rady dotyczący rozporządzenia o wzmocnieniu roli Europolu w zwalczaniu przemytu migrantów.
We wrześniu 2025 r. prezydencja Rady i negocjatorzy Parlamentu Europejskiego osiągnęli wstępne porozumienie w sprawie wzmocnienia Europolu, by mógł lepiej wspierać państwa członkowskie w zwalczaniu przemytu migrantów i handlu ludźmi.
- Walka z przemytem migrantów: Rada i Parlament chcą wzmocnić rolę Europolu (komunikat prasowy z 25 września 2025)
- Walka z przemytem migrantów: większa rola Europolu (komunikat prasowy z 19 czerwca 2024)
- Projekt rozporządzenia w sprawie wzmocnienia współpracy policyjnej w odniesieniu do zapobiegania przemytowi migrantów i handlowi ludźmi, wykrywania tych przestępstw oraz prowadzenia stosownych postępowań przygotowawczych w tym zakresie i w sprawie zwiększenia wsparcia Europolu na rzecz zapobiegania tego rodzaju przestępstwom
- Komisja wzmacnia unijne przepisy i uruchamia światowy sojusz na rzecz przeciwdziałania przemytowi migrantów (Komisja Europejska)
Zwalczanie przez UE handlu ludźmi
Przez lata UE i jej państwa członkowskie wypracowały skuteczniejszą i zmieniającą się odpowiedź na handel ludźmi, skupiając się na nadzorze i zapobieganiu.
W pracach nad dyrektywą o zwalczaniu handlu ludźmi, przyjętą w 2011 r., wykorzystano protokół ONZ o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi oraz Konwencję Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi.
W dyrektywie tej stwierdza się, że handel ludźmi jest nie tylko przestępstwem, lecz także naruszeniem praw człowieka, a państwa członkowskie są zobowiązane chronić ofiary bez względu na ich kraj pochodzenia.
Przewidziano w niej także bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące walki z handlem dziećmi. Państwa członkowskie muszą zapewnić wszystkim ofiarom tego procederu pomoc i dostęp do edukacji.
W czerwcu 2024 r. UE postanowiła uwzględnić w unijnym prawie przeciwko handlowi ludźmi kolejne formy wykorzystywania: macierzyństwo zastępcze, przymusowe małżeństwa i nielegalną adopcję. Ponadto świadome korzystanie z usług świadczonych przez ofiarę handlu ludźmi stało się przestępstwem podlegającym skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom.
W 2022 r. zarejestrowano w UE 10 093 ofiary handlu ludźmi i skazano za to przestępstwo 2097 osób. W 2023 r. na unijnej platformie przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) zidentyfikowano 7500 ofiar i zgłoszono 457 zatrzymań.
Zwalczanie przez UE handlu ludźmi
Co roku tysiące osób w UE padają ofiarą handlu ludźmi. Unia i jej państwa członkowskie zrobiły już wiele, aby walczyć z tym haniebnym przestępstwem, i podejmują coraz intensywniejsze działania.
Ostatnia aktualizacja: 15 stycznia 2026