Η καλύτερη διαχείριση των δασών και των γαιών της ΕΕ, συμβολή στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και στην εκπλήρωση των δεσμεύσεων του Παρισιού

Στις 13 Οκτωβρίου, το Συμβούλιο «Περιβάλλον» καθόρισε τη διαπραγματευτική του θέση (γενική προσέγγιση) σχετικά με κανονισμό για τη θέσπιση νέων κανόνων λογιστικής καταγραφής και δεσμευτικών υποχρεώσεων για τα κράτη μέλη ώστε η χρήση των γαιών και των δασών σε ολόκληρη την ΕΕ να γίνει περισσότερο βιώσιμη και φιλική προς το κλίμα κατά τη περίοδο 2021-2030. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και η καλύτερη προστασία του κλίματος.

Η χρήση γης, η αλλαγή χρήση γης και ο τομέας της δασοπονίας («LULUCF») καλύπτουν τη χρήση των εδαφών, δένδρων, φυτών, βιομάζας και ξυλείας και έχουν το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι όχι μόνο εκπέμπουν αέρια του θερμοκηπίου αλλά και ότι μπορούν να απορροφούν CO₂ από την ατμόσφαιρα.

Ο εν λόγω κανονισμός θα εξασφαλίζει ότι όλες οι εκπομπές και απορροφήσεις που προκαλεί ο τομέας LULUCF συνυπολογίζονται στον γενικό στόχο της ΕΕ για μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 40 % έως το 2030, όπως συμφωνήθηκε στο πλαίσιο δράσης για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030 και ανελήφθη σχετική δέσμευση βάσει της Συμφωνίας των Παρισίων.

Ο τομέας LULUCF, όπως και άλλοι τομείς που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ, θα πρέπει να συμβάλει στον στόχο αυτόν μέσω της μείωσης των εκπομπών κατά 30% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.

Με αυτή τη γενική προσέγγιση, το Συμβούλιο είναι έτοιμο να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία ως προς ένα τελικό κείμενο.

Τα δάση και τα εδάφη μας έχουν τεράστιες δυνατότητες για να συμβάλουν στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Ας τα αξιοποιήσουμε με τρόπο έξυπνο και φιλικό προς το κλίμα. Ο κανονισμός αυτός θα επιτρέψει την καλύτερη προστασία των δασών μας και τη βελτίωση της διαχείρισης των πράσινων πόρων μας. Αυτό έχει καθοριστική σημασία για τον πλανήτη μας και θα μας φέρει πιο κοντά στην επίτευξη των δεσμεύσεων που αναλάβαμε στο Παρίσι για το κλίμα. Είμαστε έτοιμοι να αρχίσουμε τις συνομιλίες με το Κοινοβούλιο.

Siim Kiisler, Υπουργός Περιβάλλοντος της Δημοκρατίας της Εσθονίας

Η θέση του Συμβουλίου υποστηρίζει τις δύο βασικές πτυχές της πρότασης της Επιτροπής, συγκεκριμένα τους ανανεωμένους κανόνες λογιστικής καταγραφής ώστε να συνυπολογίζονται όλες οι εκπομπές και απορροφήσεις για την εν λόγω περίοδο, και την υποχρέωση των κρατών μελών να μην υπερβαίνουν τις απορροφήσεις («κανόνας της μη επιβάρυνσης»).

Το Συμβούλιο, όπως και η Επιτροπή, θεωρεί ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι κάθε χώρα της ΕΕ διατηρεί την ισορροπία μεταξύ των συνολικών εκπομπών της από τον τομέα αυτόν και της απορροφούμενης ποσότητας CO₂ που προκαλείται, για παράδειγμα, από νέες φυτεύσεις ή μέσω της βελτιωμένης εποπτείας των εθνικών δασών, των καλλιεργήσιμων και των χορτολιβαδικών εκτάσεων. Στη γενική του προσέγγιση, το Συμβούλιο συμπεριέλαβε επίσης τις δυνατότητες ευελιξίας που προτείνονται ώστε να μπορέσουν τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με τον κανόνα αυτόν.

