Παρατηρήσεις του Προέδρου κ. Donald Tusk, μετά την άτυπη σύνοδο των 27 αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων της 23ης Φεβρουαρίου 2018

Σήμερα, εξετάσαμε τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ οι οποίες θέλουμε να ληφθούν υπόψη στον πολυετή προϋπολογισμό μετά το 2020. Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό είναι πάντοτε δύσκολες. Ωστόσο, αυτή τη φορά η συζήτηση πραγματοποιείται σε διαφορετικό ευρωπαϊκό γεωπολιτικό πλαίσιο, με το Brexit επί τάπητος. Σημειώνω δε με ικανοποίηση ότι όλοι οι ηγέτες προσεγγίζουν το θέμα με ανοικτό πνεύμα και όχι με κόκκινες γραμμές. Συμφωνήσαμε ότι η ΕΕ θα δαπανήσει περισσότερους πόρους για την αναχαίτιση της παράνομης μετανάστευσης, για την άμυνα και την ασφάλεια, καθώς και το πρόγραμμα Erasmus +. Πολλοί ηγέτες τόνισαν τη σημασία που εξακολουθεί να έχει η πολιτική συνοχής, η κοινή γεωργική πολιτική, οι επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία και οι πανευρωπαϊκές υποδομές. Είναι σαφές ότι οι προτεραιότητες συνδέονται με το μέγεθος του προϋπολογισμού και, στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τη μείωση των εσόδων που θα προκαλέσει το Brexit.

Παρά τις συνήθεις διαφορές, όλοι οι ηγέτες είναι πρόθυμοι να καταβάλουν προσπάθειες για τον εκσυγχρονισμό του προϋπολογισμού και των πολιτικών της ΕΕ. Πολλοί δε είναι πρόθυμοι να αυξήσουν τη συνεισφορά τους στον προϋπολογισμό μετά το 2020.

Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων, συμφωνήσαμε ότι θα πρέπει να επιταχύνουμε τις εργασίες σε σχέση με τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, φαίνεται ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά τη διάρκεια του 2018. Θα είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε καλύτερα την κατάσταση όταν θα έχουμε την πρόταση της Επιτροπής.

Η δεύτερη συζήτηση ήταν σχετικά με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, θέμα χαρακτηριστικό του μικρόκοσμου των Βρυξελλών.

Μιλήσαμε για τη νέα σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μετά το 2019. Οι ηγέτες υποστήριξαν ευρέως την ιδέα ότι λιγότερα κράτη μέλη συνεπάγεται και λιγότερες έδρες, πράγμα που σημαίνει μείωση του αριθμού των μελών του ΕΚ από 751 σε 705.

Σχετικά με το ζήτημα των κύριων υποψηφίων — των λεγόμενων «Spitzenkandidaten» ή «Spitzenkandidatinnen» — οι ηγέτες συμφώνησαν ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν μπορεί να εγγυηθεί εκ των προτέρων ότι θα προτείνει έναν από τους κύριους υποψήφιους για το αξίωμα του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεν υπάρχει αυτοματισμός σε αυτή τη διαδικασία. Σύμφωνα με τη Συνθήκη είναι σαφέστατο ότι ο διορισμός υποψηφίου εμπίπτει στην αυτόνομη αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, βάσει των αποτελεσμάτων των ευρωπαϊκών εκλογών και μετά από τις αναγκαίες διαβουλεύσεις.

Όσον αφορά τα διεθνικά ψηφοδέλτια, οι ηγέτες θα επανέλθουν αργότερα στο θέμα αυτό.

Ο Jean-Claude εξέθεσε επίσης την ιδέα της συγχώνευσης των δύο θέσεων, αλλά δεν υπήρξε ανταπόκριση. Ο βασικότερος λόγος είναι ότι η συγχώνευση θα μειώσει σημαντικά τον ρόλο των κρατών μελών στην ΕΕ.

Σήμερα, πληροφόρησα επίσης τους ηγέτες ότι θα παρουσιάσω το σχέδιο κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τη μελλοντική σχέση ΕΕ-ΗΒ κατά τη σύνοδο κορυφής του Μαρτίου. Έχουμε την πρόθεση να εγκρίνουμε τις συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές, είτε το ΗΒ έχει καθορίσει το πώς οραματίζεται τις σχέσεις του με την ΕΕ στο μέλλον είτε όχι. Φυσικά θα ήταν πολύ καλύτερα αν το έχει κάνει. Αλλά δεν μπορούμε να περιμένουμε μένοντας άπρακτοι. Ευελπιστώ ότι, όταν συναντηθώ με την Πρωθυπουργό κα May την ερχόμενη εβδομάδα στο Λονδίνο, τα σχέδια του ΗΒ θα είναι πιο σαφή.

