Bestrijding van migrantensmokkel en mensenhandel
Criminele netwerken die kwetsbare migranten uitbuiten, moeten worden aangepakt om zowel migrantensmokkel als mensenhandel te bestrijden.
De strijd tegen migrantensmokkel
Sinds de migratiecrisis van 2015 is de migrantensmokkel fors toegenomen. Volgens Europol en Interpol betaalt meer dan 90% van de irreguliere migranten smokkelaars in hun poging om Europa te bereiken. Dit is een zeer lucratieve bezigheid voor criminele netwerken, en de pakkans is klein.
Naar schatting is migrantensmokkel jaarlijks goed voor een wereldwijde omzet van € 4,7 tot 6 miljard.
- De winsten van smokkelaars (infographic Europol, 27 november 2019)
- Bureau van de Verenigde Naties voor drugs- en misdaadbestrijding, wereldwijde studie over migrantensmokkel, 2018
De EU heeft doortastende maatregelen getroffen ter bestrijding van criminele netwerken die kwetsbare migranten uitbuiten. Het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact) beschouwt de bestrijding van illegale immigratiekanalen als een van de prioriteiten voor 2022‑2025.
In 2022 leidde het gecoördineerde optreden van de lidstaten tot:
• 3646 arrestaties
• 3285 onderzoeken
• inbeslagname van € 2 267 655
• inbeslagname van duizenden vervalste documenten
EU-wetgeving ter voorkoming en bestrijding van migrantensmokkel
In november 2023 nam de Europese Commissie 2 wetgevingsvoorstellen ter voorkoming en bestrijding van migrantensmokkel aan.
Het eerste was voor een richtlijn over minimumvoorschriften ter voorkoming en bestrijding van migrantensmokkel. Doelen:
• doeltreffender vervolging van smokkelnetwerken
• verduidelijking van de definitie van het misdrijf smokkel
• harmonisatie van de straffen
Het tweede was voor een verordening over politiële samenwerking. Doelen:•versterkte rol van Europol bij de bestrijding van migrantensmokkel
• betere gegevensuitwisseling, waaronder biometrische gegevens, tussen de lidstaten en met Europol
Op 19 juni 2024 bepaalden de vertegenwoordigers van de EU-lidstaten (Coreper) het onderhandelingsmandaat van de Raad voor een verordening ter versterking van de rol van Europol bij de bestrijding van migrantensmokkel.
In september 2025 bereikten het voorzitterschap van de Raad en de onderhandelaars van het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de versterking van Europol, zodat dit agentschap de lidstaten beter kan ondersteunen in hun strijd tegen migrantensmokkel en mensenhandel.
- Migrantensmokkel: Raad en Europees Parlement willen grotere rol voor Europol (persmededeling, 25 september 2025)
- Migrantensmokkel: grotere rol voor Europol bij bestrijding (persmededeling, 19 juni 2024)
- Voorstel voor een verordening betreffende de versterking van de politiële samenwerking met het oog op het voorkomen, opsporen en onderzoeken van migrantensmokkel en mensenhandel, en betreffende de versterking van de ondersteuning door Europol van de voorkoming en bestrijding van die strafbare feiten
- Commissie verscherpt EU-regels en lanceert wereldwijde alliantie tegen migrantensmokkel (Europese Commissie)
Wat doet de EU tegen mensenhandel?
De EU en de lidstaten hebben door de jaren heen hun strijd tegen mensenhandel opgevoerd en hun beleid aangepast. De focus ligt op het werk van de politie en preventie.
De in 2011 aangenomen richtlijn ter bestrijding van mensenhandel is gebaseerd op het VN-protocol ter voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel en het Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel.
De richtlijn stelt dat mensenhandel niet alleen een misdrijf, maar ook een schending van de mensenrechten vormt. Lidstaten hebben de verantwoordelijkheid om slachtoffers te beschermen, ongeacht hun land van herkomst.
Ook voerde de richtlijn strengere regels in voor de aanpak van de handel in kinderen. De lidstaten moeten alle minderjarige slachtoffers van mensenhandel bijstand en toegang tot onderwijs bieden.
In juni 2024 besloot de EU de wetgeving ter bestrijding van mensenhandel uit te breiden tot uitbuiting van draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie. Bovendien werd besloten ook het bewust gebruikmaken van diensten van een slachtoffer van mensenhandel te beschouwen als strafbaar feit, waar effectieve, evenredige en afschrikkende sancties op moeten staan.
In 2022 waren er 10 093 geregistreerde slachtoffers van mensenhandel in de EU en 2 097 veroordeelde mensenhandelaren. In 2023 werden via het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact) 7500 slachtoffers en 457 aanhoudingen gemeld.
Wat doet de EU tegen mensenhandel?
Elk jaar worden in de EU duizenden mensen het slachtoffer van mensenhandel. De EU en haar lidstaten hebben tal van maatregelen genomen om deze afschuwelijke vorm van criminaliteit te bestrijden en intensiveren hun inspanningen.
Laatst bijgewerkt: 15 januari 2026