An chibearshlándáil: innealtóireacht shóisialta

Innealtóireacht shóisialta

Is straitéis í an innealtóireacht shóisialta a úsáideann daoine aonair nó grúpaí chun daoine a ionramháil agus an dallamullóg a chuir orthu chun eolas íogair a nochtadh nó chun gníomhaíochtaí a dhéanamh a chuireann a slándáil i mbaol. Braitheann sé ar shíceolaíocht agus iompraíocht an duine, seachas ar shaineolas teicniúil.

Maidir le hionsaithe innealtóireachta sóisialta, is minic go ligeann an t-ionsaitheoir orthu féin gur duine nó foinse iontaofa iad chun go mbeidh muinín ag an íospartach astu. Úsáideann an t-ionsaitheoir taicticí cosúil le pearsanú, áitiú nó cleasaíocht chun eolas luachmhar a bhailiú, mar shampla:

• pasfhocail
• sonraí airgeadais
• rochtain ar chórais agus líonraí

Féadtar ionsaithe innealtóireachta sóisialta a dhéanamh i bhfoirmeacha difriúla. An straitéis atá i gceist ná sochar a bhaint as leochaileachtaí an duine chun cuspóirí an ionsaitheora a bhaint amach, pé acu rochtain neamhúdaraithe a fháil nó sonraí nó airgead a ghoid.

Na teicnicí difriúla a úsáidtear in innealtóireacht shóisialta

An fhioscaireacht

Seolann ionsaitheoirí ríomhphoist, teachtaireachtaí nó naisc mhealltacha chuig suíomhanna gréasáin a bhfuil an chuma orthu a bheith dlisteanach, agus é mar aidhm acu cleas a imirt ar an bhfaighteoir iad a chliceáil agus eolas íogair ar nós pasfhocal, uimhreacha cárta creidmheasa, nó sonraí pearsanta a nochtadh.

An fhioscaireacht spriocdhírithe

Cosúil le fioscaireacht ach tá sí an-dírithe. Chun cuma níos áitithí fós a bheith orthu, déanann na hionsaitheoirí na teachtaireachtaí a shaincheapadh bunaithe ar eolas ar leith faoin sprioc.

An bhaoiteáil

Cuireann ionsaitheoirí rud éigin tarraingteach ar fáil, mar shampla íoslódálacha bogearraí saor in aisce, mar mhalairt ar shonraí phearsanta nó rochtain ar an gcóras. D’fhéadfadh comhaid nó naisc ionfhabhtaithe a bheith i gceist leis sin.

An cúinse

Cumann an t-ionsaitheoir cás nó cúinse chun an t-eolas a fháil. Is minic go mbíonn pearsanú ar dhuine iontaofa i gceist leis sin, mar shampla comhghleacaí nó ionadaí bainc.

An ghlaoscaireacht

Cineál fioscaireachta a tharlaíonn thar chumarsáid gutha, glaonna teileafóin de ghnáth. Déanann ionsaitheoirí pearsanú ar eintitis iontaofa agus cuireann siad ina luí ar íospartaigh eolas íogair a nochtadh.

An pearsanú

Ligeann ionsaitheoirí orthu féin gur duine eile iad, bídís ar líne nó i bpearsa, chun go mbeidh muinín ag an íospartach astu agus go mbeifear in ann iad a ionramháil maidir le heolas rúnda a nochtadh nó gníomhaíochtaí sonracha a dhéanamh.

An fhioscaireacht láimhíneach

Díríonn ionsaitheoirí den chuid is mó ar úsáideoirí na meán sóisialta agus is minic a bhaineann siad leas as topaicí atá coitianta nó atá i mbéal an phobail chun teachtaireachtaí meabhlacha a chruthú, rud a fhágann cuma ábhartha agus iontaofa orthu.

Bogearraí éirice agus sracadh

Bagraíonn ionsaitheoirí go ndéanfaidh siad eolas íogair a nochtadh nó cur isteach ar chórais mura n-íoctar airgead fuascailte. Cuireann siad buairt ar a n-íospartaigh chun iallach a chur orthu.

Cosaint in aghaidh cibirionsaithe den sórt sin

Is é d’fheasacht do sciath

Bí cúramach agus aithin na comharthaí. Má bhraitheann rud as an ngnáth nó rómhaith le bheith fíor, d’fhéadfadh sé gur calaois atá ann.

Smaoinigh sula gcliceálann tú

Déan cliceáil ar na naisc nó ríomhphoist ó fhoinsí anaithnide a sheachaint.

Déan do shonraí pearsanta a chosaint

Ná roinn sonraí íogaire ar nós pasfhocal, uimhreacha cártaí creidmheasa, ná sonraí pearsanta i dteachtaireachtaí ná i ríomhphoist, is cuma cé a iarrann.

Socraigh pasfhocail níos láidre

Úsáid pasfhocail uathúla, láidre le haghaidh cuntais dhifriúla.

Úsáid fíordheimhniú ilfhachtóra

Nuair is féidir, déan an fíordheimhniú ilfhachtóra a chumasú, cuireann sé sraith bhreise slándála le do chuntais ar líne

Fíoraigh céannacht an ghlaoiteora

Má dhéanann duine teagmháil leat a mhaíonn go bhfuil sé/sí cleamhnaithe le cuideachta nó le heagraíocht, iarr cruthúnas aitheantais nó déan teagmháil leis an eagraíocht go díreach chun an t-eolas a fhíorú.

Bí ar an eolas

Coinnigh ag foghlaim faoi chalaoisí agus teicnící nua.

Coinnigh le foinsí iontaofa

Bain úsáid as foinsí iontaofa chun comhaid a íoslódáil chun bogearraí mailíseacha a sheachaint.

Má dhéantar íospartach díot

• cuir d’údaráis áitiúla inniúla ar an eolas
• athraigh do phasfhocail
• cumasaigh fíordheimhniú ilfhachtóra
• scan do ghléasanna le haghaidh bogearraí mailíseacha
• Cuir do chairde agus do chomhghleacaithe ar an eolas gur sáraíodh do chuntais

• Feachtas míosa an Aontais maidir le Cibearshlándáil (Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil)

Féach freisin