Een strategisch kompas voor veiligheid en defensie

Wat is het strategisch kompas?

De Raad heeft het strategisch kompas op 22 maart 2022 goedgekeurd, een paar weken na het begin van Ruslands grootschalige invasie van Oekraïne.

Het strategisch kompas is een actieplan met een gemeenschappelijke strategische visie en concrete doelstellingen. Het moet de EU helpen vóór 2030 haar veiligheids- en defensiebeleid uit te bouwen. Het kompas is het antwoord van de EU op opkomende dreigingen zoals geopolitieke concurrentie, economische rivaliteit, technologische ontwikkeling, desinformatie en de klimaatcrisis.

Bij deze veelzijdige aanpak is er aandacht voor diplomatie, humanitaire hulp, ontwikkelingssamenwerking, klimaatactie, bevordering van de mensenrechten, economische steun en handelsbeleid.

Het kompas bestrijkt alle aspecten van het veiligheids- en defensiebeleid en is opgebouwd rond 4 pijlers: handelen, beveiligen, investeren en samenwerken met partners.

Handelen – aanwezigheid en inzet ter plaatse

Sneller werk maken van civiele en militaire EU-instrumenten om het optreden op de behoeften van partners te kunnen afstemmen en de rol van de EU als belangrijke crisisbeheersingsactor in de wereld te vergroten.

Investeren – meer en beter uitgeven

Defensie paraat maken met een geïntegreerde, innovatieve, concurrerende en weerbare Europese technologische en industriële defensiebasis, samen met een versterkte Europese defensie-industrie.

Beveiligen – anticiperen op dreigingen en burgers beschermen

Weerbaarheid vergroten om vrije, veilige en beveiligde toegang tot betwiste strategische domeinen te waarborgen, EU-burgers te beschermen en EU-partners wereldwijd te ondersteunen.

Samenwerken – een belangrijke bron van (veer)kracht

Op maat gesneden partnerschappen met bilaterale, regionale en multilaterale partners wereldwijd uitbreiden en verdiepen om wederzijdse voordelen en nauwere samenwerking veilig te stellen.

Een kompas met daarachter de kaart van de Europese Unie.

Concrete resultaten

Sinds de goedkeuring van het strategisch kompas in 2022 is er aanzienlijke vooruitgang geboekt op alle 4 de pijlers:

Handelen

de snel inzetbare EU-capaciteit wordt operationeel, zodat de EU snel kan reageren op crises en dreigingen (2025)
start van EUNAVFOR ASPIDES, een maritieme beveiligingsoperatie in de Rode Zee en de Golfregio (2024)
start van de EU-missie in Armenië (2023)
start van de EU-partnerschapsmissie in Moldavië (2023)
start van het initiatief ter ondersteuning van West-Afrikaanse landen in de Golf van Guinee met civiele en militaire expertise (2023)
start van de militaire bijstandsmissie van de EU ter ondersteuning van Oekraïne (2022)

Investeren

presentatie van Rearm Europa-plan/Readiness 2030 (2025)
aanneming van het instrument "Veiligheidsoptreden voor Europa" (SAFE) en activering van de nationale ontsnappingsclausule (2025)
onderhandelingen over het programma voor de Europese defensie-industrie (2025)
€ 326 miljard aan defensie-uitgaven door de lidstaten, waarvan € 102 miljard aan investeringen (2024)
€ 300 miljoen voor gezamenlijke defensie-aanbestedingen en € 500 miljoen voor munitieproductie opgenomen in EU-begroting (2023)

Beveiligen

presentatie van de strategie voor een paraatheidsunie (2025)
oprichting snellereactieteams om lidstaten en partners te helpen bij hybride dreigingen (2024)
ontwikkeling van een instrumentarium tegen buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI) om bedreigingen voor democratische processen aan te pakken (2024)
aanneming van de verordeningen cyberweerbaarheid en cybersolidariteit (2024)
maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de EU (NIS2) en voor de veerkracht van kritieke entiteiten (2023)
EU-ruimtestrategie voor veiligheid en defensie, EU-cyberdefensiebeleid en herziene maritieme EU-veiligheidsstrategie (2023)

Samenwerken met partners

ondertekening veiligheids- en defensiepartnerschappen met niet-EU-landen (2024-2025)
samenwerking met VN voor de uitvoering van gezamenlijke prioriteiten (2022-2024)
Schuman Security and Defence Forum, bijgewoond door internationale partners, EU-defensieministers en belanghebbenden (2023-2024)
ondertekening derde gezamenlijke verklaring EU-NAVO (2023)
samenwerking met regionale partners zoals de Afrikaanse Unie, de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten, de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten en de Samenwerkingsraad van de Golf
intensievere dialogen en samenwerking met belangrijke partners

Zie ook

Europese defensiegereedheid

EU-defensie in cijfers

Permanente gestructureerde samenwerking (PESCO)