Αρμενία

Ανατολική Εταιρική Σχέση

Η ΕΕ συνεργάζεται με την Αρμενία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και της ανατολικής περιφερειακής της διάστασης, δηλαδή της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.

Συνολική και ενισχυμένη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αρμενίας

Οι σχέσεις ΕΕ–Αρμενίας βασίζονται σε μια συνολική και ενισχυμένη συμφωνία εταιρικής σχέσης (CEPA), η οποία υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2017, στο περιθώριο της 5ης συνόδου κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.

Τέθηκε πλήρως σε ισχύ τον Μάρτιο του 2021, μετά την επικύρωσή της από τη Δημοκρατία της Αρμενίας, όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η συμφωνία παρέχει ένα πλαίσιο ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αρμενία να συνεχίσουν να συνεργάζονται προς όφελος των Αρμενίων.

Μέσω της συμφωνίας, η Αρμενία έχει δεσμευτεί να επιδιώξει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων με βάση τη δημοκρατία, τη διαφάνεια και το κράτος δικαίου —ιδίως την καταπολέμηση της διαφθοράς, τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την ενίσχυση της λογοδοσίας του έναντι των πολιτών, καθώς και τη διασφάλιση ίσων οικονομικών, εργασιακών και κοινωνικών ευκαιριών για όλους.

Η συμφωνία κατέστησε επίσης δυνατή την ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον και το εμπόριο.

Τον Δεκέμβριο του 2025 η ΕΕ και η Αρμενία ενέκριναν νέο στρατηγικό θεματολόγιο για την εταιρική σχέση ΕΕ-Αρμενίας, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα προόδου για την εμβάθυνση της πολιτικής, οικονομικής και τομεακής συνεργασίας μεταξύ των δύο εταίρων.

Συμβούλιο εταιρικής σχέσης

Το συμβούλιο εταιρικής σχέσης είναι το ανώτατο επίσημο όργανο που συστάθηκε με τη συνολική και ενισχυμένη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αρμενίας και εποπτεύει την εφαρμογή της συμφωνίας.

Το έκτο συμβούλιο εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αρμενίας πραγματοποιήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2025. Το Συμβούλιο εξέτασε την εφαρμογή της συνολικής και ενισχυμένης συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αρμενίας και συζήτησε για τον διμερή πολιτικό διάλογο, που καλύπτει τις μεταρρυθμίσεις, τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Διάλογος για τις θεωρήσεις

Η συμφωνία ΕΕ–Αρμενίας για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2014. Η συμφωνία αυτή μειώνει τα τέλη θεώρησης για τους Αρμένιους πολίτες και εξαιρεί ορισμένες κατηγορίες αιτούντων από την καταβολή τελών θεώρησης.

Τον Σεπτέμβριο του 2024 η ΕΕ ξεκίνησε διάλογο για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων με την Αρμενία, ώστε να στηρίξει την Αρμενία στην επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου της για καθεστώς ταξιδίων χωρίς θεώρηση στην ΕΕ.

Συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της Αρμενίας σχετικά με την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)

Διάσκεψη κορυφής ΕΕ–Αρμενίας

Στις 5 Μαΐου 2026 η ΕΕ και η Αρμενία πραγματοποίησαν την πρώτη τους διάσκεψη κορυφής. Η διάσκεψη κορυφής αποτέλεσε σημαντική ευκαιρία για περαιτέρω ενίσχυση των διμερών σχέσεων, ιδίως όσον αφορά τη συνδεσιμότητα, την ενέργεια, τις μεταφορές και την ψηφιακή συνεργασία.

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες συζήτησαν επίσης για τις τρέχουσες παγκόσμιες προκλήσεις, όπως τις τελευταίες εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, και τον αντίκτυπο της συνεχιζόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή. Στο τέλος της διάσκεψης κορυφής, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες εξέδωσαν κοινή δήλωση.

Διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν

Στήριξη της ειρήνης

Η ΕΕ υποστηρίζει πλήρως την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, με βάση την αμοιβαία αναγνώριση της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του απαραβίαστου των συνόρων εκατέρωθεν, σε ευθυγράμμιση με τη διακήρυξη της Άλμα-Ατά του 1991.

Η ΕΕ συνεργάζεται επί χρόνια με τα δύο αυτά κράτη και με διεθνείς εταίρους προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες για διαρκή ειρήνη, με προσωπική ενασχόληση των διαδοχικών Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και μέσω των συνεχιζόμενων προσπαθειών του Ύπατου Εκπροσώπου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και του Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ για τον Νότιο Καύκασο και την κρίση στη Γεωργία.

Τον Αύγουστο του 2025 η ΕΕ χαιρέτισε τη μονογράφηση της ειρηνευτικής συνθήκης Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και την υπογραφή πολιτικής δήλωσης. Η συμφωνία αυτή μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν αποτελεί σημαντική πρόοδο προς τη λήξη συγκρούσεων που έχουν διαρκέσει δεκαετίες.

