"Aby łatwiej było ci korzystać z portalu, używamy plików cookie. Niezbędne pliki cookie pozwalają na obsługę podstawowych funkcji portalu. Opcjonalne pliki cookie pomagają nam opracowywać anonimowe, zagregowane raporty statystyczne, abyśmy mogli lepiej odpowiadać na twoje potrzeby.
Za twoją zgodą zastosujemy pliki cookie do wygenerowania zbiorczych, anonimowych danych o sposobach korzystania z naszego portalu. Wykorzystamy te dane do jego zoptymalizowania.
Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, 13–14 października 2022
Główne wyniki
Wymiar sprawiedliwości (czwartek 13 października)
Reakcja wymiaru sprawiedliwości i walka z bezkarnością w Ukrainie
Ministrowie zapoznali się z pracami nad reakcją wymiaru sprawiedliwości i nad walką z bezkarnością w kontekście zbrodni popełnianych podczas rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie. Chodzi o wsparcie w badaniu i ściganiu zbrodni wojennych i innych poważnych przestępstw oraz o działania mające zapewnić pełną realizację przyjętych sankcji indywidualnych i gospodarczych.
W ubiegłym tygodniu byliśmy świadkami kolejnych przerażających zmasowanych ataków Rosji na obywateli Ukrainy i infrastrukturę cywilną. To najnowsze z długiej listy okrucieństw popełnianych przez Rosję w Ukrainie. UE zdecydowanie solidaryzuje się z Ukraińcami i wspólnie z władzami ukraińskimi i społecznością międzynarodową będzie pracować nad pociągnięciem winnych do odpowiedzialności.
Pavel Blažek, czeski minister sprawiedliwości
Organy sześciu państw członkowskich UE i Ukrainy przy wsparciu Eurojustu ustanowiły wspólny zespół dochodzeniowo-śledczy (lub dołączyły do niego później), aby ułatwić wymianę informacji i dowodów oraz wesprzeć śledztwa w sprawie zbrodni popełnionych w Ukrainie. Zwiększona została także rola Eurojustu, tak by mógł chronić, przechowywać i analizować dowody zbrodni wojennych. Państwa członkowskie oferują dodatkowe 7 mln EUR wsparcia dla Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz zapewniają wsparcie kryminalistyczne dla Ukrainy na potrzeby zbierania materiału dowodowego.
Aby zadbać o pełną realizację przyjętych sankcji, Komisja Europejska utworzyła grupę zadaniową „Freeze and Seize”, która pomoże w koordynacji działań. 24 października Rada ma zdecydować o rozszerzeniu unijnej listy przestępstw i uwzględnieniu na niej łamania unijnych sankcji. Następnie Komisja będzie mogła przedstawić projekt harmonizujący krajowe ustawodawstwo w tej sprawie.
Ministrowie sprawiedliwości wymienili poglądy na temat szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości i wpływu takich szkoleń na dostęp do sądownictwa w kontekście praworządności. Zwracali uwagę na znaczenie i rolę szkoleń w zapewnianiu lepszego jakościowo sądownictwa i w dalszym wzmacnianiu jego niezależności.
Ministrowie wspominali o istnieniu krajowych ośrodków zajmujących się szkoleniami oraz o udziale sędziów w szkoleniach i wymianach europejskich. Skupili się na tym, jak zapewnić szeroki udział sędziów w doskonaleniu zawodowym, i przedstawili istniejące krajowe środki, które pozwalają monitorować udział w szkoleniach sądowych oraz oceniać ich efekty i skuteczność.
Ministrowie rozmawiali także o tym, czy istnieje związek na szczeblu krajowym między udziałem w szkoleniach sądowych a rozwojem kariery sędziów. Stwierdzili, że nie dostrzegają konfliktu między udziałem sędziów w szkoleniach a ich niezawisłością.
Ministrowie ocenili postępy w dyskusjach nad projektem dyrektywy o przestępstwach przeciw środowisku. Podczas dyskusji na szczeblu technicznym eksperci zrobili duży postęp w pracach nad tekstem legislacyjnym, który może zyskać poparcie kwalifikowanej większości państw członkowskich. Zdecydowana większość zgodziłaby się na ustalenie kar dla osób fizycznych za poważne i lżejsze przestępstwa w wymiarze odpowiednio pięciu i trzech lat. Inne aspekty kar, w tym maksymalne kary wobec osób prawnych, pozostają nierozstrzygnięte.
Prezydencja chciałaby, aby można było wypracować całkowite podejście ogólne do tekstu na posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w grudniu.
