Lepsze gospodarowanie gruntami i lasami w UE pomoże zmniejszyć emisje i wypełnić zobowiązania paryskie

13 października Rada ds. Środowiska uzgodniła stanowisko negocjacyjne (podejście ogólne) względem rozporządzenia, które ustanawia nowe zasady rozliczania i wiążące zobowiązania państw członkowskich, by w latach 2021–2030 użytkowanie gruntów i lasów w całej UE stało się bardziej zrównoważone i przyjazne dla klimatu. Dzięki temu emisje gazów cieplarnianych zmniejszą się, a klimat będzie lepiej chroniony.

Sektor związany z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem (sektor LULUCF) obejmuje gospodarowanie glebą, drzewami, roślinami, biomasą i drewnem. Jego szczególną cechą jest to, że nie tylko generuje emisje gazów cieplarnianych, lecz także może pochłaniać CO₂ z atmosfery.

Dzięki rozporządzeniu całość emisji gazów generowanych i pochłanianych przez sektor LULUCF ma zostać uwzględniona w ogólnym celu UE, którym jest redukcja emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. o co najmniej 40%. Cel ten uzgodniono w ramach polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 i zobowiązano się do jego realizacji w ramach porozumienia paryskiego.

LULUCF oraz inne sektory nieobjęte unijnym systemem handlu emisjami (ETS) będą musiały przyczynić się do realizacji tego celu poprzez ograniczenie emisji o 30% do 2030 r. względem roku 2005.

Podejście ogólne oznacza, że Rada jest gotowa rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim, by uzgodnić ostateczny kształt tekstu.

Nasze lasy i grunty oferują ogromne możliwości łagodzenia skutków zmiany klimatu. Trzeba z nich korzystać w sposób inteligentny i przyjazny dla klimatu. Rozporządzenie pozwoli nam lepiej chronić lasy i zarządzać zielonymi zasobami. Ma to kluczowe znaczenie dla naszej planety i przybliży nas do realizacji zobowiązań klimatycznych, które podjęliśmy w Paryżu. Jesteśmy gotowi do rozpoczęcia rozmów z Parlamentem.

Siim Kiisler, estoński minister środowiska

W swoim stanowisku Rada popiera 2 główne aspekty wniosku Komisji: zaktualizowane zasady rozliczania pozwalające zapewnić uwzględnienie wszystkich emisji gazów generowanych i pochłanianych w tym okresie oraz zobowiązanie państw członkowskich do tego, by emisje nie przekraczały pochłaniania (tzw. zasada zerowego salda).

Rada, podobnie jak Komisja, uważa za istotne, by każdy kraj UE utrzymywał równowagę między łączną ilością emisji z tego sektora a pochłanianiem CO₂ przezeń generowanym. Mają temu służyć na przykład nowe nasadzenia lub lepszy nadzór nad krajowymi lasami, gruntami uprawnymi i użytkami zielonymi. W podejściu ogólnym Rada przewidziała również mechanizmy elastyczności, które mają pomóc państwom członkowskim w przestrzeganiu wspomnianej zasady.

Rada chce jednak, by krajowe poziomy referencyjne dla lasów były ustalane na podstawie historycznych danych referencyjnych z lat 2000–2009, a nie z okresu 1990–2009 zaproponowanego pierwotnie przez Komisję.

Ponadto Rada zgodziła się na wprowadzenie nowej elastyczności dla zarządzanych gruntów leśnych w formie kompensacji w wysokości do 360 mln ton ekwiwalentu CO₂ w ciągu 10 lat, co odpowiada średniemu rocznemu pochłanianiu dwutlenku węgla w latach 2000–2009. Głównym celem jest wsparcie tych państw członkowskich, które mogą mieć trudności z przestrzeganiem „zasady zerowego salda” pomimo wczesnego podejmowania działań w celu utrzymania lub zwiększenia poziomu pochłaniania zapewnianego przez lasy.

Wszystkie państwa członkowskie mogą korzystać z tego mechanizmu w latach 2021–2030. Zastosowanie mają jednak pewne rygorystyczne warunki. Na przykład: aby mechanizm ten można było zastosować, „zasada zerowego salda” musi zostać spełniona dla całej UE. Pozwoli to w pełni utrzymać ambitne cele unijnej polityki klimatycznej.

Kraje UE mogą otrzymywać kompensację, pod warunkiem że ich krajowe lasy nadal są pochłaniaczem. Jest ona jednak ograniczona do pewnej wcześniej ustalonej kwoty. Kwota ta obliczana jest dla każdego państwa członkowskiego na podstawie jego średniej pochłaniania w okresie 2000–2009. Warunek ten zapewnia integralność środowiskową mechanizmu.

Rada odniosła się do szczególnej sytuacji Finlandii, przydzielając jej na lata 2021–2030 dodatkową kompensację w wysokości 10 mln ton ekwiwalentu CO₂.

Tło legislacyjne i dalsze kroki

W swoich konkluzjach z października 2014 r. Rada Europejska uzgodniła ramy polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. określające jasne wytyczne w celu ograniczenia emisji w UE. Na tej podstawie Komisja Europejska przedstawiła wnioski w sprawie 2 rozporządzeń dotyczących sektorów poza ETS: o LULUCF i o wspólnym wysiłku redukcyjnym.

Dyskusje dotyczące sektorów poza ETS toczyły się w Radzie równolegle ze względu na liczne powiązania pomiędzy obydwoma wnioskami. 17 października 2016 r. na forum Rady ds. Środowiska przeprowadzono debatę, a 19 grudnia 2016 r. unijni ministrowie środowiska zapoznali się ze stanem prac. W czerwcu 2017 r. Rada ds. Środowiska omówiła postępy poczynione w odniesieniu do tych dossier.

Na sesji plenarnej 13 września 2017 r. Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu co do LULUCF.

Dzisiejsze przyjęcie podejścia ogólnego pozwala rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim.

• Podejście ogólne do rozporządzenia o użytkowaniu gruntów, zmianie użytkowania gruntów i leśnictwie (LULUCF)
• Pierwotny wniosek Komisji w sprawie LULUCF
• Obecna decyzja o zasadach rozliczeniowych LULUCF