Σήμερα το βράδυ ο Πρόεδρος κ. Αναστασιάδης και ο Πρωθυπουργός κ. Τσίπρας μας ενημέρωσαν σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά τις παραβιάσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Εξ ονόματος όλων των ηγετών της ΕΕ, θα ήθελα να εκφράσω την αλληλεγγύη μας προς την Κύπρο και την Ελλάδα, και να καλέσω επειγόντως την Τουρκία να παύσει τις ενέργειες αυτές. Επαναλαμβάνω ότι υποστηρίζουμε το κυρίαρχο δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας για την έρευνα και εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων, σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Οι ενέργειες αυτές έρχονται σε αντίθεση με τη δέσμευση της Τουρκίας να διατηρεί σχέσεις καλής γειτονίας με όλα τα κράτη μέλη. Είμαστε έτοιμοι να συνεργασθούμε με την Τουρκία και, στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου, θα αξιολογήσουμε το κατά πόσον συντρέχουν οι συνθήκες για τη διεξαγωγή της Συνόδου κορυφής με την Τουρκία στη Βάρνα στις 26 Μαρτίου.

Τέλος και το πιο σημαντικό, θα έλεγα, η Συρία. Το καθεστώς Άσαντ εξαπολύει βίαιες επιθέσεις εις βάρος αθώων ανδρών, γυναικών και παιδιών. Οι υποστηρικτές του, Ρωσία και Ιράν, επιτρέπουν την κατάσταση αυτή. Τους απευθύνουμε έκκληση να σταματήσουν αυτή τη βία. Η ΕΕ ζητεί άμεση παύση του πυρός, επείγουσα παροχή πρόσβασης στην ανθρωπιστική βοήθεια και προστασία των αμάχων.

Ερωτήσεις και απαντήσεις:

Δεν θα υπάρξει αυτοματισμός κατά την επιλογή του επόμενου Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά συμφωνείτε με το επιχείρημα των υποστηρικτών της διαδικασίας των Spitzenkandidaten ότι είναι πιο δημοκρατική; Η διαδικασία όπως προβλέπεται επί του παρόντος στη Συνθήκη είναι λιγότερο δημοκρατική;

Όσον αφορά τη διαδικασία των Spitzenkandidat, η ιδέα ότι είναι κατά κάποιον τρόπο πιο δημοκρατική είναι εσφαλμένη. Η Συνθήκη ορίζει ότι ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να προτείνεται από τους δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες των κρατών μελών και ότι θα πρέπει να εκλέγεται από τα δημοκρατικά εκλεγμένα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πράγμα το οποίο εγγυάται τη διπλή δημοκρατική νομιμότητα του Προέδρου της Επιτροπής. Συνεπώς εάν καταργηθεί μία από τις δύο πηγές νομιμότητας, η διαδικασία θα καταστεί λιγότερο και όχι περισσότερο δημοκρατική. Φυσικά, το να είναι κανείς Spitzenkandidat δεν τον εμποδίζει να γίνει ο μελλοντικός Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι αυτό θα του έδινε περισσότερες πιθανότητες, είναι προφανές, αλλά δεν υπάρχει και ούτε μπορεί να υπάρξει αυτοματισμός.

Όσον αφορά τις προϋποθέσεις, οι παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν από την καγκελάριο κα Μέρκελ χθες είχαν κάποια επίπτωση στη σημερινή συζήτηση; Υπήρξαν αντιδράσεις για την υπό προϋποθέσεις διάθεση κονδυλίων από το επόμενο ΠΔΠ για την υποδοχή των προσφύγων;

Άκουσα μόνον θετικές αντιδράσεις στην άποψη αυτή. Διαπίστωσα με χαρά ότι κανείς δεν αμφισβήτησε την ιδέα των προϋποθέσεων. Επί παραδείγματι, ο Πολωνός Πρωθυπουργός κ. Morawiecki δήλωσε ότι η Πολωνία είναι πρόθυμη να υποστηρίξει την εφαρμογή προϋποθέσεων, η οποία ωστόσο θα πρέπει να στηρίζεται σε απολύτως αντικειμενικά κριτήρια, αλλά πιστεύω ότι η άποψη αυτή δεν αμφισβητείται. Η σημερινή συζήτηση ήταν πολύ γενική, αλλά προς το παρόν το ενδεχόμενο εφαρμογής προϋποθέσεων αμφισβητείται λιγότερο από ό,τι αναμενόταν.