Ωστόσο, το Συμβούλιο επιθυμεί να καθοριστούν τα εθνικά επίπεδα αναφοράς δασικών εκτάσεων με βάση την ιστορική περίοδο αναφοράς από το 2000 έως το 2009, σε αντίθεση με την περίοδο 1990-2009 που πρότεινε αρχικά η Επιτροπή.

Επιπλέον, το Συμβούλιο συμφώνησε να προσθέσει μια νέα ελάφρυνση σχετικά με τις δασικές εκτάσεις των οποίων η διαχείριση γίνεται με τη μορφή αντισταθμιστικού μηχανισμού συνολικού μέγιστου όγκου 360 εκατ. τόνων ισοδυνάμου CO2 σε διάστημα 10 ετών, η οποία αντιστοιχεί στη μέση ετήσια καταβόθρα κατά την περίοδο 2000-2009. Κύριος στόχος είναι η παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη που πιθανώς δυσκολεύονται να συμμορφωθούν με τον «κανόνα της μη επιβάρυνσης» παρά τις έγκαιρες προσπάθειές τους να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν την καταβόθρα των δασών τους.

Όλα τα κράτη μέλη μπορούν να επωφεληθούν από αυτόν τον μηχανισμό κατά την περίοδο 2021-2030. Ωστόσο, ισχύουν ορισμένες αυστηρές προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, η ΕΕ πρέπει να πληροί στο σύνολό της τον «κανόνα της μη επιβάρυνσης» προτού να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο μηχανισμός. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα υπηρετηθεί στο ακέραιο η φιλοδοξία της ενωσιακής πολιτικής για το κλίμα.

Οι χώρες της ΕΕ μπορούν να λαμβάνουν αντιστάθμιση με την προϋπόθεση ότι τα δάση τους εξακολουθούν να δημιουργούν καταβόθρα και έως ένα προκαθορισμένο ποσό που υπολογίζεται για κάθε κράτος μέλος βάσει του μέσου όρου της καταβόθρας τους κατά την περίοδο 2000-2009. Η προϋπόθεση αυτή εξασφαλίζει την περιβαλλοντική ακεραιότητα του μηχανισμού.

Το Συμβούλιο ανταποκρίθηκε στις ειδικές περιστάσεις στη Φινλανδία χορηγώντας της επιπρόσθετη αντιστάθμιση 10 εκατομμυρίων τόννων σε ισοδύναμο του CO₂ για την περίοδο 2021-2030.

Χρονοδιάγραμμα και επόμενα στάδια

Στα συμπεράσματα του Οκτωβρίου του 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε σχετικά με το πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030 που θέτει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τη μείωση των εκπομπών στην ΕΕ. Σε αυτή τη βάση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε δύο προτάσεις κανονισμών για τους τομείς που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ): κανονισμός LULUCF και κανονισμός για τον επιμερισμό των προσπαθειών.

Οι συζητήσεις για τους τομείς εκτός ΣΕΔΕ προχώρησαν παράλληλα στο πλαίσιο του Συμβουλίου, δεδομένου ότι οι δύο προτάσεις είναι εν πολλοίς αλληλένδετες. Πραγματοποιήθηκε συζήτηση προσανατολισμού στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος της 17ης Οκτωβρίου 2016 και οι Υπουργοί Περιβάλλοντος της ΕΕ ενημερώθηκαν σχετικά με την πρόοδο των εργασιών στις 19 Δεκεμβρίου 2016. Τον Ιούνιο του 2017, το Συμβούλιο Περιβάλλοντος συζήτησε την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι τώρα ως προς τους φακέλους αυτούς.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του σχετικά με τον κανονισμό LULUCF στη σύνοδο της ολομέλειας της 13ης Σεπτεμβρίου 2017.

Με τη σημερινή έγκριση της παρούσας γενικής προσέγγιση μπορούν να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

• Γενική προσέγγιση επί του κανονισμού για τη χρήση της γης, την αλλαγή της χρήσης γης και τη δασοκομία (LULUCF)
• Πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό LULUCF - πρωτότυπο έγγραφο
• Ισχύουσα απόφαση σχετικά με τους λογιστικούς κανόνες για τις δραστηριότητες LULUCF