UE zamierza zwiększyć dostępność danych sektora publicznego – Rada uzgadnia stanowisko

UE ułatwia ponowne wykorzystywanie danych z sektora publicznego. Ambasadorzy państw członkowskich uzgodnili dziś stanowisko negocjacyjne Rady w sprawie reform będących częścią szerszych działań UE na rzecz zwiększenia podaży danych. Chodzi o wsparcie gospodarki i zapewnienie, by jak więcej danych można było wykorzystywać z pożytkiem dla wszystkich. Nowe przepisy będą sprzyjać opracowywaniu nowych usług i technologii opartych na danych (takich jak sztuczna inteligencja) oraz ich praktycznemu wykorzystywaniu. Jest to również istotny krok na drodze do zwiększenia dostępności otwartych danych w UE.

Dzisiejsze porozumienie pokazuje, że sektor publiczny jest liderem w dziedzinie udostępniania danych. Małe firmy i start-upy nie zawsze mogą sobie pozwolić na zakup danych sektora publicznego, dlatego zwiększona dostępność takich danych i ich niższy koszt mogą sprzyjać przełomowym innowacjom, z korzyścią dla wszystkich. Margarete Schrambök, austriacka minister spraw cyfrowych i gospodarczych

W myśl obowiązującej dyrektywy o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego wszelkie treści udostępnione publicznie na mocy krajowych przepisów o dostępie do dokumentów można co do zasady ponownie wykorzystać w każdym celu, w tym do celów komercyjnych.

Reformy poszerzą zakres przepisów. Jeśli uzgodnione przepisy zostaną przyjęte, będą dotyczyć nie tylko instytucji sektora publicznego, lecz także przedsiębiorstw publicznych z sektora transportu i usług użyteczności publicznej. Udostępnianie danych w tych sektorach nie będzie obowiązkowe, o ile nie jest to wymagane na szczeblu krajowym. Udostępniając dane, sektory te będą jednak zmuszone przestrzegać tych samych zasad co instytucje sektora publicznego, w tym zasad dotyczących przejrzystości, niedyskryminacji i wyłączności.

Przepisy mają także obejmować dane z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, w przypadku gdy dane te są już dostępne w publicznych repozytoriach. Konieczne będzie umożliwienie ponownego wykorzystania takich danych na przykład poprzez określenie odnośnych warunków licencjonowania. By wesprzeć dostępność danych badawczych, państwa członkowskie będą musiały ponadto ustanowić krajowe polityki otwartego dostępu.

Proponowane przepisy zachęcają do rozpowszechniania danych dynamicznych, takich jak pochodzące z czujników lub z satelitów dane transportowe lub pogodowe w czasie rzeczywistym. Instytucje publiczne będą musiały udostępniać takie dane za pośrednictwem interfejsów programistycznych (API).

Uzgodniony tekst przewiduje, że po przyjęciu dyrektywy określone zostaną zbiory danych o wysokiej wartości (mające duże znaczenie społeczno-gospodarcze). Te zbiory będą musiały być udostępniane bezpłatnie w całej UE oraz powinny mieć format nadający się do odczytu maszynowego i umożliwiający ich automatyczne przekazywanie przez interfejs programistyczny. W odrębnym akcie wykonawczym Rada ma sporządzić wykaz konkretnych rodzajów danych o wysokiej wartości mający zastosowanie zarówno do instytucji publicznych, jak i do przedsiębiorstw publicznych.

Mówiąc ogólnie, dane sektora publicznego będą tańsze. Będą zwykle dostępne bezpłatnie lub za drobną opłatą. Przepisy biorą jednak pod uwagę fakt, że niektóre instytucje sektora publicznego muszą generować dochód, dlatego w określonych sytuacjach umożliwiają pobieranie niewielkich opłat za dane.

Tekst Rady umacnia też koncepcję otwartych danych, czyli danych mających otwarty format, swobodnie wykorzystywanych i udostępnianych w dowolnym celu. Aby to odzwierciedlić, pojęcie otwartych danych znalazło się również w tytule wniosku.

Po wejściu w życie dyrektywy, państwa członkowskie będą miały 2 lata na przyjęcie odpowiednich krajowych przepisów. Będą mogły przy tym wykroczyć poza standardy minimalne określone w dyrektywie.

Omawiany projekt jest jednym z kluczowych elementów pakietu dotyczącego danych, który Komisja opublikowała w kwietniu 2018 r. w ramach strategii jednolitego rynku cyfrowego. Jest także częścią programu sprawności regulacyjnej (REFIT) ustanowionego przez Komisję.

Dzisiejsze porozumienie osiągnięte przez Komitet Stałych Przedstawicieli zapewnia prezydencji mandat do rozpoczęcia rozmów z Parlamentem Europejskim w celu uzgodnienia ostatecznego tekstu. Parlament nie zajął jeszcze stanowiska w tej sprawie.

• Projekt dyrektywy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (pełny tekst mandatu Rady)
• Jednolity rynek cyfrowy dla Europy (podsumowanie informacyjne)