"Χρησιμοποιούμε cookies για να εξασφαλίσουμε τη βελτίωση της εμπειρίας περιήγησής σας. Χρειαζόμαστε τα απαραίτητα cookies για την υποστήριξη των βασικών λειτουργιών του ιστοτόπου του Συμβουλίου. Τα προαιρετικά cookies μας βοηθούν στην εκπόνηση ανώνυμων και συγκεντρωτικών στατιστικών, με σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών σας.
Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 13-14 Οκτωβρίου 2022
Κύρια αποτελέσματα
Δικαιοσύνη (Πέμπτη 13 Οκτωβρίου)
Δικαστικές απαντήσεις και καταπολέμηση της ατιμωρησίας στην Ουκρανία
Οι υπουργοί προέβησαν σε απολογισμό των εν εξελίξει εργασιών σχετικά με τις δικαστικές απαντήσεις και την καταπολέμηση της ατιμωρησίας όσον αφορά εγκλήματα που διαπράττονται σε σχέση με τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Οι εργασίες αυτές περιλαμβάνουν τη στήριξη της διερεύνησης και της δίωξης εγκλημάτων πολέμου και άλλων πολύ σοβαρών εγκλημάτων, καθώς και δράση για τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των ατομικών και οικονομικών κυρώσεων που έχουν θεσπιστεί.
Την τελευταία εβδομάδα παρακολουθήσαμε κι άλλες αποτρόπαιες και αδιάκριτες επιθέσεις της Ρωσίας κατά ουκρανών πολιτών και μη στρατιωτικών υποδομών. Ήταν οι τελευταίες από τις πολυάριθμες φρικαλεότητες που έχει διαπράξει η Ρωσία σε ολόκληρη την Ουκρανία. Η ΕΕ υποστηρίζει σθεναρά τον ουκρανικό λαό και θα συνεργαστεί στενά με τις ουκρανικές αρχές και τη διεθνή κοινότητα για την προσαγωγή των υπευθύνων ενώπιον της δικαιοσύνης.
Pavel Blažek, Υπουργός Δικαιοσύνης της Τσεχίας
Οι αρχές έξι κρατών μελών της ΕΕ και της Ουκρανίας, με την υποστήριξη της Eurojust, συγκρότησαν κοινή ομάδα έρευνας ή προσχώρησαν σε αυτήν αργότερα για να διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών και αποδεικτικών στοιχείων και να υποστηρίξουν τις ποινικές έρευνες για τα εγκλήματα που έχουν διαπραχθεί στην Ουκρανία. Επίσης ενισχύθηκε ο ρόλος της Eurojust ώστε να μπορεί ο οργανισμός να διατηρεί, να αποθηκεύει και να αναλύει αποδεικτικά στοιχεία εγκλημάτων πολέμου. Τα κράτη μέλη παρέχουν 7 εκατ. € επιπλέον προς υποστήριξη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, καθώς και εγκληματολογική υποστήριξη στην Ουκρανία για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων.
Για να εξασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή των κυρώσεων που θεσπίσθηκαν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε ειδική ομάδα «Δέσμευση και κατάσχεση» προς διευκόλυνση του συντονισμού. Στις 24 Οκτωβρίου το Συμβούλιο αναμένεται να εκδώσει απόφαση για την επέκταση του καταλόγου των «εγκλημάτων της ΕΕ» ώστε να συμπεριληφθεί η παραβίαση των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να υποβάλει πρόταση για την εναρμόνιση της σχετικής εθνικής νομοθεσίας.
Οι υπουργοί Δικαιοσύνης αντάλλαξαν απόψεις για την κατάρτιση των δικαστικών και τον αντίκτυπό της στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη στο πλαίσιο του κράτους δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό τονίστηκε η σημασία και ο ρόλος της κατάρτισης στη διασφάλιση καλύτερης ποιότητας δικαιοσύνης και στην περαιτέρω ενίσχυση της ανεξαρτησίας της.
Οι υπουργοί επεσήμαναν την ύπαρξη εθνικών σχολών κατάρτισης, καθώς και τη συμμετοχή δικαστικών σε ευρωπαϊκά προγράμματα κατάρτισης και ανταλλαγές. Έδωσαν έμφαση στον τρόπο διασφάλισης υψηλού επιπέδου συμμετοχής των δικαστικών στη συνεχή κατάρτιση και γνωστοποίησαν τα ισχύοντα εθνικά μέτρα για την παρακολούθηση της συμμετοχής στην κατάρτιση των δικαστικών και την αξιολόγηση του αντικτύπου και της αποτελεσματικότητάς της.
Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης τους ενδεχόμενους δεσμούς, σε εθνικό επίπεδο, μεταξύ της συμμετοχής στην κατάρτιση και της εξέλιξης της σταδιοδρομίας των δικαστικών. Δήλωσαν ότι δεν έχουν αντιμετωπιστεί εντάσεις μεταξύ της συμμετοχής των δικαστικών στην κατάρτιση και της ανεξαρτησίας τους.
Οι υπουργοί αξιολόγησαν την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις συζητήσεις όσον αφορά το σχέδιο οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. Κατά τις συζητήσεις τεχνικού επιπέδου, οι εμπειρογνώμονες σημείωσαν ουσιαστική πρόοδο προς την εκπόνηση νομοθετικού κειμένου που μπορεί να υποστηρίξει η ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών. Ευρεία πλειοψηφία θα είναι σε θέση να συμφωνήσει να καθοριστούν τα επίπεδα κυρώσεων για τα φυσικά πρόσωπα όσον αφορά τα σοβαρά και τα λιγότερο σοβαρά εγκλήματα στα πέντε και τα τρία έτη αντίστοιχα. Άλλες πτυχές που αφορούν τις κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου επιπέδου κυρώσεων για τα νομικά πρόσωπα, παραμένουν ανοικτές.
Η Προεδρία σκοπεύει να καταλήξει σε συνολική γενική προσέγγιση επί του κειμένου αυτού κατά το Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Δεκεμβρίου.
Το περιβαλλοντικό έγκλημα στο στόχαστρο της ΕΕ (Ενημερωτικό γράφημα)
Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η Επιτροπή και η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας ενημέρωσαν τους υπουργούς σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις στη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άρχισε τις δραστηριότητές της τον Ιούνιο του 2021 και, κατά το πρώτο έτος λειτουργίας της, κινήθηκαν 929 έρευνες, απαγγέλθηκαν 28 κατηγορίες, εξασφαλίσθηκαν 4 καταδίκες και ελήφθησαν αποφάσεις δέσμευσης ύψους 259 εκατ. €. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου συνεχίζονται οι εργασίες για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς και σύντομα θα δρομολογηθεί η διαδικασία διορισμού 8 νέων Ευρωπαίων Εισαγγελέων που θα αντικαταστήσουν εκείνους που παύουν να ασκούν τα καθήκοντά τους τον Ιούλιο του 2023.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας ανέφεραν επίσης το ζήτημα της πιθανής επέκτασης της εντολής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ώστε να καλύπτεται η δίωξη της παραβίασης των κυρώσεων της ΕΕ. Το θέμα αυτό θα πρέπει να εξεταστεί εις βάθος.
Κατά τη διάρκεια του γεύματος, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε περιόδους κρίσεων, παρουσία του διευθυντή του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Αξιολόγησαν την ανθεκτικότητα των υποδομών για τα ανθρώπινα δικαιώματα (ιδίως των εθνικών θεσμών, της δικαιοσύνης και της κοινωνίας των πολιτών) έναντι των κρίσεων. Εξέτασαν επίσης ποια περαιτέρω μέτρα θα πρέπει να ληφθούν για την ενίσχυση αυτής της ανθεκτικότητας.
Στο σημείο «Διάφορα», η Προεδρία ενημέρωσε τους υπουργούς για τις εν εξελίξει εργασίες σχετικά με διάφορες νομοθετικές προτάσεις και σχετικά με το εργαστήριο για τη διασυνοριακή προστασία των ευάλωτων ενηλίκων που πραγματοποιήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη δέσμη νομοθετικών μέτρων της σχετικά με την αστική ευθύνη σε σχέση με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και την ευθύνη για ελαττωματικά προϊόντα. Ενημέρωσε επίσης τους υπουργούς για την πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για την προστασία των δεδομένων στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου, καθώς και για τις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με πλαίσιο ΕΕ-ΗΠΑ για τα προσωπικά δεδομένα.
Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης χωρίς συζήτηση τα σημεία που περιλαμβάνονται στους καταλόγους νομοθετικών και μη νομοθετικών σημείων Α.
Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:
Οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για τη γενική κατάσταση του χώρου Σένγκεν, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, δεδομένης της κατάστασης όσον αφορά τη μετανάστευση. Δεσμεύτηκαν για μια σειρά βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων δράσεων στους τομείς των συνόρων, των επιστροφών, της εφαρμογής συστημάτων ΤΠ, της νέας νομοθεσίας, της εξωτερικής διάστασης και των δευτερογενών μετακινήσεων.
