Militaire steun van de EU voor Oekraïne

Militaire en defensiebehoeften van Oekraïne

De militaire bijstand van de EU moet ervoor zorgen dat Oekraïne over de militaire middelen beschikt om zijn inherente recht op zelfverdediging te blijven uitoefenen en de Russische agressie te counteren.

Met de militaire steun van de EU-lidstaten meegeteld bedraagt de totale steun van de EU aan de Oekraïense strijdkrachten naar schatting zo'n € 88,7 miljard. Dit bedrag omvat € 6,4 miljard in het kader van de Europese Vredesfaciliteit en € 8,4 miljard in het kader van de steunlening voor Oekraïne.

De EU vult de bilaterale inspanningen van de EU-lidstaten aan met extra operationele steun aan de Oekraïense strijdkrachten en gemeenschappelijke aankopen bij de Europese en Oekraïense defensie-industrie.

De totale steun aan Oekraïne, waaronder financiële steun, humanitaire hulp, inkomsten uit bevroren Russische tegoeden en steun voor Oekraïense vluchtelingen, bedraagt € 220,3 miljard.

Gemeenschappelijke aanbestedingen in het kader van SAFE

Via het instrument "Optreden voor de veiligheid van Europa" (Security Action for Europe – SAFE) verleent de EU leningen ter waarde van tot wel € 150 miljard. De lidstaten kunnen deze steun gebruiken om hun defensie-investeringen te verhogen via gemeenschappelijke aanbestedingen.

Hoewel alleen de lidstaten SAFE-leningen kunnen krijgen, kan Oekraïne onder gelijke voorwaarden deelnemen aan gemeenschappelijke aanbestedingen in het kader van het SAFE-instrument. Daarnaast kunnen Oekraïense bedrijven automatisch meedingen naar aanbestedingen in het kader van SAFE.

Het SAFE-instrument trad op 28 mei 2025 in werking.

Van de 19 nationale SAFE-plannen die in 2025 door de EU-lidstaten bij de Europese Commissie zijn ingediend, gaan er 15 over een project met Oekraïne.

Steunlening aan Oekraïne

Op 23 april 2026 kwam de Raad overeen Oekraïne een lening van € 90 miljard te verstrekken zodat het zijn dringendste begrotings- en defensiebehoeften in 2026 en 2027 kan financieren.

De financiering loopt via EU-leningen op de kapitaalmarkten die worden gedekt door de EU-begroting en moet worden terugbetaald met de herstelbetalingen die Rusland aan Oekraïne verschuldigd is.

Een indicatief bedrag van € 60 miljard zal worden gebruikt om Oekraïne te ondersteunen bij het investeren in de defensie-industrie, waaronder het aankopen van defensieproducten. Tot dusver heeft de EU € 8,4 miljard uitbetaald voor de aankoop van drones voor Oekraïne.

De financiering biedt Oekraïne cruciale en tijdige toegang tot defensieproducten uit zowel de Oekraïense als de EU-defensie-industrie.

Raad rondt steunlening € 90 miljard Oekraïne af (persmededeling, 23 april 2026)

Een lange cilindrische metalen stang, gemonteerd in een grote industriële bewerkingsinstallatie.

Wat is het instrument "Optreden voor de veiligheid van Europa" (SAFE)?

Europese Vredesfaciliteit

Tussen 2022 en 2025 heeft de EU in het kader van de Europese Vredesfaciliteit (European Peace Facility – EPF) € 6,4 miljard vrijgemaakt om tegemoet te komen aan de dringende militaire en defensieve behoeften van Oekraïne.

Via de EPF financiert de EU de levering van dodelijke en niet-dodelijke militaire uitrusting en voorraden, zoals persoonlijke beschermingsmiddelen, eerstehulpkits, brandstof, munitie en raketten.

De EPF dekt ook de gemeenschappelijke kosten van de militaire bijstandsmissie van de EU in Oekraïne (EUMAM Ukraine) en de 2 daarmee verband houdende steunmaatregelen voor de levering van de uitrusting die nodig is voor de opleiding.

De EPF heeft ook met succes € 3,4 miljard aan inkomsten uit geïmmobiliseerde Russische tegoeden gebruikt voor militaire steun aan Oekraïne.

Noorwegen heeft de inspanningen van de EU in het kader van de EPF ondersteund met 250 miljoen Noorse kroon (ongeveer € 22 miljoen).

