Armenië
De Brede en Versterkte Partnerschapsovereenkomst EU-Armenië van 2021 vormt de basis voor de betrekkingen tussen de EU en Armenië. De EU is een belangrijke partner voor de hervormingsagenda van Armenië en de grootste donor van het land.
Oostelijk Partnerschap
De EU werkt met Armenië samen in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid en de oostelijke regionale dimensie daarvan, het Oostelijk Partnerschap.
Brede en Versterkte Partnerschapsovereenkomst EU-Armenië
De basis voor de betrekkingen tussen de EU en Armenië is de Brede en Versterkte Partnerschapsovereenkomst, die in november 2017 werd ondertekend in de marge van de vijfde top van het Oostelijk Partnerschap.
De overeenkomst is in maart 2021 volledig in werking getreden, na ratificatie door Armenië, alle EU-lidstaten en het Europees Parlement.
De overeenkomst vormt het kader voor de samenwerking tussen de Europese Unie en Armenië ten behoeve van de Armeense burgers.
Met de overeenkomst heeft Armenië zich ertoe verbonden een brede hervormingsagenda na te streven die gebaseerd is op democratie, transparantie en de rechtsstaat. Het accent ligt op de bestrijding van corruptie, de hervorming van de rechterlijke macht, de vergroting van de verantwoordingsplicht ten aanzien van de burgers, en het waarborgen van gelijke economische, werkgelegenheids- en sociale kansen voor iedereen.
De overeenkomst heeft ook de weg vrijgemaakt voor nauwere samenwerking in sectoren als energie, vervoer, milieu en handel.
In december 2025 namen de EU en Armenië een nieuwe strategische agenda voor het partnerschap tussen de EU en Armenië aan. Daarmee zetten de 2 partners een belangrijke stap vooruit in de verdieping van hun politieke, economische en sectorale samenwerking.
- Brede en Versterkte Partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Armenië (Publicatieblad van de EU)
- EU en Armenië nemen nieuwe strategische agenda aan om partnerschap te verdiepen (Europese Commissie)
- Oostelijk Partnerschap
Partnerschapsraad
De Partnerschapsraad is de hoogste officiële instelling onder de Brede en Versterkte Partnerschapsovereenkomst EU‑Armenië en ziet toe op de uitvoering ervan.
De zesde Partnerschapsraad vond op 2 december 2025 plaats. De Raad heeft de uitvoering van de partnerschapsovereenkomst geëvalueerd en besprak de bilaterale politieke dialoog over hervormingen, de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten.
Visumdialoog
De visumversoepelingsovereenkomst tussen de EU en Armenië trad in januari 2014 in werking. Ze verlaagt de visumkosten voor Armeense burgers en voorziet in een vrijstelling voor bepaalde categorieën aanvragers.
In september 2024 startte de EU met Armenië een dialoog over visumliberalisering om op lange termijn visumvrij reizen naar de EU mogelijk te maken.
Top EU-Armenië
Op 5 mei 2026 hielden de EU en Armenië hun allereerste gezamenlijke top. De top was een uitgesproken gelegenheid om de bilaterale betrekkingen verder te versterken, met name op het gebied van connectiviteit, energie, vervoer en digitale samenwerking.
De leiders bogen zich ook over de huidige mondiale uitdagingen, zoals de jongste ontwikkelingen in de ruimere regio, waaronder Oekraïne, en de gevolgen van de aanhoudende crisis in het Midden-Oosten. Aan het eind van de top werd een gezamenlijke verklaring aangenomen.
Normalisatieproces tussen Armenië en Azerbeidzjan
Steun voor vrede
De EU schaart zich volledig achter de normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan op basis van de wederzijdse erkenning van elkaars soevereiniteit, territoriale integriteit en onschendbaarheid van de grenzen, in overeenstemming met de Verklaring van Alma-Ata van 1991.
De EU werkt al jaren samen met beide partijen en met internationale partners om de voorwaarden te scheppen voor duurzame vrede, met de persoonlijke betrokkenheid van de opeenvolgende voorzitters van de Europese Raad en via de voortdurende inspanningen van de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië.
