"Aby łatwiej było ci korzystać z portalu, używamy plików cookie. Niezbędne pliki cookie pozwalają na obsługę podstawowych funkcji portalu. Opcjonalne pliki cookie pomagają nam opracowywać anonimowe, zagregowane raporty statystyczne, abyśmy mogli lepiej odpowiadać na twoje potrzeby.

Więcej informacji znajdziesz na stronie o plikach cookie. Możesz tam też zmienić swoje ustawienia.

български español čeština dansk Deutsch eesti Ελληνικά English français Gaeilge hrvatski italiano latviešu lietuvių magyar Malti Nederlands polski português română slovenčina slovenščina suomi svenska
Skip to content

Partnerstwo Wschodnie

Partnerstwo Wschodnie ma wzmacniać i pogłębiać stosunki polityczne i gospodarcze między UE, jej państwami członkowskimi a sześcioma krajami partnerskimi z Europy Wschodniej. Wspiera również trwałe reformy w tych krajach.

Czym jest Partnerstwo Wschodnie?

Partnerstwo Wschodnie to ramy współpracy. Powstały w 2009 r. jako wspólna inicjatywa, w której uczestniczą UE, jej państwa członkowskie i sześć krajów partnerskich z Europy Wschodniej:

Partnerstwo Wschodnie to element europejskiej polityki sąsiedztwa obejmujący kwestie wschodnie. Za jej pomocą Unia współpracuje ze swoimi południowymi i wschodnimi sąsiadami, aby jak najbardziej pogłębić więzi polityczne i integrację gospodarczą.

Trzej partnerzy wschodnioeuropejscy (Ukraina, Mołdawia i Gruzja) są już w trakcie procesu akcesyjnego.

28 czerwca 2021 r. Białoruś zawiesiła swój udział w Partnerstwie Wschodnim. W myśl konkluzji Rady z lutego 2024 r. w sprawie tego kraju Unia utrzymuje współpracę z białoruskim społeczeństwem obywatelskim jako ważnym partnerem w ramach Partnerstwa Wschodniego.

Na czym polega Partnerstwo Wschodnie?

UE chce silnej, odpowiednio dostosowanej i wzajemnie korzystnej współpracy ze wszystkimi krajami Partnerstwa, niezależnie od stopnia ich ambicji względem UE. W zamian za podjęcie reform polityczno-gospodarczych przez te kraje Partnerstwo oferuje:

nowe stosunki umowne

pogłębione, kompleksowe umowy o wolnym handlu

droga ku liberalizacji wizowej

Partnerstwo Wschodnie stanowi też solidne ramy współpracy wielostronnej i ułatwia pogłębianie współpracy dwustronnej z UE.

Współpraca wielostronna

Kraje partnerskie z Europy Wschodniej stoją przed wieloma podobnymi wyzwaniami. Ich wspólne pokonywanie sprzyja współpracy i wymianie sprawdzonych rozwiązań.

Współpraca wielostronna w ramach Partnerstwa Wschodniego pozwala m.in.:

  • wzmacniać instytucje i dobre rządy, w tym uodparniać je na czynniki zewnętrzne
  • tworzyć możliwości rynkowe poprzez integrację gospodarczą i umowy handlowe
  • zapewniać bezpieczeństwo energetyczne oraz usprawniać połączenia energetyczne i transportowe
  • zwiększać mobilność i kontakty międzyludzkie, czemu służą negocjacje wizowe.

Współpraca dwustronna

Umowy o stowarzyszeniu, partnerstwie, współpracy

UE przedstawiła konkretne pomysły dla każdego ze wschodnich państw partnerskich w nowego rodzaju umowach. Zastąpiły one umowy o partnerstwie i współpracy zawarte z tymi krajami pod koniec lat 90.

UE wynegocjowała z partnerami serię umów, które przewidują:

  • zacieśnianie więzi politycznych
  • intensywniejszy dialog polityczny
  • głębszą współpracę w kwestiach sprawiedliwości i bezpieczeństwa.

Umowy są podstawą programu reform, które zbliżą kraje partnerskie do UE: pomogą im dostosować przepisy i normy krajowe do unijnych. Efektem będzie wyraźna poprawa jakości życia.

Umowy o wolnym handlu

W ramach układów stowarzyszeniowych UE wynegocjowała z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą utworzenie pogłębionych, kompleksowych stref wolnego handlu. Mają one:

  • polepszyć dostęp do towarów i usług
  • ograniczyć cła, kontyngenty i bariery handlowe
  • zagwarantować stabilne przepisy prawne
  • dostosować praktyki i normy.

Dialog wizowy

Kraje Partnerstwa Wschodniego jako pierwsze zaczęły korzystać z partnerstw na rzecz mobilności, dzięki którym ich obywatele mogą bezpiecznie przemieszczać się po Europie.

