Αζερμπαϊτζάν
Οι σχέσεις της ΕΕ με το Αζερμπαϊτζάν βασίζονται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν που ισχύει από το 1999. Η ΕΕ είναι ο κύριος επενδυτής στο Αζερμπαϊτζάν και ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του.
Ανατολική Εταιρική Σχέση
Η ΕΕ συνεργάζεται με το Αζερμπαϊτζάν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και της ανατολικής περιφερειακής της διάστασης, δηλαδή της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.
Συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας
Οι σχέσεις της ΕΕ με το Αζερμπαϊτζάν βασίζονται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν που ισχύει από το 1999.
Στις 14 Νοεμβρίου 2016 το Συμβούλιο ενέκρινε εντολή διαπραγμάτευσης αναβαθμισμένης συμφωνίας-πλαισίου με το Αζερμπαϊτζάν. Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν στις 7 Φεβρουαρίου 2017.
Η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του Αζερμπαϊτζάν καθοδηγείται επίσης από τις κοινές προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης που ισχύουν από το 2018. Οι προτεραιότητες αυτές αντικατοπτρίζουν τις αξίες και τις αρχές της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και περιλαμβάνουν:
- ενίσχυση των θεσμών και της χρηστής διακυβέρνησης
- οικονομική ανάπτυξη και ευκαιρίες σε επίπεδο αγορών
- συνδεσιμότητα, ενεργειακή απόδοση, περιβαλλοντική και κλιματική δράση
- κινητικότητα και επαφές μεταξύ των λαών
- Συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)
- Ανατολική Εταιρική Σχέση
- H ΕΕ θα αρχίσει διαπραγματεύσεις για νέα συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν (δελτίο Τύπου, 14 Νοεμβρίου 2016)
Συμβούλιο συνεργασίας
Το Συμβούλιο Συνεργασίας είναι το ανώτατο επίσημο όργανο που συστάθηκε με τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν και εποπτεύει την εφαρμογή της συμφωνίας.
Στις 19 Ιουλίου 2022 πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες η 18η σύνοδος του Συμβουλίου Συνεργασίας ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν. Στόχος της συνόδου ήταν να επανεξεταστεί η συνολική κατάσταση των σχέσεων ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν και να συζητηθούν θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος με σκοπό μελλοντική συνεργασία.
Απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων
Η συμφωνία ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων τέθηκε σε ισχύ το 2014, καθιστώντας ευκολότερη και φθηνότερη για τους πολίτες του Αζερμπαϊτζάν, και ιδίως για τους συχνούς ταξιδιώτες, την απόκτηση θεωρήσεων βραχείας διάρκειας που τους επιτρέπουν να ταξιδεύουν στις περισσότερες χώρες της ΕΕ.
Διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν
Στήριξη της ειρήνης
Η ΕΕ υποστηρίζει πλήρως την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, με βάση την αμοιβαία αναγνώριση της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του απαραβίαστου των συνόρων εκατέρωθεν, σε ευθυγράμμιση με τη διακήρυξη της Αλμάτυ του 1991.
Η ΕΕ συνεργάζεται επί χρόνια με τα δύο αυτά κράτη και με διεθνείς εταίρους προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες για διαρκή ειρήνη, με προσωπική ενασχόληση των εκ περιτροπής Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και μέσω των συνεχιζόμενων προσπαθειών του Ύπατου Εκπροσώπου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και του Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ για τον Νότιο Καύκασο και την κρίση στη Γεωργία.
Τον Αύγουστο του 2025 η ΕΕ χαιρέτισε τη μονογράφηση της ειρηνευτικής συνθήκης Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και την υπογραφή πολιτικής δήλωσης. Η συμφωνία αυτή μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν αποτελεί σημαντική πρόοδο προς τη λήξη συγκρούσεων που έχουν διαρκέσει δεκαετίες.
Η ΕΕ είναι έτοιμη να επενδύσει στη συνδεσιμότητα και στο πλήρες άνοιγμα της περιοχής, ώστε να ωφεληθούν πρωτίστως οι διχασμένοι από τις συνέπειες των συγκρούσεων λαοί και να έρθει η περιοχή πιο κοντά στη βιώσιμη ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία.
- Κοινή δήλωση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ. Costa και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. von der Leyen σχετικά με τη μονογράφηση της ειρηνευτικής συνθήκης Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και σχετικά με τη δήλωση του Προέδρου κ. Aliyev και του Πρωθυπουργού κ. Pashinyan στην Ουάσινγκτον (δελτίο Τύπου, 8 Αυγούστου 2025)
- Αρμενία/Αζερμπαϊτζάν: Δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μονογράφηση της ειρηνευτικής συνθήκης Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν (δελτίο Τύπου, 8 Αυγούστου 2025)
- Ειδικός εντεταλμένος της ΕΕ για τον Νότιο Καύκασο (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης)
Μη στρατιωτική αποστολή
Στις 23 Ιανουαρίου 2023 το Συμβούλιο συμφώνησε να συστήσει μη στρατιωτική αποστολή στην Αρμενία (EUMA) στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ).