Η αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων μας είναι καίριας σημασίας για την απάντηση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στον χώρο Σένγκεν όσον αφορά τη μετανάστευση και την ασφάλεια. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνολογία, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλες τις δυνατότητες του Frontex και πρέπει να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με τους εταίρους μας και τους γείτονές μας για τη μείωση των αντικανονικών διελεύσεων των συνόρων. Σήμερα, οι υπουργοί επανέλαβαν την πλήρη δέσμευσή τους για την οικοδόμηση ενός ισχυρού συστήματος διαχείρισης των συνόρων, το οποίο θα μπορεί να αντεπεξέλθει σε κάθε σημερινή και μελλοντική πρόκληση.
Vít Rakušan, Υπουργός Εσωτερικών της Τσεχίας
Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τον κύκλο πολυετούς στρατηγικής πολιτικής για την ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων. Καλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή σε πρόσφατα φαινόμενα (εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, υβριδικές απειλές), στην εμφάνιση νέων μεθόδων παράνομης διακίνησης, στις πανδημίες, καθώς και στις ένοπλες συγκρούσεις στην άμεση γειτονία της ΕΕ.
Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης την Πέμπτη, ως σημείο χωρίς συζήτηση, απόφαση για την υπογραφή συμφωνίας με αντικείμενο τη συνεργασία στη διαχείριση των συνόρων μεταξύ του Frontex και της Βόρειας Μακεδονίας. Η εν λόγω συμφωνία θα επιτρέψει την οργάνωση κοινών επιχειρήσεων και την ανάπτυξη ομάδων του Frontex για τη διαχείριση των συνόρων στη Βόρεια Μακεδονία, με την επιφύλαξη της συμφωνίας της χώρας.
Στο σημείο «Διάφορα», η Προεδρία ενημέρωσε τους υπουργούς όσον αφορά τη διεύρυνση του χώρου Σένγκεν χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα, ειδικότερα σχετικά με την πορεία των εργασιών όσον αφορά τη Βουλγαρία, την Κροατία και τη Ρουμανία. Με την επιφύλαξη της ολοκλήρωσης των αξιολογήσεών τους του 2011, η Βουλγαρία και η Ρουμανία κάλεσαν, σε εθελοντική βάση, εμπειρογνώμονες των κρατών μελών και της Επιτροπής να εξετάσουν επί τόπου τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζουν σήμερα το κεκτημένο του Σένγκεν. Η διαδικασία αυτή βρίσκεται επί του παρόντος σε εξέλιξη. Όσον αφορά την Κροατία, τον Ιούνιο του 2022 το Συμβούλιο ζήτησε τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου του Σένγκεν στην Κροατία.
Επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας
Οι υπουργοί συζήτησαν την κατάσταση των ουκρανών προσφύγων στην ΕΕ και των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων. Αξιολόγησαν τον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης και τις προσπάθειες να διασφαλιστούν ασφαλείς και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, με θέρμανση, κατά τη διάρκεια του χειμώνα για τους Ουκρανούς, ιδίως στην ΕΕ.
Επιπλέον, η προσωρινή προστασία, η οποία ενεργοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2022 για αρχική περίοδο ενός έτους, θα παραταθεί αυτόματα κατά δύο εξάμηνες περιόδους έως τον Μάρτιο του 2024. Οι υπουργοί κλήθηκαν από την Επιτροπή να επιτρέψουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την πρόσβαση σε δικαιώματα προσωρινής προστασίας για τους Ουκρανούς που επιστρέφουν για σύντομες επισκέψεις στην Ουκρανία, καθώς και για όσους ενδέχεται να αποφασίσουν να επιστρέψουν στην ΕΕ αφού την εγκαταλείψουν οικειοθελώς.
Οι υπουργοί αντάλλαξαν επίσης απόψεις σχετικά με τις επιπτώσεις του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας στην εσωτερική ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των κινδύνων εμπορίας ανθρώπων, παράνομης διακίνησης πυροβόλων όπλων και άλλων σοβαρών εγκλημάτων. Ο συντονιστής αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ ενημέρωσε τους υπουργούς σχετικά με τα αποτελέσματα της επίσκεψής του στην Ουκρανία στα τέλη Σεπτεμβρίου. Συμφώνησαν να ξεκινήσει διάλογος για την ασφάλεια με την Ουκρανία προκειμένου να ενεργοποιηθεί η συνεργασία με τις ουκρανικές αρχές.