Jak UE zwalcza przestępstwa przeciwko środowisku? (infografika)
Prokuratura Europejska
Komisja i europejska prokurator generalna zreferowały ministrom najnowsze wydarzenia związane z funkcjonowaniem Prokuratury Europejskiej. Prokuratura zaczęła działać w czerwcu 2021 r. i w pierwszym roku wszczęła 929 postępowań przygotowawczych, wniosła 28 aktów oskarżenia i doprowadziła do wydania 4 wyroków skazujących oraz uzyskała nakazy zabezpieczenia na kwotę 259 mln EUR. W Radzie trwają prace nad stosunkami Prokuratury z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, wkrótce też rozpoczęta zostanie procedura mianowania 8 nowych prokuratorów europejskich, mających zastąpić te osoby, których funkcja wygasa w lipcu 2023 r.
Komisja Europejska i prokurator generalna wspomniały też o ewentualnym rozszerzeniu mandatu Prokuratury i objęciu nim naruszeń unijnych sankcji. Temat ten będzie wymagał głębszego namysłu.
Podczas obiadu – w obecności dyrektora Agencji Praw Podstawowych – ministrowie wymienili poglądy na temat ochrony praw podstawowych w czasach kryzysów. Ocenili odporność infrastruktury praw człowieka (zwłaszcza instytucji krajowych, sądownictwa i społeczeństwa obywatelskiego) na wypadek kryzysów. Zastanawiali się też, jakie dalsze kroki można by podjąć, aby zwiększyć tę odporność.
W tym punkcie prezydencja poinformowała ministrów o pracach nad kilkoma projektami ustawodawczymi i przedstawiła wyniki warsztatów z 20 września poświęconych transgranicznej ochronie osób dorosłych szczególnej troski.
Komisja Europejska przedstawiła pakiet ustawodawczy dotyczący odpowiedzialności cywilnej w przypadku używania sztucznej inteligencji oraz odpowiedzialności za wadliwe produkty. Poinformowała też ministrów o pierwszym sprawozdaniu ze stosowania dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych oraz o najnowszych wydarzeniach związanych z ramami ochrony danych UE–USA.
Rada przyjęła też (bez przeprowadzania dyskusji) punkty wymienione w wykazach punktów A – ustawodawczych i nieustawodawczych.
Ministrowie wymienili poglądy na temat ogólnego stanu strefy Schengen, ze szczególnym uwzględnieniem zarządzania granicami zewnętrznymi, w kontekście obecnej sytuacji migracyjnej. Zobowiązali się podjąć szereg działań krótko- i średniofalowych w odniesieniu do zarządzania granicami, powrotów, wdrażania systemów informatycznych, nowych przepisów, wymiaru zewnętrznego i wtórnych przepływów.
Skuteczne zarządzanie naszymi granicami zewnętrznymi jest kluczowe dla podjęcia wyzwań w dziedzinie migracji i bezpieczeństwa w strefie Schengen. W tym celu musimy bazować w jak największym stopniu na możliwościach technologicznych, w pełni wykorzystać potencjał Fronteksu i dalej współpracować z naszymi partnerami i sąsiadami, by ograniczyć skalę niedozwolonego przekraczania granic. Dzisiaj ministrowie potwierdzili pełne zaangażowanie na rzecz stworzenia silnego systemu zarządzania granicami, który byłby odporny na wszelkie obecne i przyszłe wyzwania.
Vít Rakušan, czeski minister spraw wewnętrznych
Rada przyjęła konkluzje w sprawie wieloletniego cyklu polityki strategicznej w zakresie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami. Zwróciła się do Komisji, aby ta szczególną uwagę poświęciła najnowszym zjawiskom (instrumentalnemu traktowaniu migrantów, zagrożeniom hybrydowym), nowym metodom działania stosowanym przez siatki przemytnicze, pandemiom, a także konfliktom zbrojnym w bezpośrednim sąsiedztwie UE.
Rada przyjęła też w czwartek jako punkt niewymagający dyskusji decyzję o podpisaniu umowy o współpracy między Fronteksem a Macedonią Północną w zakresie zarządzania granicami. Umowa pozwoli organizować wspólne operacje i rozmieszczać w Macedonii Północnej – za jej zgodą – fronteksowskie zespoły ds. zarządzania granicami.
W punkcie „Sprawy różne” prezydencja poinformowała ministrów o rozszerzeniu strefy Schengen bez kontroli na granicach wewnętrznych, w szczególności o aktualnej sytuacji w odniesieniu do Bułgarii, Chorwacji i Rumunii. Bez uszczerbku dla zakończonych w 2011 r. ocen Bułgaria i Rumunia dobrowolnie zaprosiły ekspertów z państw członkowskich i Komisji, by sprawdzili na miejscu, jak obecnie stosuje się tam dorobek Schengen. Proces ten jest obecnie w trakcie realizacji. Jeśli chodzi o Chorwację, w czerwcu 2022 r. Rada zwróciła się do Parlamentu Europejskiego o wydanie opinii na temat projektu decyzji w sprawie pełnego wdrożenia dorobku Schengen w tym kraju.
