Skip to content

Armenia

Stosunki między UE a Armenią opierają się na obowiązującej od 2021 r. kompleksowej i wzmocnionej umowie o partnerstwie. UE jest jednym z kluczowych partnerów w realizacji programu reform Armenii. Jest też głównym darczyńcą tego kraju.

Partnerstwo Wschodnie

UE współpracuje z Armenią w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa i jej wschodniego wymiaru regionalnego, tj. Partnerstwa Wschodniego.

Kompleksowa i wzmocniona umowa o partnerstwie pomiędzy UE a Armenią

Stosunki między UE a Armenią opierają się na kompleksowej i wzmocnionej umowie o partnerstwie, podpisanej w listopadzie 2017 r. przy okazji 5. szczytu Partnerstwa Wschodniego.

Umowa w pełni weszła w życie w marcu 2021 r., po ratyfikacji przez Armenię, wszystkie państwa członkowskie UE i Parlament Europejski.

Umowa zapewnia Unii Europejskiej i Armenii ramy dalszej współpracy z korzyścią dla obywateli Armenii.

Poprzez umowę Armenia zobowiązała się do realizacji kompleksowego programu reform opartego na demokracji, przejrzystości i praworządności. Ma zwłaszcza walczyć z korupcją, reformować wymiar sprawiedliwości i zwiększać jego rozliczalność wobec obywateli oraz zapewnić wszystkim równe szanse gospodarcze, społeczne i zatrudnieniowe.

Umowa umożliwiła również ściślejszą współpracę w sektorach takich jak energetyka, transport, środowisko i handel.

W grudniu 2025 r. UE i Armenia przyjęły nowy program strategiczny na rzecz partnerstwa UE–Armenia. To istotny krok w kierunku pogłębienia wzajemnej współpracy politycznej, gospodarczej i sektorowej.

Rada Partnerstwa

Najwyższą oficjalną instytucją ustanowioną w ramach umowy o partnerstwie jest Rada Partnerstwa, która nadzoruje jej realizację.

2 grudnia 2025 r. Rada Partnerstwa UE–Armenia zebrała się po raz szósty. Rada przyjrzała się wdrażaniu umowy o partnerstwie oraz omówiła dwustronny dialog polityczny obejmujący reformy, demokrację, praworządność i prawa człowieka.

Dialog wizowy

Umowa o ułatwieniach wizowych między UE a Armenią weszła w życie w styczniu 2014 r. Obniża ona opłaty wizowe dla obywateli Armenii i znosi je w przypadku niektórych kategorii osób.

We wrześniu 2024 r. UE rozpoczęła dialog z Armenią w sprawie liberalizacji wizowej, aby pomóc jej w realizacji długoterminowego celu, ktrym jest wprowadzenie systemu bezwizowego z UE.

Szczyt UE–Armenia

5 maja 2026 r. odbył się pierwszy szczyt UE–Armenia. Szczyt był doskonałą okazją do zacieśnienia stosunków dwustronnych, zwłaszcza w dziedzinie konektywności, energii, transportu i współpracy cyfrowej.

Przywódcy rozmawiali też o bieżących wyzwaniach globalnych, takich jak ostatnie wydarzenia w regionie, w tym w Ukrainie, oraz o skutkach trwającego kryzysu na Bliskim Wschodzie. Na zakończenie szczytu przywódcy przyjęli wspólną deklarację.

Proces normalizacji stosunków między Armenią a Azerbejdżanem

Wsparcie na rzecz pokoju

UE w pełni popiera normalizację stosunków między Armenią a Azerbejdżanem, opartą na wzajemnym uznawaniu suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności granic, zgodnie z deklaracją z Ałmatów z 1991 r.

Aby stworzyć warunki do trwałego pokoju, UE od lat współpracuje z obiema stronami i z partnerami międzynarodowymi, przy osobistym zaangażowaniu kolejnych przewodniczących Rady Europejskiej oraz stałych wysiłkach wysokiego przedstawiciela do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz specjalnego przedstawiciela UE w Regionie Kaukazu Południowego i ds. Kryzysu w Gruzji.

