Partnerstwo Wschodnie

Czym jest Partnerstwo Wschodnie?

Partnerstwo Wschodnie to ramy współpracy. Powstały w 2009 r. jako wspólna inicjatywa, w której uczestniczą UE, jej państwa członkowskie i sześć krajów partnerskich z Europy Wschodniej:

• Armenia
• Azerbejdżan
• Białoruś
• Gruzja
• Mołdawia
• Ukraina

Partnerstwo Wschodnie to element europejskiej polityki sąsiedztwa obejmujący kwestie wschodnie. Za jej pomocą Unia współpracuje ze swoimi południowymi i wschodnimi sąsiadami, aby jak najbardziej pogłębić więzi polityczne i integrację gospodarczą.

Trzej partnerzy wschodnioeuropejscy (Ukraina, Mołdawia i Gruzja) są już w trakcie procesu akcesyjnego.

• Rozszerzenie UE

28 czerwca 2021 r. Białoruś zawiesiła swój udział w Partnerstwie Wschodnim. W myśl konkluzji Rady z lutego 2024 r. w sprawie tego kraju Unia utrzymuje współpracę z białoruskim społeczeństwem obywatelskim jako ważnym partnerem w ramach Partnerstwa Wschodniego.

• Sankcje UE wobec Białorusi

Na czym polega Partnerstwo Wschodnie?

UE chce silnej, odpowiednio dostosowanej i wzajemnie korzystnej współpracy ze wszystkimi krajami Partnerstwa, niezależnie od stopnia ich ambicji względem UE. W zamian za podjęcie reform polityczno-gospodarczych przez te kraje Partnerstwo oferuje:

nowe stosunki umowne

pogłębione, kompleksowe umowy o wolnym handlu

droga ku liberalizacji wizowej

Partnerstwo Wschodnie stanowi też solidne ramy współpracy wielostronnej i ułatwia pogłębianie współpracy dwustronnej z UE.

Współpraca wielostronna

Kraje partnerskie z Europy Wschodniej stoją przed wieloma podobnymi wyzwaniami. Ich wspólne pokonywanie sprzyja współpracy i wymianie sprawdzonych rozwiązań.

Współpraca wielostronna w ramach Partnerstwa Wschodniego pozwala m.in.:

• wzmacniać instytucje i dobre rządy, w tym uodparniać je na czynniki zewnętrzne
• tworzyć możliwości rynkowe poprzez integrację gospodarczą i umowy handlowe
• zapewniać bezpieczeństwo energetyczne oraz usprawniać połączenia energetyczne i transportowe
• zwiększać mobilność i kontakty międzyludzkie, czemu służą negocjacje wizowe.

Współpraca dwustronna

Umowy o stowarzyszeniu, partnerstwie, współpracy

UE przedstawiła konkretne pomysły dla każdego ze wschodnich państw partnerskich w nowego rodzaju umowach. Zastąpiły one umowy o partnerstwie i współpracy zawarte z tymi krajami pod koniec lat 90.

UE wynegocjowała z partnerami serię umów, które przewidują:

• zacieśnianie więzi politycznych
• intensywniejszy dialog polityczny
• głębszą współpracę w kwestiach sprawiedliwości i bezpieczeństwa.

Umowy są podstawą programu reform, które zbliżą kraje partnerskie do UE: pomogą im dostosować przepisy i normy krajowe do unijnych. Efektem będzie wyraźna poprawa jakości życia.

Umowy o wolnym handlu

W ramach układów stowarzyszeniowych UE wynegocjowała z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą utworzenie pogłębionych, kompleksowych stref wolnego handlu. Mają one:

• polepszyć dostęp do towarów i usług
• ograniczyć cła, kontyngenty i bariery handlowe
• zagwarantować stabilne przepisy prawne
• dostosować praktyki i normy.

• Umowy handlowe UE
• Negocjacje i umowy handlowe (Komisja Europejska)

Dialog wizowy

Kraje Partnerstwa Wschodniego jako pierwsze zaczęły korzystać z partnerstw na rzecz mobilności, dzięki którym ich obywatele mogą bezpiecznie przemieszczać się po Europie.

Umowy o ułatwieniach wizowych promują mobilność obywateli krajów partnerskich, a umowy o readmisji zawierają przepisy o powrotach migrantów o nieuregulowanym statusie.

Dialog o liberalizacji wizowej pozwala Unii stopniowo realizować długofalowy cel, którym jest bezwizowy ruch obywateli niektórych krajów partnerskich.

• Unijna polityka wizowa

Umowy dwustronne według rodzaju i państwa

Udział społeczeństwa

Partnerstwo Wschodnie nie tylko dotyczy rządów, lecz także bierze pod uwagę opinie społeczeństwa obywatelskiego, władz lokalnych i regionalnych, liderów biznesu i stowarzyszeń parlamentarnych.

Jakie cele ma Partnerstwo Wschodnie?

Opierając się na postępach z pierwszych dziesięciu lat Partnerstwa Wschodniego, Unia Europejska wskazała pięć długoterminowych celów politycznych:

odporne, zrównoważone i zintegrowane gospodarki

rozliczalne instytucje, praworządność i bezpieczeństwo

odporność środowiskowa i klimatyczna

transformacja cyfrowa

sprawiedliwe i inkluzywne społeczeństwa

Na szczycie Partnerstwa Wschodniego w 2021 r. przywódcy zobowiązali się zacieśniać współpracę na podstawie tych priorytetów.

• Szczyt Partnerstwa Wschodniego (15 grudnia 2021)
• Partnerstwo Wschodnie po 2020 r. (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)

Plan inwestycyjny

Nowy program Partnerstwa Wschodniego ma przede wszystkim zwiększyć odporność i przynieść ludziom konkretne korzyści. Będzie się opierał na dwóch filarach: inwestycjach (wspieranych planem gospodarczo-inwestycyjnym o wartości 2,3 mld EUR) i zarządzaniu.

Wsparciem będą służyć różne narzędzia i procedury UE, w tym Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” oraz inicjatywy Drużyny Europy, programy współpracy transgranicznej i inwestycje własne partnerów.

Dziesięć priorytetów na 2025 r.

W ramach programu wskazanych zostało dziesięć priorytetów inwestycyjnych na 2025 r. jako przyszłe działania priorytetowe:

• konkurencyjne i innowacyjne gospodarki
• praworządność
• zrównoważona i inteligentna konektywność
• ludzie i społeczeństwa oparte na wiedzy
• bezpieczeństwo i cyberodporność
• zrównoważona energia
• środowisko i klimat
• odporność zdrowotna
• inkluzywne, równościowe pod względem płci i zróżnicowane społeczeństwa oraz komunikacja strategiczna
• transformacja cyfrowa.

Rola Rady

Negocjowanie umów międzynarodowych z partnerami wschodnimi

Rada uczestniczy we wszystkich etapach negocjacji i przyjmowania umów międzynarodowych z krajami partnerskimi z Europy Wschodniej.