Samenwerking EU-NAVO

Waarom is het partnerschap tussen de EU en de NAVO zo belangrijk?

Het strategisch partnerschap EU-NAVO berust op gedeelde waarden en op de vastberadenheid om gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken en vrede, veiligheid en welvaart in het Euro-Atlantische gebied te bevorderen en te waarborgen.

In de jaren '90 werden stappen gezet om de Europese verantwoordelijkheid op defensiegebied te vergroten. Vervolgens zijn de betrekkingen tussen de EU en de NAVO in de eerste jaren van het nieuwe millennium geïnstitutionaliseerd.

De samenwerking tussen de EU en de NAVO is van cruciaal belang geweest voor een versterkte veiligheid in het Euro-Atlantische gebied. De NAVO is nog steeds de hoeksteen van de collectieve defensie van de NAVO-lidstaten. Maar een sterkere en slagvaardigere Europese defensie die een aanvulling vormt op de NAVO is ook onmisbaar.

Door de toenemende uitdagingen en dreigingen is het nu meer dan ooit belangrijk dat de EU en de NAVO samenwerken om de veiligheid en stabiliteit in hun regio in stand te houden.

Samen vertegenwoordigen de EU en de NAVO meer dan 1 miljard mensen en enkele van de grootste economieën ter wereld. De 2 organisaties hebben dus aanzienlijke politieke en militaire invloed op het wereldtoneel.

23 van de 27 EU-lidstaten zijn ook lid van de NAVO.

De vlag van de EU en de vlag van de NAVO.

EU-landen die ook lid zijn van de NAVO

Tekstversie

23 lidstaten van de EU zijn ook lid van de NAVO: België, Bulgarije, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië en Zweden.

Op welke gebieden werken de EU en de NAVO samen?

De EU en de NAVO werken samen op een aantal specifieke strategische gebieden:

Bestrijding van hybride dreigingen

Samenwerking om een gedeeld situationeel bewustzijn over hybride en terroristische dreigingen te ontwikkelen en de weerbaarheid tegen toekomstige crises te vergroten.

Defensievermogens

Gezamenlijke acties ter verbetering van de samenhang van de vermogensontwikkelingsprocessen van de EU en de NAVO en ter verbetering van de militaire mobiliteit.

Capaciteitsopbouw

Bijstaan van partners, o.a. de Westelijke Balkan en het oostelijk en zuidelijk nabuurschap, bij het versterken van hun capaciteit en weerbaarheid.

Operationele samenwerking

Uitwisseling van informatie over operationele verbintenissen en gezamenlijke inspanningen voor een betere operationele samenwerking, met name op maritiem gebied.

Defensie-industrie en -onderzoek

Uitwisseling van informatie en beste praktijken op het gebied van industrie en onderzoek en coördinatie van de uitvoering van initiatieven ter zake.

Politieke dialoog

De politieke dialoog tussen EU en NAVO blijft onmisbaar om het wederzijds begrip, het vertrouwen en de onderlinge transparantie te vergroten.

Cyberbeveiliging en -defensie

Uitwisseling van informatie en goede praktijken, en coördinatie inzake cybercapaciteitsopbouw voor partners en inzake cyberoefeningen en ‑opleiding.

Gecoördineerde oefeningen

Parallelle en gecoördineerde oefeningen om de weerbaarheid en paraatheid van beide organisaties in geval van een crisis te vergroten.

Hoe verloopt de samenwerking in de praktijk?

In 2016 en 2017 kwamen de Raad en de NAVO met 74 gemeenschappelijke voorstellen voor concrete maatregelen, onder meer op het gebied van terrorismebestrijding, militaire mobiliteit, cyberbeveiliging, defensievermogens, de defensie-industrie en hybride dreigingen.

De EU en de NAVO werken samen door:

een reeks gestructureerde dialogen rond weerbaarheid, militaire mobiliteit, ruimtevaart, cyberkwesties, klimaat en defensie, en opkomende en disruptieve technologieën
de uitwisseling in real time van inlichtingen, verslagen en analyses over vijandige informatieactiviteiten en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging
overleg over bredere kwesties in verband met de defensie-industrie en over concrete onderwerpen inzake betrokkenheid van en steun aan de industrie
regelmatige uitwisselingen en wederzijdse briefings naar aanleiding van Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne

Sinds 2017 neemt de Raad elk jaar nota van het voortgangsverslag over de uitvoering van de gemeenschappelijke voorstellen.

Hoe pakken de EU en de NAVO de huidige uitdagingen aan?

De samenwerking is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. Drie gezamenlijke verklaringen (in 2016, 2018 en 2023) vormen de basis hiervoor, net als het strategisch kompas van de EU en het strategisch concept van de NAVO (2022).

In de derde en nieuwste gezamenlijke verklaring over de EU-NAVO-samenwerking, aangenomen op 10 januari 2023, worden de huidige uitdagingen geschetst en hoe de EU en de NAVO zullen samenwerken bij de aanpak ervan.

De EU en de NAVO verklaren daarin dat zij eensgezind Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne veroordelen en de soevereiniteit, territoriale integriteit en het recht op zelfverdediging van Oekraïne ondersteunen.

Nu de veiligheidsdreigingen en -uitdagingen waarmee we ons geconfronteerd zien evolueren in reikwijdte en omvang, zullen wij op grond van onze langdurige samenwerking ons partnerschap op een hoger plan tillen. Gezamenlijke verklaring over de samenwerking EU‑NAVO, 10 januari 2023

Ook bevat de verklaring een gedeelde visie op hoe de EU en de NAVO samen zullen optreden tegen gemeenschappelijke veiligheidsdreigingen. De EU en de NAVO zullen meer en nauwer samenwerken op gebieden als:

toenemende geostrategische concurrentie
weerbaarheid en de bescherming van kritieke infrastructuur
opkomende en disruptieve technologieën
ruimtevaart
gevolgen van klimaatverandering voor de veiligheid
buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging

Zie ook

EU-defensie in cijfers

Een strategisch kompas voor veiligheid en defensie

Permanente gestructureerde samenwerking (PESCO)