Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, 13 Δεκεμβρίου 2021

Κύρια αποτελέσματα

Θέματα επικαιρότητας

Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων ξεκίνησε με συζήτηση σχετικά με τη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων της Ρωσίας στα σύνορα με την Ουκρανία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει ενωμένη και αποφασισμένη την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Οι υπουργοί διεμήνυσαν με απόλυτη σαφήνεια σήμερα ότι οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια κατά της Ουκρανίας θα επιφέρει πολιτικές συνέπειες και υψηλό οικονομικό κόστος για τη Ρωσία.

Josep Borrell, Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας

Η ΕΕ συντονίζει στενά τη στάση της με διατλαντικούς και ομοϊδεάτες εταίρους και θα επανέλθει στο θέμα αυτό κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 16ης Δεκεμβρίου.

Στη συνέχεια, οι υπουργοί εξέτασαν την κατάσταση στη Λευκορωσία μετά την επιβολή του πέμπτου κύματος κυρώσεων που συμφωνήθηκε πρόσφατα. Κρίθηκε ότι τα περιοριστικά μέτρα που επιβλήθηκαν ως απάντηση στην εργαλειοποίηση των μεταναστών είχαν αποφέρει αποτελέσματα. Ωστόσο, η εγχώρια καταστολή από το καθεστώς Lukashenko επιδεινώνεται και ο αριθμός των πολιτικών κρατουμένων έχει υπερβεί τους 900. Οι υπουργοί επανέλαβαν ότι η ΕΕ εκφράζει αλληλεγγύη προς την κοινωνία της Λευκορωσίας, την οποία θα συνεχίσει να στηρίζει.

Το Συμβούλιο συζήτησε επίσης το ζήτημα των Βαρωσίων και τον αντίκτυπο των μονομερών δράσεων στις οποίες προέβησαν τον Ιούλιο του 2021 οι Τουρκοκύπριοι και η Τουρκία, κατά παράβαση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Τα κράτη μέλη εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς την Κύπρο και την υποστήριξή τους στη διαπραγματευτική διαδικασία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, καθώς και στον νέο Ειδικό Απεσταλμένο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και επικεφαλής της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο, Colin Stewart.

Συμφωνήθηκε ότι η ΕΜΑ θα αξιολογήσει περαιτέρω τις επιλογές που βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων, στις οποίες περιλαμβάνεται η δημιουργία ειδικού καθεστώτος κυρώσεων που θα αφορά πρόσωπα και οντότητες που εμπλέκονται άμεσα στο άνοιγμα μέρους των Βαρωσίων μετά τον Ιούλιο του 2021. Οι υπουργοί επανέλαβαν ότι είναι απαραίτητο η Τουρκία να εμπλακεί εκ νέου σοβαρά στη διαδικασία του ΟΗΕ και να απόσχει από κάθε ενέργεια που θα προκαλούσε περαιτέρω επιδείνωση της επιτόπου κατάστασης.

Κατά την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την Αιθιοπία τονίστηκε ότι η σύγκρουση στη χώρα έχει επιδεινωθεί περαιτέρω και έχει προκαλέσει καταστροφική ανθρωπιστική κρίση, υπονομεύοντας έτσι όχι μόνο τη σταθερότητα της Αιθιοπίας, αλλά και ολόκληρης της περιοχής. Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι μόνο μια πολιτική λύση μπορεί να ανατρέψει την αρνητική και επικίνδυνη δυναμική που εξελίσσεται επί του παρόντος και ότι η κατάπαυση του πυρός και η προσέγγιση των μερών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να παραμείνουν οι προτεραιότητες της ΕΕ.

Σχέσεις ΕΕ-Αφρικής

Το Συμβούλιο συζήτησε τις σχέσεις της ΕΕ με την Αφρική ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου και στο πλαίσιο της προετοιμασίας της 6ης συνόδου κορυφής ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης που θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες τον Φεβρουάριο του 2022.

Στις συζητήσεις τονίστηκε ότι η ΕΕ μπορεί να είναι πιο συγκεκριμένη, πρακτική, ορατή και επιχειρησιακή στις σχέσεις της με τους Αφρικανούς εταίρους της.

Οι βασικοί τομείς για ενισχυμένη δέσμευση περιλαμβάνουν την αντιμετώπιση της COVID, τη διανομή εμβολίων, την ειρήνη, την ασφάλεια και τη διακυβέρνηση, την πράσινη και ψηφιακή ανάκαμψη μέσω πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Πύλης και τη βελτίωση της συνεργασίας σε πολυμερή φόρουμ.

Κεντρική Ασία

Το Συμβούλιο αντάλλαξε απόψεις σχετικά με την Κεντρική Ασία και επικεντρώθηκε ιδίως στην ενίσχυση των φιλοδοξιών της ΕΕ στην περιοχή.

