Wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP)
Małe i średnie przedsiębiorstwa są podstawą europejskiego przemysłu i europejskiej gospodarki. UE wprowadza strategie wspierające takie firmy, gdyż odgrywają one zasadniczą rolę w transformacji w kierunku zrównoważonej gospodarki cyfrowej.
MŚP w Europie
32 mln europejskich MŚP stanowi 99% wszystkich firm w UE.
MŚP mają zasadnicze znaczenie dla społeczno-gospodarczej struktury Europy, są motorem europejskiej transformacji ekologiczno-cyfrowej i wspierają długofalowy dobrobyt.
Aby firmę można było uznać za MŚP, musi ona spełniać określone kryteria:
| Kategoria firmy | Liczba zatrudnionych | Obrót | lub | Suma bilansowa |
| Średnie | < 250 | ≤ 50 mln euro |
≤ 43 mln euro |
|
| Małe | < 50 | ≤ 10 mln euro |
≤ 10 mln euro |
|
| Mikro | < 10 | ≤ 2 mln euro |
≤ 2 mln euro |
Unijna strategia wsparcia dla MŚP
UE chce wspierać MŚP każdej wielkości i we wszystkich sektorach oraz wzmacniać ich pozycję. Osiągnięcie neutralnej dla klimatu, zasobooszczędnej i sprawnej gospodarki cyfrowej wymaga pełnej mobilizacji MŚP.
Należy poświęcić więcej uwagi szczególnym potrzebom MŚP, ponieważ wiele z nich zostało poważnie dotkniętych skutkami rosyjskiej agresji na Ukrainę oraz wysoką inflacją i wysokimi cenami energii.
We wrześniu 2023 r. Komisja zaproponowała zestaw środków mających zaradzić głównym wyzwaniom dla działalności MŚP:
- obciążeniom administracyjnym i przeszkodom regulacyjnym
- opóźnieniom w płatnościach
- problemom z dostępem do finansowania
- niedoborowi wykwalifikowanych pracowników i doświadczonej kadry kierowniczej.
Środki te mają zapewnić pomoc w krótkiej perspektywie i wzmocnić długoterminową konkurencyjność i odporność MŚP.
Zmniejszanie obciążeń administracyjnych
Uproszczenie opodatkowania
Projekt dyrektywy o uproszczeniu opodatkowania ustanawia system opodatkowania MŚP według siedziby głównej.
Dzięki temu MŚP działające transgranicznie będą miały do czynienia tylko z jedną administracją podatkową i nie będą musiały dostosowywać się do kilku systemów podatkowych.
Nowy system:
- zwiększy pewność i sprawiedliwość podatkową
- zmniejszy koszty stosowania przepisów i ograniczy zakłócenia na rynku
- zminimalizuje ryzyko podwójnego lub nadmiernego opodatkowania i sporów podatkowych
- wesprze transgraniczne rozszerzanie działalności.
Projekt jest obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie. Podlega konsultacji z Parlamentem, a zgodę na niego muszą wyrazić wszystkie państwa członkowskie.
Ponadto od 1 stycznia 2025 r. obowiązują nowe przepisy VAT, dzięki którym kwalifikujące się małe przedsiębiorstwa mogą uzyskać zwolnienie z VAT nie tylko dla swoich towarów i usług pochodzących z państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę, ale również dla tych pochodzących z innego państwa członkowskiego.
Zwiększenie tempa transformacji cyfrowej
UE aktywnie dąży do zwiększenia cyfryzacji MŚP. Cyfryzacja sprawia, że procedury administracyjne dla MŚP są bardziej przystępne cenowo, szybsze i mniej uciążliwe.
W grudniu 2024 r. UE przyjęła nowe przepisy, które pozwolą na szersze wykorzystanie i aktualizację narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek. Pomoże to MŚP w prowadzeniu działalności w UE.
Rozwiązania cyfrowe ograniczą biurokrację: MŚP będą mogły dopełniać procedur administracyjnych na całym jednolitym rynku bez konieczności ponownego przesyłania tych samych dokumentów.
Nowe przepisy:
- zachęcają do stosowania zasady jednorazowości (w ramach jednolitego portalu cyfrowego) przy zakładaniu spółek zależnych i oddziałów w innym państwie członkowskim
- wprowadzają wielojęzyczny certyfikat spółki UE
- znoszą pewne formalności (np. wymóg uzyskania apostille na dokumentach spółki) dzięki wprowadzeniu unijnego cyfrowego pełnomocnictwa w procedurach transgranicznych.
Ułatwią one zatem życie przedsiębiorcom, zmniejszą obciążenia administracyjne i sprawią, że prowadzenie działalności transgranicznej będzie szybsze, łatwiejsze i bardziej przejrzyste.
Uproszczenie wymogów sprawozdawczych
Zapewnienie zgodności z ustawodawstwem ma kluczowe znaczenie dla jego skutecznego monitorowania i egzekwowania. Jednak związane z tym wymogi sprawozdawcze mogą być uciążliwe, pociągają za sobą koszty i utrudniają rozwój firm, zwłaszcza MŚP.