W sierpniu 2025 r. UE z zadowoleniem przyjęła parafowanie traktatu pokojowego między Armenią a Azerbejdżanem i podpisanie deklaracji politycznej. Porozumienie między Armenią a Azerbejdżanem stanowi przełom na drodze do zakończenia wieloletniego konfliktu.

UE jest gotowa inwestować w łączność regionalną i pełne otwarcie, przede wszystkim z korzyścią dla lokalnych społeczności, które od lat podzielone są przez konflikt, oraz po to, by pomóc regionowi w osiągnięciu trwałego pokoju, stabilności i dobrobytu.

Misje cywilne w Armenii

UE ustanowiła dwie misje cywilne w Armenii w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO):

  • misję cywilną w Armenii (EUMA)
  • misję partnerską w Armenii (EUPM Armenia).

Misja cywilna w Armenii (EUMA)

23 stycznia 2023 r. Rada zdecydowała o ustanowieniu misji cywilnej w Armenii (EUMA). Misja pomaga:

  • stabilizować obszary przygraniczne Armenii i Azerbejdżanu
  • budować zaufanie w terenie.

Misja powstała w wyniku decyzji Rady z 17 października 2022 r. o rozmieszczeniu zespołu unijnych obserwatorów po armeńskiej stronie granicy międzynarodowej z Azerbejdżanem, by monitorować sytuację w regionie oraz sporządzać analizy i sprawozdania.

Mandat misji obowiązuje do lutego 2027 r.

Misja partnerska w Armenii (EUPM Armenia)

21 kwietnia 2026 r. Rada zdecydowała o ustanowieniu unijnej partnerskiej misji w Armenii (EUPM Armenia). Misja wesprze działania tego kraju na rzecz:

  • odporności demokratycznej
  • umiejętności reagowania na kryzysy.

Misja wspomoże Armenię w obliczu złożonych zagrożeń, takich jak manipulowanie informacjami z zewnątrz, cyberataki i nielegalne przepływy finansowe. Jej mandat obowiązuje na razie przez dwa lata.

Pomoc finansowa

UE jest głównym darczyńcą Armenii i od momentu uzyskania niepodległości przez ten kraj udzieliła mu znacznej pomocy.

UE świadczy również pomoc techniczną i finansową, aby zapewnić skuteczne wdrażanie kompleksowej i wzmocnionej umowy o partnerstwie między UE a Armenią.

Plan odporności i wzrostu gospodarczego

W kwietniu 2024 r. UE ogłosiła plan odporności i wzrostu dla Armenii, który stanowi podstawę nowego programu partnerstwa. Celem jest wzmocnienie programu reform społeczno-gospodarczych Armenii i promowanie łączności regionalnej.

Budżet planu na lata 2024–2027 wynosi 270 mln euro. Plan ma pobudzić inwestycje w łączność, odporność i rozwój działalności gospodarczej.

Plan odporności i wzrostu gospodarczego skupi się na następujących priorytetach:

  • odporne społeczeństwo armeńskie
  • inwestowanie w łączność i przedsiębiorstwa
  • zbliżenie Armenii do Europy.

Inwestycje

UE wspiera Armenię za pomocą inwestycji mających poprawić jakość życia jej obywateli oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy. Inwestycje UE służą finansowaniu na przykład:

  • zrównoważonej, innowacyjnej i konkurencyjnej gospodarki (poprzez bezpośrednie wsparcie dla 30 000 MŚP)
  • łączności, rozwoju społeczno-gospodarczego i korytarza północ–południe
  • transformacji cyfrowej, innowacji, nauki i technologii
  • efektywności energetycznej i zielonych autobusów
  • odporności w regionach południowych.