Στόχος της αποστολής είναι να συμβάλει:
- στη σταθερότητα στις παραμεθόριες περιοχές της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν
- στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης επί τόπου
Η EUMA αναπτύχθηκε κατόπιν της απόφασης του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 2022, να τοποθετηθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων κατά μήκος της αρμενικής πλευράς των διεθνών συνόρων με το Αζερμπαϊτζάν με στόχο την παρακολούθηση, την ανάλυση και την υποβολή εκθέσεων για την κατάσταση στην περιοχή.
Η εντολή της αποστολής ισχύει έως τον Φεβρουάριο του 2027.
Στήριξη της ΕΕ προς το Αζερμπαϊτζάν
Επενδύσεις
Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής του Αζερμπαϊτζάν, τόσο στον πετρελαϊκό όσο και στον μη πετρελαϊκό τομέα.
Η ΕΕ στηρίζει το Αζερμπαϊτζάν με επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής διαφοροποίησης της χώρας και την επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Οι επενδύσεις της ΕΕ χρηματοδοτούν, για παράδειγμα:
- τον λιμένα του Μπακού ως βιώσιμο κόμβο για την κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών
- την ψηφιοποίηση των διαδρόμων μεταφορών στο Αζερμπαϊτζάν
- την ανταγωνιστικότητα 25.000 νεοφυών επιχειρήσεων και ΜμΕ
- την αγροτική ανάπτυξη και την οικονομική ανάπτυξη
- βιώσιμες υποδομές και λύσεις για εξυπνότερες και πιο πράσινες πόλεις
Η ΕΕ είναι επίσης ο κύριος χορηγός του Αζερμπαϊτζάν σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης στο Αζερμπαϊτζάν, παρέχοντας ζωτικής σημασίας στήριξη προκειμένου να μειωθούν οι κίνδυνοι και να σωθούν ανθρώπινες ζωές.
Μεταρρυθμίσεις και κοινωνία
Η ΕΕ στηρίζει την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και τις σχετικές μεταρρυθμίσεις στο Αζερμπαϊτζάν μέσω του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (NDICI).
Η μεταρρύθμιση του τομέα της δικαιοσύνης αποτελεί μία από τις προτεραιότητες της βοήθειας που παρέχει η ΕΕ στο Αζερμπαϊτζάν. Η ΕΕ στηρίζει συγκεκριμένα την εναλλακτική επίλυση διαφορών, συμβάλλει στην καταπολέμηση της διαφθοράς και παρέχει νομική συνδρομή και καλύτερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
Το Αζερμπαϊτζάν είναι ένας από τους κύριους δικαιούχους του μέσου αδελφοποίησης, το οποίο προσφέρει κατάρτιση μεταξύ ομοτίμων και ανταλλαγές με τις δημόσιες διοικήσεις των κρατών μελών της ΕΕ.
Η ΕΕ είναι ο κορυφαίος υποστηρικτής της κοινωνίας των πολιτών στο Αζερμπαϊτζάν, προωθώντας τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, της έκφρασης και του συνέρχεσθαι.
Εμπόριο
Το 2024 η ΕΕ ήταν ο κύριος εμπορικός εταίρος του Αζερμπαϊτζάν, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 41,2% του συνολικού εμπορίου αγαθών της χώρας, και η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά του Αζερμπαϊτζάν, με μερίδιο 63,3% στις εξαγωγές του και μερίδιο 13,2% στις εισαγωγές του.
Στις εξαγωγές της ΕΕ προς το Αζερμπαϊτζάν κυριαρχούν τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός μεταφορών. Άλλες εξαγωγές της ΕΕ προς το Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνουν κυρίως χημικά και συναφή προϊόντα, καθώς και μεταποιημένα αγαθά και είδη.
Ενεργειακοί εταίροι
Το Αζερμπαϊτζάν είναι στρατηγικός ενεργειακός εταίρος της ΕΕ, καλύπτοντας σήμερα περίπου το 5% της ζήτησης αερίου της ΕΕ. Ο νότιος διάδρομος μεταφοράς φυσικού αερίου αποτελεί στρατηγική πρωτοβουλία για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Κασπία Θάλασσα στις ευρωπαϊκές αγορές και αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού στην Ευρώπη.
Το 2019 το Αζερμπαϊτζάν προσχώρησε στην Εταιρική Σχέση Ανατολικής Ευρώπης για την ενεργειακή απόδοση και το περιβάλλον (E5P). Η ΕΕ έχει παράσχει περαιτέρω στήριξη στον τομέα της ενέργειας, περιλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης, μέσω της πρωτοβουλίας EU4Energy.
Τον Μάρτιο του 2024 η ΕΕ διευκόλυνε επίσης τη σύναψη μνημονίου συνεννόησης περί συνεργασίας στον τομέα της αιολικής ενέργειας μεταξύ του οργανισμού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν και της ευρωπαϊκής ένωσης βιομηχανιών WindEurope.
Βλ. επίσης
Τελευταία ενημέρωση: 13 Αυγούστου 2025