Instrument voor steun aan Oekraïne

Op 8 december 2025 nam de Raad het programma voor de Europese defensie-industrie aan, dat onder meer de defensie-industrie van Oekraïne ondersteunt via een specifiek instrument (het instrument voor steun aan Oekraïne). Dit nieuwe instrument zal:

aanbestedingen samen met Oekraïne stimuleren
de opschaling van de productiecapaciteit van Oekraïense defensiebedrijven ondersteunen

Voor het instrument voor steun aan Oekraïne wordt € 300 miljoen uitgetrokken.

Europees Defensiefonds

Op 18 december 2025 nam de Raad nieuwe regels aan waardoor Oekraïne kan deelnemen aan het Europees Defensiefonds. Zo krijgen Oekraïense entiteiten nieuwe kansen om deel te nemen aan gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten van de EU op defensiegebied.

Raad neemt maatregelen om defensie-investeringen in de EU te stimuleren en te vereenvoudigen (persmededeling, 18 december 2025)

Programma voor de Europese defensie-industrie

Training voor Oekraïense soldaten

Op 15 november 2022 startte de EU de militaire bijstandsmissie ter ondersteuning van Oekraïne (EUMAM Ukraine), oorspronkelijk voor 2 jaar. Op 8 november 2024 besloot de Raad de missie met 2 jaar te verlengen, tot en met 15 november 2026.

De missie moet bijdragen aan het versterken van het militaire vermogen van de Oekraïense strijdkrachten om operaties uit te voeren, zodat Oekraïne:

zijn territoriale integriteit binnen zijn internationaal erkende grenzen kan verdedigen
zijn soevereiniteit kan uitoefenen
zijn burgers kan beschermen

EUMAM Ukraine werkt nauw samen met gelijkgestemde internationale partners.

De missieactiviteiten vinden plaats op het grondgebied van de EU. Tot dusver hebben 24 EU-lidstaten opleidingsmodules en -personeel aangeboden en zijn er sinds de start van de missie meer dan 95 000 Oekraïense soldaten opgeleid.

De uitrusting voor de Oekraïense strijdkrachten voor deze opleiding wordt gefinancierd door de Europese Vredesfaciliteit.

De financiële steun voor EUMAM Ukraine in het kader van de Europese Vredesfaciliteit bedraagt op dit moment € 610 miljoen: € 435 miljoen voor opleidingskosten (gemeenschappelijke kosten) en € 175 miljoen voor trainingsmateriaal.

Noorwegen heeft de missie ondersteund met 150 miljoen Noorse kroon (ongeveer € 14 miljoen).

Munitie en raketten

In maart 2023 bereikte de Raad overeenstemming over een driesporenaanpak om de levering en gezamenlijke aankoop van munitie en raketten voor Oekraïne te versnellen. De eerste 2 trajecten, elk ter waarde van € 1 miljard, worden gefinancierd via de Europese Vredesfaciliteit.

Het eerste traject werd op 13 april 2023 aangenomen en stelt de EU in staat de lidstaten te vergoeden voor munitie die zij aan Oekraïne hebben geschonken uit bestaande voorraden of door herprioritering van lopende bestellingen.

Het tweede traject werd op 5 mei 2023 aangenomen en steunt de gezamenlijke aankoop van munitie en raketten bij in de EU of in Noorwegen gevestigde marktdeelnemers.

Het derde traject werd op 20 juli 2023 aangenomen: de verordening betreffende de ondersteuning van de productie van munitie. Hiermee wordt € 500 miljoen uit de EU-begroting gebruikt om de productiecapaciteit voor grond-grondmunitie, artilleriemunitie en raketten te helpen opschalen.

Gezamenlijke veiligheidstoezeggingen tussen de EU en Oekraïne

Op 27 juni 2024 ondertekenden de EU en Oekraïne gezamenlijke veiligheidstoezeggingen.

De toezeggingen van de EU bouwen voort op de bestaande steun en omvatten voorspelbare, duurzame langetermijnsteun voor de veiligheid en defensie van Oekraïne, onder meer via de missies in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, aangevuld met bredere toezeggingen op veiligheidsgebied. Ze helpen Oekraïne zich te verdedigen en pogingen tot destabilisatie en agressie in de toekomst af te wenden.

Oekraïne heeft van zijn kant toegezegd te blijven hervormen, onder andere in het kader van zijn toetredingstraject tot de Europese Unie. Oekraïne zal ook de transparantie en verantwoordingsplicht blijven versterken en bijdragen aan de veiligheid van de Europese Unie en haar lidstaten.