Uproszczenie obowiązków sprawozdawczych może być szansą na odciążenie MŚP.
Od lutego 2025 r. Komisja przedłożyła Radzie i Parlamentowi do przyjęcia kilka pakietów zbiorczych, które mają zmniejszyć koszty administracyjne i ograniczyć wymogi sprawozdawcze wobec unijnych firm.
Konkretne cele to m.in. ograniczenie do 2030 r. zarówno kosztów, jak i obowiązków sprawozdawczych w odniesieniu do MŚP o co najmniej 35% .
Dostęp do środków finansowych
Pakiet pomocy gospodarczej dla MŚP obejmuje zarówno projekt rozporządzenia o opóźnieniach w płatnościach w transakcjach handlowych, jak i środki pozalegislacyjne zwiększające inwestycje. Środki te przewidują m.in. współpracę z państwami członkowskimi nad ustanowieniem instrumentów finansowych współfinansowanych z unijnych programów objętych wspólnym zarządzaniem.
Zwalczanie opóźnień w płatnościach
Faktury płacone z opóźnieniem są szczególnie szkodliwe dla MŚP. Firmy te są bowiem zależne od regularnych i przewidywalnych przepływów środków pieniężnych i mają mniejszy dostęp do płynności niż duże firmy.
Aby zaradzić temu problemowi, MŚP często muszą zaciągać pożyczki krótkoterminowe, co powoduje wzrost ponoszonych przez nie kosztów finansowania.
Aby chronić europejskie firmy, zwłaszcza MŚP, Komisja Europejska zaproponowała zmianę dyrektywy o opóźnieniach w płatnościach. Ograniczenie opóźnień w płatnościach ma:
- pozwolić MŚP na inwestycje w innowacje
- przenosić efekt zmniejszenia kosztów na konsumentów
- zapewnić stabilniejsze rozwiązania prawne dla przedsiębiorstw.
Projekt analizują obecnie Rada i Parlament.
-
Obecnie tylko w następujących językach:
Poprawa dostępu MŚP do finansowania
Oczekuje się, że na ogólne wsparcie dla MŚP z unijnych programów finansowania do 2027 r. przeznaczone zostanie nawet ponad 200 mld euro.
MŚP będą też w stanie uzyskać finansowanie za pośrednictwem nowo uzgodnionej platformy na rzecz technologii strategicznych dla Europy (STEP). Została ona ustanowiona w ramach rewizji długoterminowego budżetu unijnego na lata 2021–2027 i ma zwiększyć możliwości wsparcia i inwestycji w zakresie technologii krytycznych, które są istotne dla transformacji ekologiczno-cyfrowej.
W tym kontekście państwa UE zachęcono też do przeznaczenia dodatkowych zasobów na InvestEU za pośrednictwem specjalnych instrumentów, co pozwoli na skierowanie środków finansowych do MŚP w danym kraju.
Dopuszczanie do obrotu giełdowego w Europie
UE chce również ułatwić firmom każdej wielkości, w tym MŚP, wchodzenie na europejskie giełdy papierów wartościowych.
Stworzenie – w ramach unii rynków kapitałowych – rynków rozwoju MŚP, czyli systemu obrotu przeznaczonego dla małych emitentów, zapewniło MŚP tańszy i łatwiejszy dostęp do rynków publicznych.
Aby jeszcze bardziej poprawić ten dostęp, w październiku 2024 r. Rada przyjęła akty dotyczące dopuszczania do obrotu giełdowego. Pakiet ten ma:
- ograniczyć biurokrację i koszty, by pomóc unijnym firmom w dostępie do większej liczby źródeł finansowania
- zachęcić właścicieli firm, by wprowadzali akcje po raz pierwszy na giełdę, stosując strukturę obejmującą akcje uprzywilejowane co do głosu.
Unia rynków kapitałowych
Dostęp do wykwalifikowanych pracowników
Niedobór wykwalifikowanych pracowników hamuje działalność 63% MŚP i utrudnia im cyfryzację (45%) i transformację ekologiczną (39%).
UE wspiera rozwijanie i podnoszenie odpowiednich kwalifikacji – we współpracy z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami i za pośrednictwem różnych programów, w tym:
- europejskiego programu na rzecz umiejętności
- europejskiego paktu na rzecz umiejętności
- przyszłych akademii umiejętności w zakresie neutralności emisyjnej.
Unijna pula talentów
Aby pomóc MŚP w przyciągnięciu talentów z zagranicy, UE stworzy unijną pulę talentów – platformę dla poszukujących pracy pochodzących spoza UE.
Platforma internetowa będzie dopasowywać oferty pracodawców mających siedzibę w UE do profili osób poszukujących pracy pochodzących spoza UE, które nie mieszkają na jej terytorium.
UE chce:
- zwiększyć konkurencyjność unijnego rynku pracy
- rozwiązać problem niedoborów na rynku pracy.
Państwa członkowskie będą uczestniczyć w unijnej puli talentów na zasadzie dobrowolności.
Ostatnia aktualizacja: 30 marca 2026