Η ΕΕ είναι έτοιμη να επενδύσει στη συνδεσιμότητα και στο πλήρες άνοιγμα της περιοχής, ώστε να ωφεληθούν πρωτίστως οι διχασμένοι από τις συνέπειες των συγκρούσεων λαοί και να έρθει η περιοχή πιο κοντά στη βιώσιμη ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία.

Μη στρατιωτικές αποστολές στην Αρμενία

Η ΕΕ έχει συστήσει δύο μη στρατιωτικές αποστολές στην Αρμενία στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ):

Μη στρατιωτική αποστολή στην Αρμενία (EUMA)
Αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στην Αρμενία (EUPM Armenia)

Μη στρατιωτική αποστολή στην Αρμενία (EUMA)

Στις 23 Ιανουαρίου 2023 το Συμβούλιο συμφώνησε να συστήσει τη μη στρατιωτική αποστολή στην Αρμενία (EUMA). Στόχος της αποστολής είναι να συμβάλει:

στη σταθερότητα στις παραμεθόριες περιοχές της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν
στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης επί τόπου

Η EUMA αναπτύχθηκε κατόπιν της απόφασης του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 2022, να τοποθετηθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων κατά μήκος της αρμενικής πλευράς των διεθνών συνόρων με το Αζερμπαϊτζάν με στόχο την παρακολούθηση, την ανάλυση και την υποβολή εκθέσεων για την κατάσταση στην περιοχή.

Η εντολή της αποστολής θα παραμείνει ενεργή έως τον Φεβρουάριο του 2027.

Αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στην Αρμενία (EUPM Armenia)

Το Συμβούλιο συμφώνησε να συστήσει την αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στην Αρμενία (EUPM Armenia) στις 21 Απριλίου 2026. Η αποστολή, η οποία δρομολογήθηκε στις 13 Ιουλίου 2026, στηρίζει την Αρμενία στην αντιμετώπιση υβριδικών προκλήσεων, όπως:

κυβερνοαπειλές
χειραγώγηση των πληροφοριών και παρεμβάσεις από το εξωτερικό (FIMI)
παράνομες χρηματοοικονομικές ροές

Η EUPM Armenia συστάθηκε κατόπιν αιτήματος της αρμενικής κυβέρνησης και αποτυπώνει τη σταθερή δέσμευση της ΕΕ να στηρίζει την ανθεκτικότητα και τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας.

Η αποστολή θα έχει αρχική εντολή δύο ετών.

Αρμενία: Αποστολή εταιρικής σχέσης εγκαινιάζει η ΕΕ για στήριξη της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στις εξελισσόμενες υβριδικές απειλές (δελτίο Τύπου, 13 Ιουλίου 2026)

Χρηματοδοτική συνδρομή

Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός βοήθειας προς την Αρμενία, έχοντας παράσχει σημαντική βοήθεια από τότε που η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της.

Η ΕΕ παρέχει επίσης τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια για να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή της συνολικής και ενισχυμένης συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αρμενίας.

Σχέδιο ανθεκτικότητας και ανάπτυξης

Τον Απρίλιο του 2024 η ΕΕ ανακοίνωσε σχέδιο ανθεκτικότητας και ανάπτυξης για την Αρμενία με σκοπό την υποστήριξη του νέου θεματολογίου εταιρικής σχέσης. Στόχος είναι να ενισχυθεί το πρόγραμμα κοινωνικοοικονομικών μεταρρυθμίσεων της Αρμενίας και να προωθηθεί η περιφερειακή συνδεσιμότητα.

Το σχέδιο προβλέπει συνολικό ποσό 270 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2024-2027 και έχει ως στόχο τη μόχλευση επενδύσεων στη συνδεσιμότητα, την ανθεκτικότητα και την επιχειρηματική ανάπτυξη.

Το σχέδιο ανθεκτικότητας και ανάπτυξης θα επικεντρωθεί στις ακόλουθες προτεραιότητες:

ανθεκτική αρμενική κοινωνία
επενδύσεις στη συνδεσιμότητα και τις επιχειρήσεις
προσέγγιση της Αρμενίας στην Ευρώπη

Σχέδιο ανθεκτικότητας και ανάπτυξης για την Αρμενία (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης)

Επενδύσεις

Η ΕΕ στηρίζει την Αρμενία με επενδύσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της ζωής των Αρμενίων και στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Οι επενδύσεις της ΕΕ χρηματοδοτούν, για παράδειγμα:

μια βιώσιμη, καινοτόμο και ανταγωνιστική οικονομία (μέσω άμεσης στήριξης προς 30.000 ΜμΕ)
τη συνδεσιμότητα, την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και τον διάδρομο Βορρά-Νότου
τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την καινοτομία, την επιστήμη και την τεχνολογία
την ενεργειακή απόδοση και τα πράσινα λεωφορεία
την ανθεκτικότητα στις νότιες περιφέρειες

Στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway, οι επενδύσεις της ΕΕ στην Αρμενία αναμένεται να ανέλθουν σε 2,5 δισ. ευρώ, προωθώντας την ανάπτυξη και τη συνδεσιμότητα χωρίς αποκλεισμούς.