Θα βρίσκεστε στο Λονδίνο την ερχόμενη εβδομάδα. Το υπουργικό συμβούλιο φαίνεται να έχει συμφωνήσει σχετικά με μια φιλόδοξη «διαχείριση των διαφορών». Αυτό είναι το είδος σαφήνειας που επιδιώκετε; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις για τις κατευθυντήριες γραμμές του Μαρτίου που θα εγκρίνετε σχετικά με τις μελλοντικές σχέσεις;

Διαπιστώνω με ικανοποίηση ότι η κυβέρνηση του ΗΒ μοιάζει να κατευθύνεται προς μία πιο λεπτομερή θέση. Ωστόσο, εάν οι πληροφορίες του τύπου είναι σωστές, φοβούμαι πως η θέση του ΗΒ σήμερα βασίζεται σε απόλυτη ψευδαίσθηση. Φαίνεται ότι εξακολουθεί να υπερισχύει η νοοτροπία «τα θέλω όλα δικά μου». Από την αρχή, η ΕΕ των 27 έθεσε έναν χρυσό κανόνα σύμφωνα με τον οποίον δεν είναι δυνατόν να υπάρξει «επιλογή κατά το δοκούν» ούτε και ενιαία αγορά «α λα καρτ». Πρόκειται και τώρα και στο μέλλον για μια βασική αρχή χωρίς ίχνος αμφιβολίας. Την ερχόμενη εβδομάδα θα συναντηθώ με την Πρωθυπουργό κα May στο Λονδίνο για να συζητήσουμε τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και τον Μάρτιο η ΕΕ των 27 θα εκδώσει νέες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τη μελλοντική σχέση. Είμαι απολύτως βέβαιος ότι θα είμαστε εξαιρετικά ρεαλιστές, ως ΕΕ των 27, κατά την αξιολόγηση πιθανών νέων προτάσεων.

Θα ήθελα να θέσω ένα ερώτημα σχετικά με τις πρόσφατες σχέσεις μεταξύ Πολωνίας και Ισραήλ. Κατά την άποψή σας, οι εντάσεις αυτές οφείλονται σε παρανόηση ή σε σφάλματα ή μήπως σε κακή προαίρεση μίας εκ των πλευρών;

Είχα την ευκαιρία να μιλήσω σήμερα με τον Πρωθυπουργό κ. Morawiecki, στο περιθώριο της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Του εξέθεσα την προσωπική μου εκτίμηση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η Πολωνία καθώς και τα συμπεράσματα που αποκόμισα από τις συναντήσεις μου με Ευρωπαίους ηγέτες, κατά τις οποίες έθεσα επίσης αυτά τα ερωτήματα και προσπάθησα να διαφυλάξω τη φήμη της χώρας μας, πράγμα το οποίο δεν είναι καθόλου απλό τη στιγμή αυτή - κατέστη σαφές από τη συνομιλία μας ότι ο Πρωθυπουργός κ. Morawiecki κατανοεί την κατάσταση. Και θέλω να τονίσω, όπως το είπα και στον κ. Morawiecki, ότι η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή και αφορά άμεσα: τα συμφέροντα, τη φήμη και τη θέση της Πολωνίας στην διεθνή σκηνή. Έχω μόνο μια συμβουλή να δώσω: πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να σταματήσουν τα δύο κύματα. Πρώτον, το κύμα κακής γνώμης για την Πολωνία το οποίο έχει ήδη λάβει διαστάσεις τσουνάμι. Το δεύτερο κύμα είναι το κύμα των απερίσκεπτων και ανάρμοστων ακροτήτων, των αντισημιτικών δηλώσεων που γίνονται στην Πολωνία. Η πολωνική κυβέρνηση διαθέτει όλα τα μέσα για να αναχαιτίσει αυτά τα δύο κύματα εφόσον έχει πράγματι τη βούληση να το πράξει. Έχουμε όλοι καταβάλει τεράστιες προσπάθειες στην Πολωνία τα τελευταία 30 χρόνια, εμού περιλαμβανομένου, για να εξασφαλίσουμε ότι η χώρα μας διατηρεί ομαλές σχέσεις με τον έξω κόσμο, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ και της εβραϊκής κοινότητας. Δεν επιτρέπεται να αφήσουμε κανέναν να καταστρέψει το έργο αυτό μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα ούτε είναι αργά για να δείξουμε τη στοιχειώδη ευπρέπεια.

Βιντεοσκοπήσεις