Επιπλέον, την Πέμπτη το Συμβούλιο ενέκρινε, χωρίς συζήτηση, δέσμη νομοθετικών αλλαγών για την περαιτέρω αύξηση της ευελιξίας στη χρήση των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής για την παροχή βοήθειας στους ουκρανούς πρόσφυγες και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Πρόσφυγες από την Ουκρανία στην ΕΕ (Ενημερωτικό γράφημα)
Άσυλο και μετανάστευση
Η Προεδρία παρουσίασε την πορεία των εργασιών σχετικά με τους φακέλους για το άσυλο και τη μετανάστευση. Παρουσίασε έναν συλλογισμό για τη μελλοντική πορεία όσον αφορά την αλληλεγγύη της ΕΕ και την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της μετανάστευσης, συμπεριλαμβανομένου ενός νομικά δεσμευτικού αλλά ευέλικτου μηχανισμού αλληλεγγύης. Τα κράτη μέλη υποστήριξαν τη συνέχιση των εργασιών σε τεχνικό επίπεδο με βάση τις αρχές που περιέχονται στην πρόταση.
Η Προεδρία ενημέρωσε επίσης τους υπουργούς για τις πρόσφατες επαφές της με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με στόχο την έναρξη, το συντομότερο δυνατόν, διαπραγματεύσεων σχετικά με ορισμένους νομοθετικούς φακέλους.
Κατά τη διάρκεια του γεύματος, οι υπουργοί συζήτησαν για τις πρόσφατες εξελίξεις στη μεταναστευτική οδό των Δυτικών Βαλκανίων, στην οποία οι ροές μεταναστών έχουν αυξηθεί σημαντικά φέτος. Επικεντρώθηκαν ιδίως στην πολιτική θεωρήσεων της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων και στον αντίκτυπο που έχει η μη ευθυγράμμιση των καθεστώτων απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης στη μεταναστευτική κατάσταση και στην κατάσταση του ασύλου στις γειτονικές χώρες της ΕΕ. Τόνισαν επίσης βασικούς τομείς συνεργασίας με τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης των συνόρων, των επιστροφών, της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της ενθάρρυνσης της πλήρους ευθυγράμμισης με την πολιτική θεωρήσεων της ΕΕ.
Άλλα θέματα
Η Προεδρία ενημέρωσε τους υπουργούς για τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις υπό εξέταση.
Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:
Η Επιτροπή και ο eu-LISA ενημέρωσαν τους υπουργούς σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την εφαρμογή της διαλειτουργικότητας. Η Επιτροπή ενημέρωσε επίσης τους υπουργούς σχετικά με την πρώτη έκθεση που αφορά την εφαρμογή της οδηγίας για την προστασία των δεδομένων στο πλαίσιο της επιβολής του νόμου.
Υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων, η Επιτροπή ενημέρωσε τους υπουργούς σχετικά με τις εργασίες της όσον αφορά την ανθεκτικότητα των υποδομών ζωτικής σημασίας στην ΕΕ.
Τη διαπίστευση εκπροσώπων των μέσων ενημέρωσης για διεθνείς συνόδους κορυφής που πραγματοποιούνται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναλαμβάνουν οι κυβερνητικές αρχές της χώρας υποδοχής.
Την τελευταία εβδομάδα παρακολουθήσαμε κι άλλες αποτρόπαιες και αδιάκριτες επιθέσεις της Ρωσίας κατά ουκρανών πολιτών και μη στρατιωτικών υποδομών. Ήταν οι τελευταίες από τις πολυάριθμες φρικαλεότητες που έχει διαπράξει η Ρωσία σε ολόκληρη την Ουκρανία. Η ΕΕ υποστηρίζει σθεναρά τον ουκρανικό λαό και θα συνεργαστεί στενά με τις ουκρανικές αρχές και τη διεθνή κοινότητα για την προσαγωγή των υπευθύνων ενώπιον της δικαιοσύνης.
Η αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων μας είναι καίριας σημασίας για την απάντηση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στον χώρο Σένγκεν όσον αφορά τη μετανάστευση και την ασφάλεια. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνολογία, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλες τις δυνατότητες του Frontex και πρέπει να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με τους εταίρους μας και τους γείτονές μας για τη μείωση των αντικανονικών διελεύσεων των συνόρων. Σήμερα, οι υπουργοί επανέλαβαν την πλήρη δέσμευσή τους για την οικοδόμηση ενός ισχυρού συστήματος διαχείρισης των συνόρων, το οποίο θα μπορεί να αντεπεξέλθει σε κάθε σημερινή και μελλοντική πρόκληση.
