Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, 9–10 czerwca 2022

Główne wyniki

Wymiar sprawiedliwości (9 czerwca 2022)

Reakcja organów wymiaru sprawiedliwości na sytuację w Ukrainie

Rada wymieniła informacje na temat reakcji organów wymiaru sprawiedliwości na wojnę w Ukrainie.

Ministrowie potwierdzili, że należy kontynuować koordynację działań zainicjowaną przez prezydencję francuską w celu wspierania badania i ścigania zbrodni międzynarodowych. Ministrowie powtórzyli, że są gotowi dołożyć wszelkich starań, by wojna w Ukrainie nie prowadziła do jeszcze większych cierpień dzieci przesiedlonych. W związku z zabiegami dyplomatycznymi Ukrainy potwierdzili potrzebę wypracowania odpowiedzi politycznej na szczeblu UE.

Ministrowie dyskutowali również o niedawnej propozycji Komisji, by z uwagi na wyjątkową sytuację i konieczność zapewnienia skuteczności unijnych sankcji poszerzyć unijny wykaz przestępstw o naruszenia tych sankcji. Ministrowie odnieśli się bardzo pozytywnie do tej propozycji. Niebawem podjęte zostaną dyskusje na szczeblu technicznym, tak aby uwzględnić pilny charakter sprawy, na który wskazała Rada Europejska.

• Reakcja wymiaru sprawiedliwości na sytuację w Ukrainie (dokument otwierający debatę)
• Solidarność UE z Ukrainą (podsumowanie informacyjne)
• Sankcje UE wobec Rosji w związku z sytuacją w Ukrainie (podsumowanie informacyjne)
• Komisja proponuje przepisy dotyczące zamrażania i konfiskaty aktywów (portal Komisji Europejskiej, 25 maja 2022)

Prawa dziecka

Rada przyjęła konkluzje w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz praw dziecka. Koncentrują się one zwłaszcza na ochronie praw dziecka w sytuacjach kryzysowych i nadzwyczajnych – w świetle wojny prowadzonej przez Rosję przeciwko Ukrainie.

Poza tym zachęcają państwa członkowskie, by opracowały politykę przewidującą stosowanie praw dziecka do wszystkich dzieci bez wyjątku, zintensyfikowały zapobieganie wszelkim formom przemocy wobec dzieci i zwalczanie takiej przemocy, wzmocniły systemy sądowe z myślą o przestrzeganiu praw wszystkich dzieci oraz dały dzieciom większe możliwości bycia odpowiedzialnymi i odpornymi członkami społeczeństwa cyfrowego. Sieć krajowych punktów kontaktowych pozwoli zwiększyć skuteczność powiadomień o uprowadzeniach dzieci.

• Rada przyjmuje konkluzje o prawach dziecka (komunikat prasowy z 9 czerwca 2022)

Przestępstwa przeciwko środowisku

Rada zatwierdziła częściowe podejście ogólne w sprawie projektu dyrektywy o przestępstwach przeciwko środowisku. Podejście to dotyczy artykułów i motywów preambuły definiujących te przestępstwa. Zamiast dziewięciu przestępstw przewidzianych obecnie w europejskim prawie karnym ministrowie uzgodnili dwadzieścia, tym samym poszerzając i doprecyzowując zakres zakazanych działań szkodzących środowisku. Działania te obejmują m.in. nielegalny handel drewnem, który w dużym stopniu przyczynia się do wylesiania niektórych części świata, nielegalny recykling statków zanieczyszczających środowisko i poważne naruszenia przepisów dotyczących chemikaliów.

Ministrowie dyskutowali też o harmonizacji wymiaru kar, aby dać wskazówki do dalszych prac.

• Przestępstwa przeciwko środowisku: częściowe podejście ogólne

Cyfryzacja współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych

Chcąc zwiększyć skuteczność narzędzi współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych i tym samym zwalczać przestępczość transgraniczną, Rada zatwierdziła swoje dwa podejścia ogólne: dotyczące projektu wymiany informacji cyfrowych w sprawach związanych z terroryzmem i dotyczące projektu ustanowienia platformy współpracy dla wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych.

Projekty te są częścią działań unowocześniających i cyfryzujących transgraniczną współpracę organów wymiaru sprawiedliwości. Mają ułatwić prokuratorom i sędziom wymianę informacji i pociąganie do odpowiedzialności karnej przestępców i terrorystów coraz częściej działających na skalę międzynarodową.