Agresja Rosji na Ukrainę
Ministrowie omówili sytuację ukraińskich uchodźców w UE, a także sytuację osób wewnętrznie przesiedlonych. Ocenili planowanie ewentualnościowe i wysiłki na rzecz zapewnienia Ukraińcom ciepłych, bezpiecznych i godnych miejsc zamieszkania w okresie zimowym, przede wszystkim w UE.
Ponadto mechanizm ochrony tymczasowej, uruchomiony w marcu 2022 r. początkowo na rok, zostanie automatycznie przedłużony dwa razy o 6 miesięcy – do marca 2024 r. Komisja zwróciła się do ministrów, by umożliwili jak największą elastyczność w dostępie do praw do tymczasowej ochrony Ukraińcom wracającym na krótko do swojego kraju, a także tym, którzy ewentualnie postanowią wrócić do UE po dobrowolnym wyjeździe.
Ministrowie wymienili też poglądy na temat wpływu rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie na bezpieczeństwo wewnętrzne, w tym zwiększone ryzyko handlu ludźmi, nielegalnego handlu bronią i innych poważnych przestępstw. Koordynator UE ds. zwalczania terroryzmu przedstawił ministrom wyniki swojej wizyty w Ukrainie pod koniec września. Ministrowie zgodzili się na rozpoczęcie dialogu w zakresie bezpieczeństwa z Ukrainą, by zoperacjonalizować współpracę z władzami tego państwa.
Ponadto w czwartek Rada przyjęła jako punkt bez dyskusji pakiet zmian legislacyjnych, które dodatkowo zwiększą elastyczność w korzystaniu z funduszy polityki spójności, aby pomóc ukraińskim uchodźcom i stawić czoła skutkom rosyjskiej wojny w Ukrainie.
Prezydencja przedstawiła stan prac nad projektami dotyczącymi azylu i migracji. Zaprezentowała koncepcję dalszych działań w zakresie unijnej solidarności w obliczu migracji i w zakresie reagowania kryzysowego, w tym prawnie wiążący, a jednocześnie elastyczny mechanizm solidarnościowy. Państwa członkowskie poparły dalsze prace na szczeblu technicznym w oparciu o przedstawione w propozycji zasady.
Prezydencja poinformowała też ministrów o niedawno nawiązanych kontaktach z Parlamentem Europejskim w celu jak najszybszego rozpoczęcia negocjacji na temat szeregu aktów ustawodawczych.
Podczas obiadu ministrowie omówili rozwój sytuacji na zachodniobałkańskim szlaku migracyjnym, na którym w tym roku odnotowano znaczny wzrost liczby migrantów. Skupili się w szczególności na polityce wizowej regionu Bałkanów Zachodnich oraz na wpływie, jaki wywiera brak dostosowania systemów bezwizowych na sytuację migracyjną i azylową w sąsiednich państwach UE. Podkreślili także, jakie obszary są kluczowe dla współpracy z partnerami z Bałkanów Zachodnich (m.in. zarządzanie granicami, powroty, walka z przemytem migrantów i zachęcanie do pełnego dostosowania się do unijnej polityki wizowej).
Sprawy różne
Prezydencja poinformowała ministrów o stanie prac nad bieżącymi projektami legislacyjnymi.
Komisja i unijna agencja ds. zarządzania operacyjnego wielkoskalowymi systemami informatycznymi w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (eu-LISA) przedstawiły ministrom postępy we wdrażaniu interoperacyjności. Komisja poinformowała ich też o pierwszym sprawozdaniu ze stosowania dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych.
W świetle niedawnych wydarzeń Komisja przekazała ministrom informacje o swoich pracach na rzecz odporności infrastruktury krytycznej w UE.
Szczegóły akredytacji znajdują się na tej stronie.
Udzielaniem akredytacji prasowej na szczyty międzynarodowe odbywające się w krajach spoza Unii Europejskiej będą zajmowały się organy rządowe tych krajów.
W ubiegłym tygodniu byliśmy świadkami kolejnych przerażających zmasowanych ataków Rosji na obywateli Ukrainy i infrastrukturę cywilną. To najnowsze z długiej listy okrucieństw popełnianych przez Rosję w Ukrainie. UE zdecydowanie solidaryzuje się z Ukraińcami i wspólnie z władzami ukraińskimi i społecznością międzynarodową będzie pracować nad pociągnięciem winnych do odpowiedzialności.
Skuteczne zarządzanie naszymi granicami zewnętrznymi jest kluczowe dla podjęcia wyzwań w dziedzinie migracji i bezpieczeństwa w strefie Schengen. W tym celu musimy bazować w jak największym stopniu na możliwościach technologicznych, w pełni wykorzystać potencjał Fronteksu i dalej współpracować z naszymi partnerami i sąsiadami, by ograniczyć skalę niedozwolonego przekraczania granic. Dzisiaj ministrowie potwierdzili pełne zaangażowanie na rzecz stworzenia silnego systemu zarządzania granicami, który byłby odporny na wszelkie obecne i przyszłe wyzwania.