Umowy o ułatwieniach wizowych promują mobilność obywateli krajów partnerskich, a umowy o readmisji zawierają przepisy o powrotach migrantów o nieuregulowanym statusie.

Dialog o liberalizacji wizowej pozwala Unii stopniowo realizować długofalowy cel, którym jest bezwizowy ruch obywateli niektórych krajów partnerskich.

Umowy dwustronne według rodzaju i państwa

Wersja tekstowa

Ukraina

  • ułatwienia wizowe: 2014
  • liberalizacja wizowa: 2017
  • układ stowarzyszeniowy: 2017
  • pogłębiona, kompleksowa strefa wolnego handlu: 2017

Gruzja

  • ułatwienia wizowe: 2011 (częściowo zawieszone od 2025)
  • liberalizacja wizowa: 2017
  • układ stowarzyszeniowy: 2016
  • pogłębiona, kompleksowa strefa wolnego handlu: 2016

Mołdawia

  • ułatwienia wizowe: 2011
  • liberalizacja wizowa: 2014
  • układ stowarzyszeniowy: 2016
  • pogłębiona, kompleksowa strefa wolnego handlu: 2016

Armenia

  • ułatwienia wizowe: 2014
  • kompleksowa, wzmocniona umowa o partnerstwie: 2021

Azerbejdżan

  • ułatwienia wizowe: 2014
  • umowa o partnerstwie i współpracy: 1999

Białoruś

  • ułatwienia wizowe: 2020 (częściowo zawieszone od 2021)

Udział społeczeństwa

Partnerstwo Wschodnie nie tylko dotyczy rządów, lecz także bierze pod uwagę opinie społeczeństwa obywatelskiego, władz lokalnych i regionalnych, liderów biznesu i stowarzyszeń parlamentarnych.

Jakie cele ma Partnerstwo Wschodnie?

Opierając się na postępach z pierwszych dziesięciu lat Partnerstwa Wschodniego, Unia Europejska wskazała pięć długoterminowych celów politycznych:

odporne, zrównoważone i zintegrowane gospodarki

rozliczalne instytucje, praworządność i bezpieczeństwo

odporność środowiskowa i klimatyczna

transformacja cyfrowa

sprawiedliwe i inkluzywne społeczeństwa

Na szczycie Partnerstwa Wschodniego w 2021 r. przywódcy zobowiązali się zacieśniać współpracę na podstawie tych priorytetów.

Plan inwestycyjny

Nowy program Partnerstwa Wschodniego ma przede wszystkim zwiększyć odporność i przynieść ludziom konkretne korzyści. Będzie się opierał na dwóch filarach: inwestycjach (wspieranych planem gospodarczo-inwestycyjnym o wartości 2,3 mld EUR) i zarządzaniu.

Wsparciem będą służyć różne narzędzia i procedury UE, w tym Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” oraz inicjatywy Drużyny Europy, programy współpracy transgranicznej i inwestycje własne partnerów.

Dziesięć priorytetów na 2025 r.

W ramach programu wskazanych zostało dziesięć priorytetów inwestycyjnych na 2025 r. jako przyszłe działania priorytetowe:

  • konkurencyjne i innowacyjne gospodarki
  • praworządność
  • zrównoważona i inteligentna konektywność
  • ludzie i społeczeństwa oparte na wiedzy
  • bezpieczeństwo i cyberodporność
  • zrównoważona energia
  • środowisko i klimat
  • odporność zdrowotna
  • inkluzywne, równościowe pod względem płci i zróżnicowane społeczeństwa oraz komunikacja strategiczna
  • transformacja cyfrowa.

Rola Rady

Negocjowanie umów międzynarodowych z partnerami wschodnimi

Rada uczestniczy we wszystkich etapach negocjacji i przyjmowania umów międzynarodowych z krajami partnerskimi z Europy Wschodniej.

Szczyty Partnerstwa Wschodniego

Partnerstwo Wschodnie dysponuje sprawniejszymi kanałami komunikacji: organizuje szczyty, w których uczestniczą szefowie państw i rządów. Zwykle odbywają się one co dwa lata, a ich efektem są wskazówki polityczne co do dalszego rozwoju partnerstwa.

Na szczytach Unię reprezentuje przewodniczący Rady Europejskiej, zazwyczaj razem z przewodniczącą Komisji Europejskiej. Partnerstwo przewiduje też doroczne spotkania ministrów spraw zagranicznych obu stron.

Właściwe organy Rady

Za stosunki i współpracę UE z krajami Europy Wschodniej we wszystkich aspektach odpowiada Grupa Robocza ds. Europy Wschodniej i Azji Środkowej.

Przy negocjowaniu i zawieraniu umów handlowych z krajami Partnerstwa Wschodniego doradza i pomaga Komisji także Komitet ds. Polityki Handlowej.

Ostatnia aktualizacja: 4 lutego 2025