• Wymiar sprawiedliwości: Rada przyjmuje mandat negocjacyjny w sprawie dwóch projektów usprawniających wymianę informacji (komunikat prasowy z 9 czerwca 2022)
• Cyfrowa przyszłość Europy (podsumowanie informacyjne)

Przekazywanie danych osobowych do państw trzecich

W czasie obiadu ministrowie wymienili poglądy na temat ochrony danych osobowych w kontekście ich przekazywania do państw trzecich. Komisja zreferowała stan rozmów z USA na temat reformy regulacyjnej, która jest niezbędna, by można było przyjąć nową decyzję stwierdzającą odpowiedni stopień ochrony danych osobowych na potrzeby ich przekazywania – w związku z unieważnieniem dwóch poprzednich decyzji przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ministrowie podkreślili, że należy stworzyć solidne ramy, które będą zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości i zagwarantują przedsiębiorstwom niezbędną pewność prawa.

Ministrowie rozmawiali też ogólnie o kwestii przekazywania danych osobowych i zapotrzebowaniu na spójną i ambitną politykę europejską w tej dziedzinie, gdyż transfery te stały się dużym wyzwaniem strategicznym w wielu dziedzinach ważnych dla polityki publicznej.

• Przekazywanie danych osobowych (dokument prezydencji)

Sprawy różne

Ministrowie zapoznali się z postępem negocjacji między Radą a Parlamentem Europejskim nad projektami o elektronicznym materiale dowodowym. Obie instytucje intensywnie pracują nad tym, by można było potwierdzić punkty zbieżne i przygotować na 14 czerwca dyskusje polityczne w sprawie najważniejszych punktów tekstu.

• Elektroniczny materiał dowodowy: sprawozdanie z postępu prac
• Łatwiejszy dostęp do dowodów elektronicznych – skuteczniejsza walka z przestępczością (podsumowanie informacyjne)

Ministrowie wysłuchali informacji na temat stanu prac nad przystąpieniem UE do europejskiej konwencji praw człowieka. W bieżącym półroczu odbyło się 13. posiedzenie grupy ad hoc Rady Europy. Równolegle eksperci pracowali nad niezbędnymi unijnymi przepisami wewnętrznymi.

Komisja zaprezentowała swoje wytyczne z 8 czerwca 2022 r. w sprawie ekstradycji. Inicjatywa ta jest odpowiedzią na obawy zgłaszane przez niektóre państwa członkowskie co do instrumentalizacji niektórych postępowań karnych prowadzonych przez państwa trzecie przeciwko obywatelom UE, w tym nakazów aresztowania i ekstradycji kierowanych do państw członkowskich.

• Wytyczne w sprawie ekstradycji (portal Komisji Europejskiej)

Prezydencja poinformowała ministrów o stanie prac nad bieżącymi projektami legislacyjnymi.

• Informacje o bieżących projektach legislacyjnych

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN FR

Prezydencja przedstawiła również porządek najbliższego spotkania ministrów UE–USA poświęconego wymiarowi sprawiedliwości i sprawom wewnętrznym.

Czechy, które niebawem przejmują prezydencję w Radzie, zaprezentowały program prac i priorytety na najbliższych sześć miesięcy.

Sprawy wewnętrzne (10 czerwca 2022)

Azyl i migracja

Rada szeroko poparła pierwszy etap zaproponowanego przez prezydencję stopniowego podejścia do kwestii migracji i azylu, w tym rozporządzenie o kontrolach przesiewowych, rozporządzenie o Eurodac i mechanizm solidarności.

W najbliższych dniach prezydencja i Komisja zorganizują posiedzenie „platformy solidarności” w celu wdrożenia deklaracji dotyczącej solidarności. Prezydencja sformalizuje również przyjęcie mandatów negocjacyjnych dotyczących rozporządzenia o kontrolach przesiewowych i rozporządzenia o Eurodac.

• Unijna polityka migracyjna (podsumowanie informacyjne)
• Reforma unijnych przepisów azylowych (podsumowanie informacyjne)

Kodeks graniczny Schengen: przyjęcie podejścia ogólnego

W ramach działań prezydencji na rzecz wzmocnienia i zreformowania strefy Schengen Rada przyjęła podejście ogólne w sprawie reformy kodeksu granicznego Schengen. Reforma ta: i) wprowadza nowe narzędzia zwalczania instrumentalizacji przepływów migracyjnych; ii) ustanawia – na podstawie wniosków z walki z Covid-19 – nowe ramy prawne dotyczące działań podejmowanych na granicach zewnętrznych w przypadku kryzysu zdrowotnego; iii) modernizuje ramy prawne przywracania kontroli na granicach wewnętrznych – aby chronić zasadę swobodnego przemieszczania się i zapewnić możliwość reagowania na utrzymujące się zagrożenia; iv) wprowadza środki alternatywne, które można stosować zamiast takich kontroli.