In augustus 2025 verwelkomde de EU de parafering van het vredesverdrag tussen Armenië en Azerbeidzjan en de ondertekening van een politieke verklaring. Deze belangrijke doorbraak luidt het einde van decennia van conflicten in.
De EU staat klaar om te investeren in regionale connectiviteit en volledige openstelling, in de eerste plaats ten behoeve van bevolkingsgroepen die verdeeld zijn door soms eeuwenoude conflicten. Dat moet de regio op weg zetten naar duurzame vrede, stabiliteit en welvaart.
- Gezamenlijke verklaring van voorzitter Costa van de Europese Raad en voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie over de parafering van het vredesverdrag tussen Armenië en Azerbeidzjan en over de verklaring van president Aliyev en premier Pasjinian in Washington DC (persmededeling, 8 augustus 2025)
- Armenië/Azerbeidzjan: verklaring van de hoge vertegenwoordiger namens de Europese Unie over de parafering van het vredesverdrag tussen Armenië en Azerbeidzjan (persmededeling, 8 augustus 2025)
- Speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus (Europese Dienst voor extern optreden)
Civiele missies in Armenië
De EU heeft in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) 2 civiele missies in Armenië opgezet:
- Civiele missies in Armenië
- Partnerschapsmissie in Armenië (EUPM Armenia)
Civiele missies in Armenië
Op 23 januari 2023 heeft de Raad besloten een civiele missie in Armenië (EUMA) in te stellen. Doel is met de steun van de EU te zorgen voor:
- stabiliteit in de grensgebieden van Armenië en Azerbeidzjan
- het opbouwen van vertrouwen ter plaatse
De EUMA werd ingezet na het besluit van de Raad van 17 oktober 2022 om aan de Armeense kant van de internationale grens met Azerbeidzjan een team van monitoringdeskundigen in te zetten om de situatie in de regio te monitoren, te analyseren en erover te rapporteren.
Het mandaat van de missie loopt tot februari 2027.
- Armenië: Raad verlengt mandaat civiele EU-missie met 2 jaar (persmededeling, 30 januari 2025)
- Civiele missies in Armenië (EUMA)
Partnerschapsmissie in Armenië (EUPM Armenia)
De Raad heeft op 21 april 2026 besloten een partnerschapsmissie van de EU in Armenië (EUPM Armenia) in te stellen. De missie, die op 13 juli 2026 van start is gegaan, ondersteunt Armenië bij het aanpakken van hybride uitdagingen, waaronder:
- cyberdreigingen
- buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI)
- illegale geldstromen
EUPM Armenia werd op verzoek van de Armeense ingesteld en weerspiegelt de vastbeslotenheid van de EU om de weerbaarheid en de democratische instellingen van Armenië te ondersteunen.
De missie heeft in eerste instantie een mandaat van 2 jaar.
Financiële steun
De EU is de grootste donor van Armenië en heeft sinds de onafhankelijkheid van het land aanzienlijke bijstand verstrekt.
De EU verleent ook technische en financiële bijstand om de effectieve uitvoering van de Brede en Versterkte Partnerschapsovereenkomst EU-Armenië te waarborgen.
Veerkracht- en groeiplan
In april 2024 kondigde de EU voor Armenië een plan voor veerkracht en groei aan ter ondersteuning van de nieuwe partnerschapsagenda. Beide partijen willen de Armeense sociaal-economische hervormingsagenda een impuls geven en de regionale connectiviteit bevorderen.
Voor de periode 2024-2027 wordt € 270 miljoen uitgetrokken om investeringen in connectiviteit, veerkracht en bedrijfsontwikkeling aan te trekken.
