Ανατολική Εταιρική Σχέση

Τι είναι η Ανατολική Εταιρική Σχέση;

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση είναι ένα πλαίσιο συνεργασίας. Ξεκίνησε το 2009, ως κοινή πρωτοβουλία της ΕΕ, των κρατών μελών της ΕΕ και έξι χωρών εταίρων της ανατολικής Ευρώπης:

• Αζερμπαϊτζάν
• Αρμενία
• Γεωργία
• Λευκορωσία
• Μολδαβία
• Ουκρανία

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση αποτελεί μια ιδιαίτερη διάσταση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ), που αφορά τις ανατολικές χώρες. Μέσω της ΕΠΓ, η ΕΕ συνεργάζεται με τις νότιες και ανατολικές γειτονικές χώρες για την επίτευξη της βαθύτερης δυνατής πολιτικής σύνδεσης και οικονομικής ενοποίησης.

Τρεις χώρες εταίροι της ανατολικής Ευρώπης (Ουκρανία, Μολδαβία και Γεωργία) βρίσκονται επί του παρόντος στη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ.

• Διεύρυνση της ΕΕ

Η Λευκορωσία έχει αναστείλει τη συμμετοχή της στην Ανατολική Εταιρική Σχέση από τις 28 Ιουνίου 2021. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2024 για τη Λευκορωσία, η ΕΕ διατηρεί τη συνεργασία της με την κοινωνία των πολιτών της Λευκορωσίας ως σημαντικό εταίρο στην Ανατολική Εταιρική Σχέση.

• Κυρώσεις της ΕΕ κατά της Λευκορωσίας

Πώς λειτουργεί η Ανατολική Εταιρική Σχέση;

Η ΕΕ δεσμεύεται να αναπτύξει ισχυρή, προσαρμοσμένη και αμοιβαία επωφελή συνεργασία με τους εταίρους της ΑΕΣ, ανεξάρτητα από το επίπεδο των φιλοδοξιών της κάθε χώρας όσον αφορά τις σχέσεις της με την ΕΕ. Σε αντάλλαγμα για την υλοποίηση πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων από τις χώρες εταίρους, η ΑΕΣ προσφέρει:

νέες συμβατικές σχέσεις

σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών

μέτρα για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων

Επιπλέον, η Ανατολική Εταιρική Σχέση παρέχει σταθερό πλαίσιο πολυμερούς συνεργασίας και διευκολύνει την εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας με την ΕΕ.

Πολυμερής συνεργασία

Οι χώρες εταίροι της ανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών αυτών από κοινού ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

Η πολυμερής συνεργασία στην Ανατολική Εταιρική Σχέση περιλαμβάνει:

• ενίσχυση των θεσμών και της χρηστής διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικότητας στους εξωτερικούς παράγοντες
• ανάπτυξη εμπορικών δυνατοτήτων μέσω της οικονομικής ενοποίησης και των εμπορικών συμφωνιών
• εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας και βελτίωση των διασυνδέσεων για την ενέργεια και τις μεταφορές
• ενίσχυση της κινητικότητας και των επαφών μεταξύ των λαών μέσω των διαπραγματεύσεων στα πλαίσια των συνομιλιών για τις θεωρήσεις

Διμερής συνεργασία

Συμφωνίες σύνδεσης / εταιρικής σχέσης / συνεργασίας

Η ΕΕ έχει καταθέσει συγκεκριμένες ιδέες για κάθε χώρα εταίρο της ανατολικής Ευρώπης μέσω μιας νέας γενιάς συμφωνιών. Οι συμφωνίες αυτές αντικατέστησαν τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας που είχαν συναφθεί με χώρες εταίρους της ανατολικής Ευρώπης στα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Η ΕΕ έχει διαπραγματευτεί με τους εταίρους της ΑΕΣ σειρά συμφωνιών που προβλέπουν:

• ενισχυμένη πολιτική σύνδεση
• ενισχυμένο πολιτικό διάλογο
• στενότερη συνεργασία σε θέματα δικαιοσύνης και ασφάλειας

Οι συμφωνίες λειτουργούν ως βάση για ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα φέρει τις χώρες εταίρους πιο κοντά στην ΕΕ χάρη στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας και των προτύπων τους προς την αντίστοιχη νομοθεσία και τα αντίστοιχα πρότυπα της Ένωσης, με απτά οφέλη για τη ζωή των ανθρώπων.

Συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών

Στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης, η ΕΕ έχει ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για σφαιρικές και σε βάθος ζώνες ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA) με τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία αποσκοπώντας σε:

• καλύτερη πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες
• μείωση των δασμών, των ποσοστώσεων και των εμποδίων στις συναλλαγές
• εξασφάλιση σταθερού νομικού περιβάλλοντος
• ευθυγράμμιση πρακτικών και προτύπων

• Εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ
• Εμπορικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Διάλογος για τις θεωρήσεις

Οι χώρες εταίροι της ΑΕΣ είναι από τις πρώτες που ωφελούνται από τις συμπράξεις κινητικότητας, χάρη στις οποίες οι πολίτες τους μπορούν να μετακινούνται στην Ευρώπη σε ένα προστατευμένο περιβάλλον.

Οι συμφωνίες για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων προωθούν την κινητικότητα των πολιτών των χωρών εταίρων της ανατολικής Ευρώπης και οι συμφωνίες επανεισδοχής προβλέπουν κανόνες για τη διαχείριση της επιστροφής των παράτυπων μεταναστών.

Μέσω των διαλόγων για την απελευθέρωση των θεωρήσεων, η ΕΕ προχωρεί σταδιακά προς τον μακροπρόθεσμο στόχο οι πολίτες ορισμένων χωρών εταίρων της ΑΕΣ να μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς θεώρηση.

• Πολιτική θεωρήσεων της ΕΕ

Διμερείς συμφωνίες ανά είδος και ανά χώρα

Συμμετοχή της ευρύτερης κοινωνίας

Στην Ανατολική Εταιρική Σχέση δεν συμμετέχουν μόνο οι κυβερνήσεις, αλλά λαμβάνονται επίσης υπόψη οι απόψεις της κοινωνίας των πολιτών, των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των επικεφαλής επιχειρήσεων και των κοινοβουλευτικών συνελεύσεων.

Ποιοι είναι οι στόχοι της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης;

Με βάση την πρόοδο που επιτεύχθηκε κατά την πρώτη δεκαετία της ΑΕΣ, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καθορίσει πέντε μακροπρόθεσμους στόχους πολιτικής:

ανθεκτικές, βιώσιμες και ολοκληρωμένες οικονομίες

θεσμοί που λογοδοτούν, κράτος δικαίου και ασφάλεια

περιβαλλοντική ανθεκτικότητα και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή

ψηφιακός μετασχηματισμός

δίκαιες και πολυδεκτικές κοινωνίες

Στη σύνοδο κορυφής της ΑΕΣ του 2021, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ και της ΑΕΣ δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με βάση αυτές τις προτεραιότητες.

• Σύνοδος κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, 15 Δεκεμβρίου 2021
• Η Ανατολική εταιρική σχέση μετά το 2020 (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης)

Επενδυτικό σχέδιο

Με γενικό στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη δημιουργία συγκεκριμένων οφελών για τους πολίτες, το νέο θεματολόγιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης θα διαρθρωθεί γύρω από δύο πυλώνες: επενδύσεις (που θα υποστηριχθούν από οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο ύψους 2,3 δισ. ευρώ) και διακυβέρνηση.

Οι πυλώνες θα υποστηριχθούν από σειρά μέσων και διαδικασιών της ΕΕ, όπως ο Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας – Παγκόσμια Ευρώπη (NDICI-Global Europe) και οι πρωτοβουλίες της «Ομάδας Ευρώπη», καθώς και από τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας και τις επενδύσεις των ίδιων των εταίρων.

Δέκα κορυφαίοι στόχοι για το 2025

Στο πλαίσιο του θεματολογίου, δέκα κορυφαίοι επενδυτικοί στόχοι για το 2025 έχουν προσδιοριστεί ως δράσεις προτεραιότητας για το μέλλον:

• ανταγωνιστικές και καινοτόμες οικονομίες
• κράτος δικαίου
• βιώσιμη και έξυπνη συνδεσιμότητα
• άνθρωποι και κοινωνίες γνώσης
• ασφάλεια και κυβερνοανθεκτικότητα
• βιώσιμη ενέργεια
• περιβάλλον και κλίμα
• ανθεκτικότητα στον τομέα της υγείας
• κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, με ισότητα των φύλων και με πολυμορφία, και στρατηγική επικοινωνία
• ψηφιακός μετασχηματισμός

Ο ρόλος του Συμβουλίου

Διαπραγματεύσεις για διεθνείς συμφωνίες με τους ανατολικούς εταίρους

Το Συμβούλιο συμμετέχει σε όλα τα στάδια της διαπραγμάτευσης και έγκρισης διεθνών συμφωνιών με τις έξι χώρες εταίρους της ανατολικής Ευρώπης.