Oczekuje się, że w ramach strategii Global Gateway inwestycje UE w Armenii wyniosą 2,5 mld euro, co będzie sprzyjać inkluzywnemu wzrostowi i łączności.

Reformy i społeczeństwo

UE wspiera rozwój społeczno-gospodarczy i reformy w Armenii za pomocą Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej.

Poprzez swoje fundusze UE wspiera reformowanie demokratycznych rządów w Armenii, praworządność oraz propagowanie i ochronę praw człowieka i podstawowych wolności. Zapewnia wsparcie reform w dziedzinie sądownictwa, promuje niezależność wymiaru sprawiedliwości i pomaga ulepszać infrastrukturę.

UE wspiera inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego, które służą promowaniu reform antykorupcyjnych i bacznemu obserwowaniu działań armeńskiego rządu.

UE finansuje również lepszą wymianę i tranzyt energii między Armenią a Gruzją, częściowo poprzez połączenie Armenii z unijną siecią energetyczną.

Handel

W 2024 r. UE była czwartym co do wielkości partnerem handlowym Armenii odpowiadającym za 7,5% jej całkowitego handlu towarami, 4,7% eksportu i 9,7% importu.

Armenia eksportuje do UE przede wszystkim towary przemysłowe i produkty górnicze.

UE zapewnia armeńskim przedsiębiorstwom finansowanie, szkolenia i wsparcie eksportowe dla nowych rynków w ramach inicjatywy EU4Business. Od 2009 r. przedsiębiorstwom przyznano ponad 473 mln euro. Wsparcie otrzymało 25 000 firm i utworzono 900 nowych miejsc pracy.

Pomoc humanitarna

W następstwie operacji wojskowej przeprowadzonej przez Azerbejdżan we wrześniu 2023 r. w Górskim Karabachu ponad 100 000 Ormian z tego regionu uciekło do Armenii.

Konflikt między Armenią a Azerbejdżanem doprowadził do kryzysu przesiedleńczego w regionie. Tysiące ludzi potrzebowały podstawowego wsparcia, takiego jak schronienie, pomoc żywnościowa i dostęp do opieki zdrowotnej.

UE nadal udziela pomocy humanitarnej przesiedleńcom z Górskiego Karabachu. Od 2020 r. przeznaczyła ponad 40,4 mln euro na pomoc humanitarną, aby zapewnić poszkodowanym wsparcie nadzwyczajne.

Pomoc humanitarna UE obejmuje żywność, higienę i artykuły gospodarstwa domowego, wielofunkcyjną pomoc pieniężną, schronienie, edukację w sytuacjach nadzwyczajnych, wsparcie zdrowotne i psychospołeczne oraz sprzęt medyczny.

Unijne operacje pomocy humanitarnej wspierają pierwszy etap odbudowy. Chodzi o to, by osoby dotknięte konfliktem mogły znów godnie żyć (służą temu szkolenia zawodowe) i by wesprzeć przeciążony krajowy system społeczny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji.

Unia finansuje pomoc humanitarną zgodnie z podstawowymi zasadami humanitaryzmu, neutralności, bezstronności i niezależności.

Wsparcie dla sił zbrojnych Armenii

W latach 2024–2026 UE przeznaczyła za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju 30 mln euro na wsparcie armeńskich sił zbrojnych.

Pomoc ta ma wzmocnić zdolności logistyczne armeńskich sił zbrojnych oraz przyczynić się do lepszej ochrony ludności cywilnej w czasie kryzysów i sytuacji nadzwyczajnych.

Ma również zwiększyć odporność Armenii i przyspieszyć interoperacyjność jej sił zbrojnych na wypadek ewentualnego przyszłego udziału tego kraju w międzynarodowych misjach i operacjach wojskowych, w tym misjach i operacjach UE.

Więcej

Partnerstwo Wschodnie

Partnerstwo Wschodnie

Azerbejdżan

Azerbejdżan

Gruzja

Gruzja

Tematy

Ostatnia aktualizacja: 5 maja 2026