Het plan voor veerkracht en groei zal gericht zijn op de volgende prioriteiten:
- een veerkrachtige Armeense samenleving
- investeren in connectiviteit en bedrijven
- Armenië dichter bij Europa brengen
Investeringen
De EU ondersteunt Armenië met investeringen om de levenskwaliteit van de Armeense burgers te verbeteren en economische groei en jobcreatie te bevorderen. EU-investeringen financieren bijvoorbeeld:
- een duurzame, innovatieve en concurrerende economie (door directe steun voor 30 000 kleine en middelgrote ondernemingen)
- connectiviteit, sociaal-economische ontwikkeling en de noord-zuidcorridor
- digitale transformatie, innovatie, wetenschap en technologie
- energie-efficiëntie en groene bussen
- veerkracht in de zuidelijke regio's
In het kader van de Global Gateway-strategie zal de EU naar verwachting € 2,5 miljard investeren in inclusieve groei en connectiviteit.
Hervormingen en samenleving
De EU ondersteunt de sociaaleconomische ontwikkeling en hervormingen in Armenië via het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en samenwerking – Europa in de wereld.
De EU verleent financiële steun voor democratische hervormingen in Armenië, de rechtsstaat en de bevordering en bescherming van de mensenrechten en fundamentele vrijheden. Ze ondersteunt hervormingen op het gebied van justitie, ijvert voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en investeert in betere infrastructuur.
Er gaat ook steun naar initiatieven van het maatschappelijk middenveld die hervormingen op het gebied van corruptiebestrijding bevorderen en voor de Armeense regering als waakhond fungeren.
De EU financiert ook een betere energie-uitwisseling en -doorvoer tussen Armenië en Georgië, deels door Armenië te verbinden met het elektriciteitsnet van de EU.
Handel
In 2024 was de EU was de op 3 na grootste handelspartner van Armenië, goed voor 7,5% van de totale handel in goederen van Armenië: 4,7% van de uitvoer en 9,7% van de invoer.
Armenië voert voornamelijk industrieproducten en mijnbouwproducten uit naar de EU.
Via het initiatief EU4Business biedt de EU Armeense bedrijven financiering, opleiding en exportsteun voor nieuwe markten . Sinds 2009 is meer dan € 473 miljoen toegewezen aan ondernemingen, kregen 25 000 ondernemingen ondersteuning en zijn 900 nieuwe banen gecreëerd.
Humanitaire hulp
Door de militaire operatie van Azerbeidzjan in september 2023 in Nagorno-Karabach zijn meer dan 121 000 Armeniërs uit Karabach naar Armenië gevlucht.
Het conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan heeft geleid tot een ontheemdingscrisis in de regio, waardoor duizenden mensen basissteun nodig hebben, zoals onderdak, voedselhulp en toegang tot gezondheidszorg.
De EU blijft humanitaire steun verlenen aan de ontheemden uit Nagorno-Karabach. Sinds 2020 heeft de Europese Unie voor € 40,4 miljoen aan humanitaire noodhulp verleend aan de getroffen mensen.
Het gaat om voedsel, hygiëneproducten en huishoudelijke artikelen, multifunctionele bijstand in contanten, onderdak, onderwijs in noodsituaties, gezondheidszorg en psychosociale ondersteuning en medische uitrusting.
De humanitaire hulpoperaties van de EU ondersteunen vroegtijdige herstelhulp om mensen die door conflicten worden getroffen te helpen hun leven weer op te bouwen door middel van beroepsopleiding. Ze ondersteunen de overbelaste nationale sociale voorzieningen bij het lenigen van de basisbehoeften van de meest kwetsbaren.
De EU verstrekt humanitaire financiering in overeenstemming met de beginselen van menselijkheid, neutraliteit, onpartijdigheid en onafhankelijkheid.
Steun voor Armeense strijdkrachten
Tussen 2024 en 2026 heeft de EU via de Europese Vredesfaciliteit € 30 miljoen uitgetrokken om de Armeense strijdkrachten te ondersteunen.
Doel is de logistieke capaciteiten van het Armeense leger te verhogen en bij te dragen tot een betere bescherming van burgers in crises en noodsituaties.
De steunmaatregel versterkt ook de weerbaarheid van Armenië en zet in op een versnelde interoperabiliteit, waardoor het land in de toekomst kan deelnemen aan internationale militaire missies en operaties, al dan niet van de EU.
Zie ook
Laatst bijgewerkt: 13 juli 2026