Η ΕΕ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την εντατικοποίηση της πολιτικής συνεργασίας με την Κεντρική Ασία και για την εξέλιξή της σε έναν πιο ανθεκτικό, ευημερούντα και πιο στενά διασυνδεδεμένο οικονομικό και πολιτικό χώρο. Αυτό το ενδιαφέρον για την ενίσχυση της συνεργασίας εκφράζεται και από εταίρους στην περιοχή. Στους πιθανούς τομείς ενισχυμένης συνεργασίας περιλαμβάνονται η προώθηση της πράσινης και βιώσιμης ανάκαμψης μετά την πανδημία COVID-19, για παράδειγμα μέσω εμβληματικών έργων στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Πύλης, και η διαχείριση των επιπτώσεων της κατάστασης στο Αφγανιστάν και άλλων προκλήσεων που σχετίζονται με την ασφάλεια. Θεωρήθηκε επίσης σημαντική η δραστηριοποίηση στους τομείς των επιχειρήσεων και των επενδύσεων, καθώς και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της διακυβέρνησης.

Βενεζουέλα

Οι υπουργοί ενημερώθηκαν σχετικά με τα αποτελέσματα των περιφερειακών και δημοτικών εκλογών της Βενεζουέλας που διεξήχθησαν στις 21 Νοεμβρίου 2021 και τα κύρια πορίσματα της αποστολής εκλογικών παρατηρητών της ΕΕ (EOM), τα οποία παρουσιάστηκαν από την επικεφαλής παρατηρήτρια της EOM, Isabel Santos, βουλευτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να προωθεί τη δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα. Απώτερος στόχος παραμένει η εξεύρεση λύσης από την ίδια τη Βενεζουέλα για την αντιμετώπιση της κρίσης, με στόχο αξιόπιστες, χωρίς αποκλεισμούς και διαφανείς εκλογές σε όλα τα επίπεδα.

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και άλλες αποφάσεις

Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με το σύμφωνο Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας.

• Σύμφωνο μη στρατιωτικής ΚΠΑΑ: Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου εξαίρουν την πρόοδο (δελτίο Τύπου, 13 Δεκεμβρίου 2021)

Ενέκρινε επίσης νέο καθεστώς κυρώσεων που στοχεύει πρόσωπα και οντότητες που παρεμποδίζουν την πολιτική μετάβαση στο Μάλι, καθώς και περιοριστικά μέτρα κατά προσώπων και οντοτήτων που συνδέονται με την Ομάδα Wagner. Οι δραστηριότητες της ομάδας αυτής αντικατοπτρίζουν τη στρατηγική υβριδικού πολέμου της Ρωσίας, συνιστούν απειλή και προκαλούν αστάθεια σε αρκετές χώρες ανά τον κόσμο.

Οι κυρώσεις θα καλύπτουν την ίδια την Ομάδα Wagner, τρεις εταιρίες που συνδέονται με την Ομάδα και οκτώ στρατιωτικούς υπεύθυνους για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή για αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες στην Ουκρανία, τη Συρία, τη Λιβύη, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Σουδάν και τη Μοζαμβίκη.

• Μάλι: Η ΕΕ θεσπίζει αυτόνομο πλαίσιο κυρώσεων κατά όσων παρεμποδίζουν την πολιτική μετάβαση (δελτίο Τύπου, 13 Δεκεμβρίου 2021)
• Η ΕΕ επιβάλλει περιοριστικά μέτρα κατά της Ομάδας Wagner (δελτίο Τύπου, 13 Δεκεμβρίου 2021)

Αφγανιστάν

Κατά τη διάρκεια άτυπου γεύματος, οι υπουργοί Εξωτερικών αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το Αφγανιστάν με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και Υπουργό Εξωτερικών του Κατάρ, Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani.

Το Κατάρ διαδραματίζει στρατηγικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κατάστασης στο Αφγανιστάν, διευκολύνοντας τις επαφές της ΕΕ με τις προσωρινές αρχές των Ταλιμπάν, εξασφαλίζοντας ασφαλή διέλευση για όσους έχουν ανάγκη και διευκολύνοντας την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Στη συζήτηση υπογραμμίστηκε η κοινή αντίληψη ότι είναι αναγκαία κάποια επιχειρησιακή δέσμευση με την προσωρινή κυβέρνηση των Ταλιμπάν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τους αποδίδεται οποιαδήποτε νομιμότητα. Η δέσμευση εξαρτάται από την πρόοδο που σημειώνουν οι Ταλιμπάν με βάση τα πέντε κριτήρια αναφοράς που καθόρισε το Συμβούλιο τον Σεπτέμβριο του 2021.

Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης χωρίς συζήτηση τα σημεία που περιλαμβάνονταν στον κατάλογο των μη νομοθετικών σημείων Α.