Ministrowie dyskutowali również o sytuacji w strefie Schengen. Ustosunkowali się do głównych wyzwań i wniosków wynikających z ocen Schengen i przedstawionych w sprawozdaniu Komisji na temat stanu strefy Schengen, a ponadto przeanalizowali kierunki działań, które zdaniem prezydencji należy podjąć w nadchodzących miesiącach. Działania te mają wzmocnić funkcjonowanie strefy Schengen i obejmują różne obszary, w tym zarządzanie polityczne strefą Schengen, granice zewnętrzne i wewnętrzne, współpracę policyjną, systemy informacyjne w obszarze WSiSW oraz politykę wizową i powrotową.

• Kodeks graniczny Schengen: Rada przyjmuje podejście ogólne (komunikat prasowy z 10 czerwca 2022)

Ministrowie przyjęli też bez dyskusji rozporządzenie Rady reformujące mechanizm oceny i monitorowania stosowania dorobku Schengen. Rozporządzenie ma przyczynić się do lepszego dostosowania strefy Schengen do obecnych i przyszłych wyzwań. Wprowadza bardziej strategiczne ukierunkowanie wspomnianego mechanizmu, uproszczone i szybsze procedury oceny i kontroli, ściślejszą współpracę ze wszystkimi właściwymi podmiotami oraz silniejszą rolę strategiczną Rady.

W czasie obiadu ministrowie przeprowadzili dyskusję polityczną na temat działań Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Fronteksu). Dyskutowali o rozmieszczeniu stałej służby, o zarządzaniu agencją, o swoich oczekiwaniach co do wdrożenia jej mandatu oraz o perspektywach rozwoju współpracy Fronteksu z państwami trzecimi.

Reakcja na sytuację w Ukrainie

Ministrowie podsumowali realizację 10-punktowego planu, który pozwoli w bardziej skoordynowany sposób przyjmować osoby uciekające przed wojną w Ukrainie. Podkreślili, że należy kontynuować prace nad jego pełną realizacją, zwłaszcza jeśli chodzi o wsparcie w przyjmowaniu i integracji osób uciekających przed wojną oraz o pomoc dla Mołdawii. Dyskutowali również o tym, czy konieczne może być podjęcie nowych działań średnio- i długoterminowych, w tym w odniesieniu do planów awaryjnych i ewentualnych dodatkowych potrzeb w zakresie finansowania.

Ministrowie rozmawiali również o działaniach pomagających zapobiegać handlowi ludźmi i handlowi bronią palną i zwalczać ten proceder oraz podkreślili, że należy bardzo uważnie obserwować ewolucję zagrożeń przestępczych.

• 10-punktowy plan: bardziej skoordynowane przyjmowanie w UE osób uciekających przed wojną w Ukrainie (Komisja Europejska)
• Solidarność UE z Ukrainą (podsumowanie informacyjne)

Współpraca organów ścigania

Rada przyjęła podejścia ogólne w sprawie dyrektywy o wymianie informacji między organami ścigania oraz w sprawie rozporządzenia o zautomatyzowanej wymianie danych w ramach współpracy organów ścigania (Prüm II).

Ponadto, chcąc skutecznie zwalczać przestępczość i reagować na nowe zagrożenia przestępcze, Rada przyjęła zalecenie o współpracy operacyjnej organów ścigania.

• Rada przyjmuje dwa podejścia ogólne i jedno zalecenie mające usprawnić współpracę operacyjną organów ścigania i prowadzoną przez nie wymianę informacji (komunikat prasowy z 10 czerwca 2022)

Sprawy różne

W obecności grupy ds. zwalczania terroryzmu ministrowie wysłuchali informacji na temat współpracy właściwych organów zajmujących się zwalczaniem terroryzmu.

Prezydencja poinformowała ministrów o pracach o charakterze nielegislacyjnym, w tym o wdrażaniu strategii i planu działania UE w zakresie narkotyków (2021–2025) i o walce z radykalizacją postaw.

Poinformowała też ministrów o stanie prac nad bieżącymi projektami legislacyjnymi.

• Informacje o bieżących projektach legislacyjnych

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN FR

Prezydencja przedstawiła również stan przygotowań do najbliższego spotkania ministrów UE–USA poświęconego wymiarowi sprawiedliwości i sprawom wewnętrznym oraz porządek tego spotkania.

Czechy, które niebawem przejmują prezydencję w Radzie, zaprezentowały program prac i priorytety na najbliższych sześć miesięcy.

Rada przyjęła też (bez przeprowadzania dyskusji) punkty wymienione w wykazach punktów A – ustawodawczych i nieustawodawczych.