Μεταρρυθμίσεις και κοινωνία

Η ΕΕ στηρίζει την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και τις σχετικές μεταρρυθμίσεις στην Αρμενία μέσω του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας.

Μέσω των κονδυλίων της, η ΕΕ στηρίζει τις μεταρρυθμίσεις δημοκρατικής διακυβέρνησης στην Αρμενία, το κράτος δικαίου και την προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Στηρίζει τις μεταρρυθμίσεις στον δικαστικό τομέα, προάγει την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος και συμβάλλει στη βελτίωση των υποδομών.

Η ΕΕ στηρίζει πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών που προωθούν μεταρρυθμίσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της κυβερνητικής αυθαιρεσίας στην Αρμενία.

Η ΕΕ χρηματοδοτεί επίσης τη βελτίωση των συστημάτων ανταλλαγής και διαμετακόμισης ενέργειας μεταξύ της Αρμενίας και της Γεωργίας, εν μέρει συνδέοντας την Αρμενία με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

Εμπόριο

Η ΕΕ ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αρμενίας το 2024, αντιπροσωπεύοντας το 7,5% των συνολικών εμπορικών συναλλαγών της Αρμενίας, το 4,7% των εξαγωγών της Αρμενίας και το 9,7% των εισαγωγών της Αρμενίας.

Η Αρμενία εξάγει κυρίως μεταποιημένα αγαθά και εξορυκτικά προϊόντα στην ΕΕ.

Η ΕΕ παρέχει στις αρμενικές εταιρείες χρηματοδότηση, κατάρτιση και στήριξη των εξαγωγών για νέες αγορές μέσω της πρωτοβουλίας EU4Business. Από το 2009 έχουν διατεθεί περισσότερα από 473 εκατ. ευρώ σε εταιρείες, έχουν λάβει στήριξη 25.000 επιχειρήσεις και έχουν δημιουργηθεί 900 νέες θέσεις εργασίας.

Εμπορικές σχέσεις ΕΕ–Αρμενίας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Ανθρωπιστική βοήθεια

Ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής επιχείρησης του Αζερμπαϊτζάν τον Σεπτέμβριο του 2023 στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, περισσότεροι από 121.000 Αρμένιοι του Καραμπάχ έχουν καταφύγει στην Αρμενία.

Η διένεξη μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν έχει προκαλέσει κρίση εκτοπισμού πληθυσμών στην περιοχή, με αποτέλεσμα χιλιάδες άνθρωποι να χρειάζονται βασική στήριξη, όπως στέγαση, επισιτιστική βοήθεια και πρόσβαση στην υγεία.

Η ΕΕ εξακολουθεί να παρέχει ανθρωπιστική στήριξη σε όσους έχουν εκτοπιστεί από το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Από το 2020, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαθέσει 40,4 εκατ. ευρώ σε ανθρωπιστική βοήθεια για την παροχή στήριξης έκτακτης ανάγκης στους πληγέντες.

Η ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ περιλαμβάνει τρόφιμα, είδη υγιεινής και οικιακά είδη, χρηματική βοήθεια για διάφορους σκοπούς, στέγη, εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, υγειονομική και ψυχοκοινωνική στήριξη και ιατρικό εξοπλισμό.

Οι δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ στηρίζουν την παροχή βοήθειας για ταχεία ανάκαμψη, ώστε τα άτομα που έχουν πληγεί από τις συγκρούσεις να μπορέσουν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους, μέσω της παροχής επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και την ελάφρυνση του υπερβολικού φόρτου για τις εθνικές δομές κοινωνικής προστασίας ώστε να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των πλέον ευάλωτων ατόμων.

Η ανθρωπιστική χρηματοδότηση της ΕΕ παρέχεται σύμφωνα με τις ανθρωπιστικές αξίες του ανθρωπισμού, της ουδετερότητας, της αµεροληψίας και της ανεξαρτησίας.

Ανθρωπιστική βοήθεια: Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Στήριξη προς τις αρμενικές ένοπλες δυνάμεις

Το διάστημα 2024-2026, η ΕΕ διέθεσε 30 εκατ. ευρώ μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη προς στήριξη των ενόπλων δυνάμεων της Αρμενίας.

Στόχος του συγκεκριμένου μέτρου συνδρομής είναι η ενίσχυση των υλικοτεχνικών ικανοτήτων των αρμενικών ενόπλων δυνάμεων και η συμβολή στη βελτίωση της προστασίας των αμάχων σε κρίσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Το μέτρο συνδρομής αποσκοπεί επίσης στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Αρμενίας και στην επιτάχυνση της διαλειτουργικότητας των ενόπλων δυνάμεών της σε περίπτωση ενδεχόμενης μελλοντικής συμμετοχής της χώρας σε διεθνείς στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αναπτύσσει η ΕΕ.

Δείτε επίσης

Ανατολική Εταιρική Σχέση

Αζερμπαϊτζάν

Γεωργία